تهران و معضل نظافت شهری
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ تهران به عنوان پایتخت کشور و شهری که میزبان میلیون‌ها شهروند و مسافر است، باید چهره‌ای تمیز و آراسته داشته باشد. اما واقعیت آن است که در بسیاری از خیابان‌ها و کوچه‌ها، زباله‌های رهاشده، سطل‌های سرریز شده و لکه‌های سیاه روی آسفالت به صحنه‌ای تکراری بدل شده‌اند. این وضعیت نه تنها زیبایی بصری شهر را از بین برده، بلکه پیامد‌های بهداشتی و زیست‌محیطی خطرناکی نیز به دنبال دارد.
کارشناسان بهداشت شهری معتقدند رها شدن زباله در معابر می‌تواند منجر به جذب حیوانات موذی مانند موش‌ها و گربه‌های ولگرد شود که خطر انتقال بیماری‌ها را افزایش می‌دهد. علاوه بر آن، بوی نامطبوع ناشی از زباله‌های‌تر به ویژه در فصل گرما، شرایط زندگی را برای شهروندان دشوار می‌سازد.
توجه شهرداری تهران به نظافت شهر تهران
سامان یوسفی، کارشناس مدیریت شهری، با اشاره به نبود یک سیستم یکپارچه مدیریت پسماند گفت: تهران همچنان با روش‌های سنتی جمع‌آوری زباله اداره می‌شود و نبود تفکیک از مبدا، جانمایی نادرست مخازن و فقدان فناوری‌های نو مانند سنسورهای پرشدگی موجب افزایش آلودگی و بی‌نظمی در سطح شهر شده است.
نسترن چگینی، متخصص محیط‌زیست، نیز با تأکید بر نقش مردم در حفظ نظافت شهر اظهار کرد حدود ۴۰ درصد معضلات مربوط به نظافت ناشی از رهاسازی زباله در خیابان، تخلیه پسماند ساختمانی در معابر و بی‌توجهی به تفکیک پسماند است.
به گفته او، حجم ۷ هزار تنی زباله روزانه تهران بدون همکاری شهروندان قابل مدیریت نیست.
کیانوش راد، پژوهشگر شهرسازی، با بیان اینکه نظافت شهری بازتاب کیفیت مدیریت محلات است، تصریح کرد: برخی مناطق تهران به دلیل کمبود نیرو، فرسودگی مخازن و ناوگان قدیمی خدمات شهری، وضعیت ضعیف‌تری دارند و نبود توزیع عادلانه منابع و عدم نظارت کامل بر پیمانکاران موجب شده کیفیت نظافت شهری یکدست نباشد.
مسئولان شهرداری تهران بار‌ها وعده داده‌اند که با تقویت نیرو‌های خدمات شهری، استفاده از ماشین‌های مکانیزه و فرهنگ‌سازی عمومی، وضعیت نظافت پایتخت را بهبود دهند. با این حال، واقعیت در سطح شهر نشان می‌دهد که هنوز فاصله زیادی با استاندارد‌های یک شهر پاک و منظم وجود دارد.
یکی دیگر از عوامل این وضعیت، عدم مشارکت بخشی از شهروندان در رعایت اصول مدیریت پسماند است. رها کردن زباله در ساعات نامناسب یا بیرون گذاشتن کیسه‌ها در مکان‌های غیرمجاز، باعث می‌شود کار جمع‌آوری با اختلال مواجه شود. به گفته کارشناسان، «مسئولیت تمیزی شهر فقط بر دوش شهرداری نیست؛ مردم هم باید سهم خود را ایفا کنند.»
با توجه به گسترش روزافزون جمعیت و حجم تولید زباله در تهران، حل این معضل نیازمند راهکارهای اساسی است؛ از جمله افزایش تعداد سطل‌های زباله در سطح معابر، آموزش شهروندی از طریق رسانه‌ها، ایجاد مشوق برای تفکیک زباله و همچنین نظارت دقیق‌تر بر عملکرد پیمانکاران خدمات شهری.
تهران با مشکل مزمن کثیفی و مدیریت پسماند روبه‌روست، اما راه‌حل‌های تازه‌ای وجود دارد که کمتر مطرح شده‌اند.
نخست، انتشار عمومی آمار زباله در محلات می‌تواند رقابت مثبت برای کاهش تولید پسماند ایجاد کند. دوم، رسمی‌کردن فعالیت زباله‌گردها و تبدیل آن‌ها به کارگران بازیافت شهری، هم کرامت انسانی را حفظ می‌کند و هم بازدهی بازیافت را بالا می‌برد.
از سوی دیگر، طراحی شهری مناسب از رها شدن زباله جلوگیری می‌کند. ایجاد ایستگاه‌های تشویقی برای تفکیک زباله در مبدأ و واگذاری نظارت محلی به شوراها یا داوطلبان محلی نیز از راهکارهای مؤثر برای پاکیزگی پایدار پایتخت است.
نقش شهروندان تهرانی در کاهش زباله
شهروندان می‌توانند نقش مهمی در کاهش کثیفی و آلودگی تهران داشته باشند، اگر چند اقدام ساده اما مؤثر را جدی بگیرند:
تفکیک زباله از مبدأ: جداسازی زباله خشک و تر در خانه، مهم‌ترین گام برای کاهش حجم زباله دفنی و تسهیل بازیافت است. شهرداری نیز سامانه‌هایی برای جمع‌آوری جداگانه زباله خشک دارد که شهروندان می‌توانند از آن استفاده کنند.
کاهش مصرف پلاستیک: استفاده از کیسه‌های پارچه‌ای و ظروف چندبار مصرف می‌تواند حجم زباله‌های پلاستیکی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.
گزارش تخلفات زیست‌محیطی: شهروندان می‌توانند با گزارش زباله‌ریزی، تخلیه نخاله یا سوزاندن زباله در سطح شهر به سامانه ۱۳۷ شهرداری، در نظارت و اصلاح رفتارهای غلط کمک کنند.
همکاری با طرح‌های محلی پاکسازی: مشارکت داوطلبانه در پویش‌های محله‌ای پاکسازی یا نظافت کوچه‌ها، حس مسئولیت‌پذیری جمعی را تقویت می‌کند.
آموزش و فرهنگ‌سازی در خانواده: آموزش کودکان در مورد اهمیت تمیزی شهر و تفکیک زباله، باعث نهادینه‌شدن این رفتارها در نسل آینده می‌شود.
تهران، به عنوان قلب تپنده کشور، سزاوار چهره‌ای پاکیزه و منظم است. اما تا زمانی که مدیریت شهری و شهروندان همزمان مسئولیت خود را جدی نگیرند، کثیفی معابر همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی زندگی روزمره تهرانی‌ها باقی خواهد ماند.
انتهای خبر/