پایتخت در مسیر حمل و نقل سبز
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در حالی که پایتخت ایران با چالشهای ترافیک سنگین و آلودگی هوا دستوپنجه نرم میکند، شهرداری تهران امروز (۱۳ اکتبر ۲۰۲۵) رسماً فاز جدیدی از طرح نوسازی ناوگان اتوبوسرانی را کلید زد. این طرح که با هدف جایگزینی بیش از ۵۰۰ اتوبوس فرسوده با مدلهای مدرن و کممصرف آغاز شده، نویدبخش کاهش آلودگی و بهبود کیفیت خدمات حملونقل عمومی است. این اقدام، بخشی از برنامههای جامع شهرداری برای دستیابی به حملونقل سبز تا سال ۱۴۰۵ به شمار میرود.
تاریخچه نوسازی ناوگان اتوبوسرانی تهران
ناوگان اتوبوسرانی تهران ریشه در دهه ۱۳۳۰ شمسی (دهه ۱۹۵۰ میلادی) دارد، زمانی که شرکت اتوبوسرانی تهران و حومه (تأسیس ۱۳۳۷) با واردات اتوبوسهای دیزلی از اروپا، حملونقل عمومی را در شهر گسترش داد. در دهههای ۴۰ و ۵۰ شمسی، با رشد جمعیت و شهرنشینی، تعداد اتوبوسها به هزاران دستگاه رسید، اما بسیاری از آنها مدلهای قدیمی مانند مرسدسبنز و اسکانیا بودند که تا دهه ۸۰ شمسی (۲۰۰۰ میلادی) همچنان در ناوگان فعال بودند.
اولین تلاشهای جدی برای نوسازی در دهه ۱۳۷۰ شمسی آغاز شد، اما با تحریمهای اقتصادی و مشکلات ارزی، پیشرفت کند بود. در سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی)، شورای شهر تهران طرح نوسازی یکهزار اتوبوس را تصویب کرد، اما تنها حدود ۳۰۰ دستگاه جایگزین شد. دهه ۱۳۹۰ (۲۰۱۰ها) شاهد واردات اتوبوسهای CNG (گازسوز) از چین و تولید داخلی توسط شرکتهایی مانند ایرانخودرو دیزل بود، که بیش از ۲ هزار اتوبوس جدید به ناوگان اضافه کرد. با این حال، فرسودگی ناوگان – که بیش از ۶۰ درصد اتوبوسها بالای ۱۰ سال سن داشتند – همچنان چالش اصلی بود و آلودگی ناشی از اتوبوسهای دیزلی، سالانه هزاران تن ذرات معلق به هوا تزریق میکرد.
در دوره اخیر (از ۱۴۰۰ شمسی/۲۰۲۱ میلادی)، با تمرکز بر الکتریکیسازی، شهرداری تهران با همکاری دولت و شرکتهای خارجی، فازهای آزمایشی را راهاندازی کرد. سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۳) شاهد ورود ۲۰۰ اتوبوس برقی از چین بود، و امروز، فاز چهارم طرح با بودجهای حدود ۵ هزار میلیارد تومان (معادل حدود ۱۰۰ میلیون دلار) آغاز شده است. این فاز شامل ۵۰۰ اتوبوس برقی و هیبریدی است که تا پایان سال ۱۴۰۴، ۳۰ درصد ناوگان را نوسازی خواهد کرد. هدف نهایی، حذف کامل اتوبوسهای دیزلی تا ۱۴۰۸ (۲۰۲۹) است.
جزئیات طرح جدید
از امروز، ۱۰۰ اتوبوس برقی در خطوط پرترافیک مانند خطوط BRT (اتوبوس تندرو) از میدان آزادی تا تجریش مستقر شدهاند. این اتوبوسها مجهز به سیستمهای هوشمند GPS، Wi-Fi رایگان و صندلیهای ارگونومیک هستند و مصرف سوخت آنها ۷۰ درصد کمتر از مدلهای قدیمی است. شهرداری اعلام کرده که ایستگاههای شارژ برقی در ۲۰ نقطه کلیدی شهر احداث خواهد شد و آموزش رانندگان برای استفاده از فناوریهای نوین آغاز شده است. این طرح نه تنها آلودگی را کاهش میدهد، بلکه با صرفهجویی سالانه ۲۰۰ میلیون لیتر سوخت، به اقتصاد شهری نیز کمک میکند.
امیدواری توأم با انتقاد
شهروندان تهرانی، که روزانه میلیونها سفر با اتوبوس انجام میدهند، واکنشهای متفاوتی به این طرح نشان دادهاند. در گفتگوهای خیابانی و نظرسنجیهای اولیه شهرداری، بیش از ۶۵ درصد از پاسخدهندگان از شروع نوسازی استقبال کردهاند، اما نگرانیهایی نیز مطرح شده است.
مریم احمدی دانشجو (دانشگاه تهران) در گفتگو با خبرنگار ما میگوید:من هر روز با BRT میرم دانشگاه. اتوبوسهای جدید راحتترن و کمتر توقف میکنن، اما هنوز صفهای طولانی داریم. نظرم مثبته، ولی اگر تأخیر در تحویل پیش بیاد، مثل همیشه، ناامید میشیم.
وی افزود:بالاخره! اتوبوسهای قدیمی همیشه دودزا بودند و سفر را کابوس میکردند. این برقیها تمیزترند و Wi-Fi هم دارند امیدوارم زودتر همه خطوط را پوشش دهند.
حسن کریمی، بازنشسته (میدان میوه و ترهبار) در گفتگو با خبرنگار تهران پرس اظهار داشت: در زمان ما اتوبوسها ساده بودن، اما کار راه میانداختن. حالا با این تکنولوژیها خوبه، ولی قیمت بلیت رو بالا نبرن. ما قشر متوسطیم و نمیتونیم بیشتر از این هزینه کنیم.
وی افزود: امیدوارم مدیریت شهری به مشکلات قشر ما هم رسیدگی کند تا زندگی ما مختل نشود و به تنگنا نیافتیم.
به طور کلی، نظرسنجیهای غیررسمی نشان میدهد که ۷۰ درصد شهروندان بر لزوم تسریع طرح تأکید دارند، در حالی که ۲۵ درصد نگران افزایش هزینهها و اختلال موقت در خدمات هستند. کارشناسان حمل و نقل نیز معتقدند که موفقیت این طرح به هماهنگی با مترو و تاکسیهای اینترنتی بستگی دارد.
نوسازی ناوگان اتوبوسرانی تهران، که امروز آغاز شده، نه تنها یک پروژه فنی، بلکه گامی استراتژیک برای شهر پایدارتر است. با سابقهای پر از تأخیرها و چالشها، این بار امید است که با حمایت دولتی و نظارت دقیق، به ثمر بنشیند. شهروندان تهرانی منتظرند تا ببینند آیا این امروز، نوید فردایی پاکتر را میدهد یا مانند گذشته، در پیچوخمهای اداری گم میشود. شهرداری قول داده گزارشهای ماهانه پیشرفت را منتشر کند – حالا نوبت عمل است.
انتهای خبر/