روز جهانی گمرک؛ دیده‌بان خاموش اقتصاد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در تقویم جهانی، روزی به نام «روز جهانی گمرک» ثبت شده است؛ روزی که کمتر به چشم می‌آید، اما نقشی تعیین‌کننده در حرکت چرخ‌های اقتصاد، امنیت مرز‌ها و سلامت تجارت کشور‌ها دارد. گمرک، در ظاهر ایستگاهی برای ورود و خروج کالاهاست، اما در واقع یکی از حساس‌ترین نهاد‌های حاکمیتی در خط مقدم اقتصاد ملی محسوب می‌شود.
گمرک‌ها نخستین سد در برابر قاچاق کالا، فرار مالیاتی و ورود اقلام غیرمجاز هستند و هم‌زمان باید مسیر تجارت قانونی را هموار کنند. این دوگانه‌ی «کنترل و تسهیل» مأموریتی پیچیده است که اهمیت جایگاه گمرک را دوچندان می‌کند؛ نهادی که هم باید سخت‌گیر باشد و هم هوشمند، هم بازدارنده و هم تسهیل‌گر.
گمرک؛ فراتر از محاسبه عوارض
برخلاف تصور عمومی، وظیفه گمرک تنها محاسبه حقوق و عوارض واردات نیست. بررسی اسناد تجاری، تطبیق کالا با اظهارنامه‌ها، کنترل استانداردها، جلوگیری از ورود کالا‌های مضر و حتی حفاظت از تولید داخلی، بخشی از مسئولیت‌های این نهاد است. در شرایطی که اقتصاد کشور‌ها بیش از هر زمان دیگری به تجارت خارجی وابسته شده، عملکرد گمرک می‌تواند مستقیماً بر قیمت کالاها، سرعت تأمین و حتی اعتماد فعالان اقتصادی تأثیر بگذارد.
گمرک ستون پنهان اقتصاد
یک کارشناس تجارت بین‌الملل در گفتگو با خبرنگار ما معتقد است:«گمرک را باید ستون پنهان اقتصاد دانست. هر تصمیم یا تأخیر در این بخش، اثر زنجیره‌ای بر بازار، تولید و مصرف می‌گذارد. اگر گمرک کارآمد باشد، تجارت جان می‌گیرد و اگر دچار بروکراسی و ضعف شود، هزینه آن را کل اقتصاد می‌پردازد.»
او تأکید می‌کند که حرکت به سمت گمرک هوشمند، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت است:«در دنیای امروز، گمرکی که به داده، فناوری و تحلیل هوشمند مجهز نباشد، عملاً از تجارت جهانی عقب می‌ماند.»
گمرک و چالش‌های نوین
تحولات فناوری، رشد تجارت الکترونیک، افزایش حجم مبادلات و پیچیده‌تر شدن زنجیره‌های تأمین، چالش‌های جدیدی پیش روی گمرک‌ها قرار داده است. از یک سو سرعت ترخیص کالا مطالبه فعالان اقتصادی است و از سوی دیگر، دقت در کنترل‌ها برای حفظ امنیت و سلامت جامعه ضرورت دارد. توازن میان این دو، نیازمند نیروی انسانی متخصص، قوانین شفاف و زیرساخت‌های مدرن است.
یک مشاور حوزه لجستیک نیز می‌گوید:«گمرک حلقه اتصال دولت و بخش خصوصی در تجارت است. هرچه این حلقه روان‌تر و شفاف‌تر عمل کند، اعتماد تجار افزایش می‌یابد و اقتصاد از مسیر رسمی و سالم رشد می‌کند.»
فرصتی برای بازنگری
روز جهانی گمرک فرصتی است برای قدردانی از کارکنانی که اغلب دور از چشم جامعه، در شرایط دشوار مرزی یا اداری فعالیت می‌کنند؛ اما در عین حال، این روز باید بهانه‌ای برای بازنگری در ساختارها، قوانین و فرایند‌های گمرکی باشد. شفافیت، هوشمندسازی و کاهش بروکراسی می‌تواند گمرک را از یک گلوگاه پرچالش به یک مزیت اقتصادی تبدیل کند.
گمرک فقط دروازه ورود و خروج کالا نیست؛ دروازه اعتماد، امنیت و سلامت اقتصاد است. بزرگداشت روز جهانی گمرک، یادآور این واقعیت است که توسعه پایدار بدون گمرکی کارآمد، هوشمند و پاسخ‌گو ممکن نیست. نگاهی جدی‌تر به این نهاد، سرمایه‌گذاری برای آینده اقتصاد کشورهاست.
انتهای خبر/