آلودگی صوتی در تهران؛ معضلی خاموش
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ آلودگی صوتی امروز به یکی از چالش‌های پنهان، اما جدی زندگی شهری در تهران تبدیل شده است. هرچند این آلودگی مانند آلودگی هوا قابل مشاهده نیست، اما اثرات روانی و جسمی آن به‌مراتب گسترده‌تر و عمیق‌تر است. بر اساس اندازه‌گیری‌های انجام‌شده توسط مراکز سنجش شهری، میانگین شدت صدا در برخی مناطق پرترافیک تهران بین ۷۵ تا ۸۵ دسی‌بل برآورد می‌شود؛ در حالی که استاندارد جهانی برای محیط‌های شهری مسکونی حداکثر ۵۵ دسی‌بل است.
بیش از دو میلیون وسیله نقلیه در حال تردد روزانه در تهران، مهم‌ترین منبع تولید صدا هستند. به‌ویژه موتورسیکلت‌های کاربراتوری و اتوبوس‌های قدیمی بخش عمده‌ای از آلودگی صوتی را تولید می‌کنند.
در مناطق توسعه‌یافته شهری، فعالیت‌های ساختمانی بدون عایق مناسب و اغلب در ساعات غیرمجاز باعث افزایش سطح مزاحمت صوتی برای ساکنان می‌شود.
در بسیاری از مناطق پرتردد، استفاده بی‌مورد از بوق خودرو به یک عادت رفتاری تبدیل شده که تأثیر مستقیمی بر افزایش سطح نویز محیط دارد.
با وجود ضروری بودن خدمات مترو، در ایستگاه‌ها و داخل قطار‌ها سطح صوتی گاه به بیش از ۹۰ دسی‌بل نیز می‌رسد که در ساعات اوج تردد موجب خستگی شنوایی در مسافران می‌شود.
آثار جسمی و روانی آلودگی صوتی، افزایش فشار خون و ضربان قلب، کاهش تمرکز و بازده کاری، تحریک‌پذیری و اضطراب، بروز اختلالات خواب و کاهش کیفیت، استراحت شبانه و کاهش یادگیری در کودکان به‌ویژه در مدارس واقع در مجاورت بزرگراه‌ها و خطوط مترواست.
آلودگی صوتی؛ مسئله‌ای سلامت‌محور
مهدی کریمی، متخصص بهداشت محیط عنوان کرد: آلودگی صوتی در تهران دیگر یک مسئله زیست‌محیطی صرف نیست؛ بلکه به موضوعی سلامت‌محور تبدیل شده است. محله‌های واقع در مجاورت اتوبان‌ها، اغلب میانگین صدایی دارند که با محیط‌های صنعتی برابری می‌کند. این سطح از فشار صوتی در درازمدت می‌تواند به کم‌شنوایی دائمی منجر شود.
ابعاد قانونی و نظارتی
تهران دارای مقررات رسمی درباره سطح مجاز صداست (حدود ۵۵ دسی‌بل برای مناطق مسکونی و ۷۰ دسی‌بل برای مناطق صنعتی)، اما اجرای این قوانین بسیار ضعیف است. نبود سیستم دقیق پایش لحظه‌ای در همه مناطق شهری باعث شده تخلفات صوتی عملاً بدون پیگرد بمانند.
توزیع جغرافیایی آلودگی صوتی
شدت آلودگی در مناطق شمالی، مرکزی و شرقی شهر متفاوت است. مناطق پرترافیکی مانند خیابان آزادی، بلوار کشاورز، اتوبان نیایش و میدان تجریش بیشترین میزان نویز را دارند، در حالی که نواحی جنوبی بافت متراکم، صدای محیطی یکنواخت ولی مداوم دارند که اثر خستگی ذهنی بیشتری بر جای می‌گذارد.
تأثیر اقتصادی
تحقیقات غیررسمی نشان می‌دهد در محله‌هایی که نویز زیاد است، ارزش املاک تا ۱۰٪ پایین‌تر از مناطق مشابه با صدای کمتر است. این امر آلودگی صوتی را از یک مسئله بهداشتی به چالشی اقتصادی هم تبدیل کرده است.
نقش فضای سبز و طراحی شهری
کاشت درخت، احداث پارک‌های خطی در حاشیه بزرگراه‌ها و استفاده از مصالح جاذب صوت در ساختمان‌ها می‌تواند سطح نویز محیط را به‌طور محسوسی کاهش دهد. متأسفانه این جنبه در طرح‌های عمرانی تهران هنوز جایگاه پررنگی ندارد.
نقش فناوری
در سال‌های اخیر، برخی شهر‌های بزرگ دنیا از حسگر‌های هوشمند صوتی برای پایش بلادرنگ صدا استفاده کرده‌اند. اجرای چنین طرحی در تهران می‌تواند برای نخستین‌بار نقشه صوتی پایتخت را به‌صورت دقیق ثبت و منتشر کند تا مبنای تصمیم‌گیری‌های شهری قرار گیرد.
پیامدهای آلودگی صوتی
نسرین بابایی، روان‌شناس شهری اظهار داشت: تحقیقات نشان داده‌اند که زندگی طولانی‌مدت در محیط‌های پرصدا، میزان اضطراب عمومی، پرخاشگری و نارضایتی از زندگی را به‌طور معنی‌دار افزایش می‌دهد. در تهران، مردم ممکن است حتی بدون آگاهی از علت، احساس خستگی ذهنی مزمن داشته باشند که یکی از پیامدهای مستقیم نویز مداوم شهری است.
سعید وفایی، کارشناس برنامه‌ریزی شهری در گفتگو با خبرنگار ما می‌گوید:راه‌حل این معضل در چند سطح باید پیگیری شود؛ جایگزینی موتورسیکلت‌های کاربراتوری با مدل‌های برقی، نصب دیوار‌های جاذب صوت در حاشیه بزرگراه‌ها، نظارت بر فعالیت پروژه‌های عمرانی، و مهم‌تر از همه آموزش رفتار‌های ترافیکی به مردم. بدون مشارکت شهروندان هیچ طرحی پایدار نخواهد بود.
راهکارها
آلودگی صوتی در تهران نه تنها بر کیفیت زندگی شهروندان تأثیر گذاشته، بلکه به مرور زمان آثار مخربی بر سلامت عمومی و آرامش روانی جامعه بر جای می‌گذارد. برای کنترل این بحران خاموش، نیاز به هم‌افزایی میان شهرداری، پلیس راهور، وزارت بهداشت و رسانه‌ها وجود دارد. راهکار‌هایی همچون توسعه ناوگان حمل‌ونقل برقی، محدودیت زمانی ساخت‌وساز، کاشت درختان حائل صوتی و اجرای قوانین سخت‌گیرانه برای استفاده از بوق‌های غیرضروری می‌تواند آغازگر مسیری برای کاهش این معضل جدی باشد.
در نهایت، اگرچه آلودگی صوتی دیده نمی‌شود، اما آرامش را از شهروندان سلب می‌کند؛ و برای بازگرداندن این آرامش، نیاز به اراده جمعی، فرهنگ‌سازی و نظارت مؤثر است.
انتهای خبر/