اهمیت ذخایر ژنتیکی و زیستی در امنیت غذایی
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ روز ذخایر ژنتیکی و زیستی، فرصتی برای یادآوری اهمیت سرمایه‌های زیستی هر کشور است؛ سرمایه‌هایی که نقش حیاتی در امنیت غذایی، حفظ تنوع زیستی، توسعه کشاورزی پایدار و تولید دارو و فرآورده‌های زیستی دارند. این روز بهانه‌ای است برای توجه دوباره به منابع ژنتیکی گیاهی، جانوری، میکروبی و دریایی که بخش بزرگی از ظرفیت توسعه علمی و اقتصادی کشور را تشکیل می‌دهند.
در سال‌های اخیر توجه جهانی به این ذخایر افزایش یافته؛ زیرا تغییرات اقلیمی، فرسایش خاک، گسترش بیماری‌های نوپدید و کاهش تنوع گونه‌ها، آینده امنیت غذایی و سلامت بشر را با چالش روبه‌رو کرده است. از این رو، بانک‌های ژن، مراکز تحقیقات زیستی و شبکه‌های حفاظت از گیاهان و جانوران در سراسر جهان نقش پررنگ‌تری یافته‌اند.
اهمیت ذخایر ژنتیکی و زیستی
تضمین امنیت غذایی در برابر تغییرات اقلیمی
امکان ایجاد ارقام و نژاد‌های مقاوم
پشتیبانی از صنعت داروسازی و بیوتکنولوژی
حفظ تنوع زیستی و جلوگیری از انقراض گونه‌ها
فراهم‌سازی داده‌های پایه برای تحقیقات زیست‌فناوری
ایجاد ظرفیت برای توسعه پایدار در کشاورزی و محیط زیست
دیدگاه کارشناسان
زهرا امری کارشناس ژنتیک گیاهی می‌گوید:«تنوع ژنتیکی گیاهان بومی کشور به‌ویژه در غلات و گیاهان دارویی بسیار ارزشمند است. بسیاری از این ژیوتیپ‌ها می‌توانند در برابر خشکی، شوری یا آفات مقاومت بالاتری نشان دهند. حفظ و مطالعه آنها می‌تواند راهگشای توسعه کشاورزی پایدار باشد.»
سینا امیری متخصص تنوع زیستی عنوان کرد:«گونه‌های جانوری بومی، به‌خصوص در مناطق کوهستانی و بیابانی، در معرض تهدید هستند. کاهش زیستگاه‌ها و تغییرات اقلیمی فشار زیادی بر این گونه‌ها وارد می‌کند. تقویت بانک‌های ژن جانوری و پایش ژنتیکی گونه‌ها از مهم‌ترین اقدامات حفاظتی است.»
مرتضی اسدی پژوهشگر زیست‌فناوری می‌گوید: «میکروارگانیسم‌های بومی کشور، از باکتری‌های مفید تا قارچ‌های صنعتی، ظرفیت بزرگی برای تولید دارو، آنزیم و فراورده‌های زیستی دارند. بخش مهمی از این ذخایر ناشناخته است و باید از خطر نابودی یا آلودگی محافظت شود.»
ذخایر ژنتیکی؛ موضوعی راهبردی برای آینده کشور
مریم عبدی کارشناس منابع طبیعی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار داشت:«ذخایر ژنتیکی فقط مسئله علمی نیست؛ یک موضوع راهبردی برای آینده کشور است. بدون این ذخایر، مقابله با بحران‌هایی مثل خشکسالی، بیماری‌های دام و گیاه یا کاهش کیفیت خاک بسیار دشوار خواهد بود.»
چالش‌های حفاظت از ذخایر ژنتیکی و زیستی
حفاظت از ذخایر ژنتیکی و زیستی با چالش‌های متعددی از جمله تخریب زیستگاه‌ها، ناکافی بودن بودجه بانک‌های ژن، اثرات مخرب تغییرات اقلیمی، آلودگی‌های زیست‌محیطی و نگرانی از خروج غیرقانونی این سرمایه‌های ملی روبرو است. در این میان، بانک‌های ژن با نگهداری دقیق نمونه‌های بذر، سلول‌های جانوری و میکروارگانیسم‌ها و مستندسازی اطلاعات مربوطه، نقشی حیاتی در حفظ و دسترسی به این منابع ایفا می‌کنند.
اهمیت این ذخایر در وابستگی صنایع کلیدی چون داروسازی، دامپروری و کشاورزی (برای توسعه گونه‌های مقاوم به شرایط سخت) و همچنین در تولید محصولات بومی با ارزش افزوده بالا، آشکار می‌شود. برای حفاظت مؤثر، جلب مشارکت عمومی، آموزش، تدوین قوانین حمایتی برای گونه‌ها و ایجاد همکاری‌های بین‌سازمانی ضروری است. همچنین، شناسایی، نقشه‌برداری و مستندسازی ذخایر ژنتیکی بومی، آنها را به عنوان دارایی‌های ملی ارزشمند تثبیت می‌کند که پتانسیل بالایی برای توسعه اقتصادی از طریق تولید محصولات دانش‌بنیان، صادرات فناوری‌های زیستی و کاهش وابستگی به واردات دارند.
روز ذخایر ژنتیکی و زیستی یادآور این نکته است که آینده توسعه پایدار، امنیت غذایی و سلامت زیستی هر کشور وابسته به حفاظت، شناسایی و بهره‌برداری صحیح از منابع ژنتیکی آن است. افزایش آگاهی عمومی، حمایت از مراکز علمی، و گسترش زیرساخت‌های بانک‌های ژن می‌تواند مسیر کشور را برای حفاظت از این میراث ارزشمند هموارتر کند.
انتهای خبر/