۱۳ آبان تنها دلیل نیست
به گزارش تهران پرس، احسان اقبال سعید گفت: مناسبت‌ها تنها روایت‌گر تاریخ یا علل تام و تمام آنچه امروز در جریان است نیستند. سیزدهم آبان‌ماه سال ۱۳۵۸ در روز‌هایی که تا یک‌سالگی انقلاب اسلامی در ایران چندی باقی مانده بود، دانشجویان موصوف به خط امام، سفارت ایالات متحده در تهران را تسخیر نمودند و رابطه دو کشور برای نزدیک به نیم قرن از آن روز در وضعیتی ویژه و البته تعلیق قرار گرفت.
او اظهارداشت: دانشجویان دانشگاه‌های تهران البته به غیر از دانشگاه علم و صنعت که با این اقدام مخالف بودند و حتی تهدید کردند که قبل از وقوع به دولت مهندس بازرگان اطلاع خواهند داد، (استدلالشان این بود که اول باید سروقت سفارت شوروی برویم که در تبهکاری از آمریکا کم ندارد) در حقیقت می‌خواستند در درجه اول امکان یک بیست و هشتم مردادماه دیگر را از میان ببرند که هراس از اقدام برخی نظامیان وفادار به سلطنت و وابسته با آمریکا بسیار پررنگ بود.
وی افزود: آن روز‌ها تصور کودتا چنان پررنگ بود که مردم اجازه حرکت یک دسته محدود و معدود نظامی را هم نمی‌دادند مگر آنکه از کانال دولتمردان انقلابی، مقید و توجیه شوند. سفارت آمریکا بیست و شش سال قبل از تاریخ تسخیر، میاندار کودتای بیست و هشتم مرداد بر علیه یک دولت مستقل و مقبول مردم گشت و ملاحظات تقابل با کمونیسم خود را بر تمام آرمان‌های یک ملت یا بخش بزرگی از ملت مرجح دانست. پیامد کودتا حبس و تعذیر برای هزاران ایراندوست و البته مواجهه سخت‌تر با مذهبیونی در هیبت جمعیت مؤتلفه و ... شد. ساواک سربرآورد و ایران در اذهان مخالفان شاه از چپ و مارکسیست تا مصدقی و مذهبی، یکی از کارگزاران بی اراده ایالات متحده تصویر شد.
او یادآور شد: برای ایرانیان، سفارت ایالات متحده به نمایندگی از کشورش در تمام اقدامات ساواک، کاپیتولاسیون، کشتار‌های تپه اوین، تبعید و تعذیر مخالفان مذهبی و مرجعیت همدست و همداستان بود.
وی گفت: صادق زیباکلام استاد بازنشسته دانشگاه تهران که در آن روزگار در دفتر نخست وزیر، مصدر کاری بوده روایت می‌کند که افسران راهنمایی و رانندگی از هراس خشم عمومی جرأت بازگشت به کار نداشتند و با پادرمیانی او قرار شد به صورت دستجمعی و دود کردن اسفند از محل نخست وزیری عازم محل کار خود شوند.
زیباکلام می‌گوید: ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه وقت با سختی و عتاب او را از این کار منع کرده و خطر تجمع نظامیان را گوشزد کرده است. این خاطره، آن فضا و برداشت و داوری‌ها را به خوبی نشان می‌دهد.
او یادآور شد: در مقابل، واکنش جامعه و فعالان و مبارزان سیاسی به آن اقدام را هم باید در چارچوب شرایط آن روز و نه با تغییر این زمانی دریافت. از حزب توده و چریک‌ها و حتی سحابی دست به تحسین و تایید زدند و برخلاف باور‌ها تصمیم دولت موقت بازرگان به استعفا، که چند روز پس از سیزده آبان رخ داد، ارتباطی به اعتراض به تسخیر سفارت نداشت و تصمیمی بود که قبل‌تر گرفته شده بود و آن زمان اعلام شد. اما پس از تسخیر سفارت، آمریکا باز به همان عادت دیرینه نگاه از بالا و روال کاپیتولاسیونی بازگشت و تهدید و تحریم و البته اقدام ناکام نظامی در طبس را پیش گرفت.
اقبال سعید افزود: در همان شرایط انقلابی، امام خمینی (ره) تعیین تکلیف گروگان‌ها را به مجلس سپرد تا اراده نمایندگان ملت محقق شود و در قرارداد الجزایر که عزیزی و نبوی نماینده ایران بودند نهایتاً با تعهد ایالات متحده به عدم دخالت در امور ایران و بازگرداندن اموال و دارایی کشور، موضوع خاتمه یافت. (و البته سید ابوالحسن بنی صدر رئیس جمهور وقت علیه نبوی و عزیزی با اتهام نادیده گرفتن منافع ایران در قرارداد الجزایر در داستانی اعلان جرم کرد).
انتهای خبر//ح. ع
منبع: ایسنا