دیپلماسی قرآنی، تصاویر از ایران را ترمیم می‌کند

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ حجت الاسلام مصطفی حسینی نیشابوری رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، با تشریح عملکرد این مرکز، مهمترین دستاورد این بخش از دیپلماسی فرهنگی را ترمیم چهره ایران در میان کشور‌های مسلمان دانست.

حسینی نیشابوری که اکنون دبیر دائمی جایزه جهانی اربعین است، پیش از این به عنوان مدیرکل بین‌المللی تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، استاد حوزه و دانشگاه، رئیس سابق مرکز بین‌المللی علوم وحیانی اسرا تهران، مدیر حوزه علمیه امام رضا (ع) و مدیر گروه آینده پژوهی اندیشکده اسوه نیز فعالیت کرده است.

وی با اشاره به عملکرد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، گفت: این سازمان به عنوان وزارت خارجه فرهنگی نظام جمهوری اسلامی و دیپلماسی عمومی، اصلی‌ترین وظیفه‌اش این است که در حوزه فرهنگ عمومی با عموم مردم و افکار عمومی سراسر جهان ارتباط برقرار کند و یکی از مهمترین فضا‌های فعالیتی‌اش این است که همه عناصر فرهنگی موجود در ایران را به مردم کشور‌های مختلف بشناساند. از سوی دیگر آنها را در کشور‌های مختلف با توجه به رسانه‌ها و ظرفیت‌هایی که وجود دارد، رایزن ما، فرهنگ و سنت‌های آن کشور را اعم از هنر، زبان، پوشش، تغذیه، آداب و رسوم و از جمله شاید مهمترین آن که حوزه عقیده و دینداری است، این نکات را شناسایی کند و متناسب با آن بتواند این اتصالات و ارتباطات را که نام سازمان هم است، برقرار کند.

وی افزود: مثلاً اگر در کشوری در شمال آفریقا عده‌ای دنبال ساختن آثار هنری درباره پیغمبر اسلام (ص) هستند، می‌خواهند کتاب تولید کنند یا انیمیشن بسازند، ظرفیت‌هایی داخل ایران وجود دارد، رایزن فرهنگی با توجه به این که ظرفیت‌های ایران را می‌شناسد، اکنون آنجا مستقر است، می‌تواند دست این طرف را در دست یکدیگر بگذارد، آنها را با یکدیگر ارتباط دهد و به هم معرفی کند تا باقی کار‌ها مسیر خود را طی کند. یعنی در حقیقت تسهیل‌گری می‌کند، یعنی کار را آسان می‌کند، این ارتباطات اکنون علاقه‌مندان به حوزه ادب و زبان و عرفای ایران، ادبای ایران، شعرای ایران، بخشی از ظرفیت است، تاریخ و تمدن کهن ایران بخشی از این ظرفیت است. در حوزه هنر به صورت عام نقاشی، خطاطی، هنر‌های صنایع دستی و مانند آن، پس بنابراین به صورت سازمان فرهنگی ارتباطات اسلامی همانطور که از اسمش مشخص است وظیفه دارد، همه اقدامات لازم را برای ارتباط دیپلماسی عمومی بین ایران و کشور‌های دیگر، یا به عبارت دقیق‌تر دیپلماسی فرهنگی برقرار کند.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ گفت: در بین این ویژگی‌ها بخشی که بسیار اهمیت دارد اسلامیت آن است، به همین دلیل قید اسلامی هم آمده است یعنی اگر قرار باشد که اولویت کار‌های فرهنگی را در نظر بگیریم کار‌هایی است که به حوزه دین و اسلامیت مربوط می‌شود؛ بنابراین مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ، یک بخشی از دیپلماسی فرهنگی این سازمان است که خود دیپلماسی فرهنگی یک بخشش از دیپلماسی عمومی کشور به شمار می‌آید و، اما در کنار این مرکز، مراکز دیگر و اداره کل‌های دیگری هم هستند که آنها هم به بخش‌های دیگر این دیپلماسی فرهنگی می‌پردازند.

دیپلماسی قرآنی، دیپلماسی پیشران است

وی اظهار داشت: در سازمان فرهنگ و ارتباطات، حوزه هنر، اداره کل خودش را دارد، حوزه خانواده همین‌طور، حوزه ایرانیان و فرهنگ بخش خودش را دارد حوزه ارتباطات دانشگاهی، حوزه گفت‌وگوی ادیان و خیلی حوزه‌های دیگر، اما به لحاظ تأکیدات مقام معظم رهبری و ظرفیت‌های زیادی که در قرآن کریم وجود دارد از این جهت شاید دیپلماسی پیشران دیپلماسی قرآنی است، چون از یک سو تمام دنیای اسلام روی آن اتفاق نظر دارند و نسخه‌های متعددی از آن وجود ندارد، یعنی همان قرآن، با همان کلمات، با همان آیات، با همان سوره‌هایی که در ایران چاپ می‌شود که در مصر، تونس، الجزایر یا لیبی در عربستان و قطر و عمان و اندونزی و مالزی و همه دنیای اسلام و مسلمین چاپ می‌شود.

حسینی نیشابوری با بیان این که دنیای اسلام و مسلمین با هم تفاوت دارد، اظهار داشت: دنیای اسلام یعنی کشور‌هایی که اسلامی هستند، دنیای مسلمین یعنی مسلمان‌هایی که در آلمان، استرالیا و... زندگی می‌کنند. در دست همه ما یک کتاب وجود دارد و این برای ظرفیت مهم قرآنی که نام آن را دیپلماسی قرآنی می‌گذاریم، ولی خارج از دنیای اسلام هم انسان‌ها بر اساس فطرت خود، به دنبال معنویت هستند، نسخه‌های معنویت متعدد است، از معنویت برگرفته از مکاتب فلسفی، مدیتیشن و... وجود دارد، اما همه می‌دانند که آن نسخه دست نخورده آسمانی است که می‌تواند بهترین نسخه معنوی باشد، یعنی کسی که اصلاً دین‌مدار نیست ولی بر اساس فطرتش دوست دارد به آرامش و ارزش‌های معنوی برسد، اصطلاحاً ما می‌گوییم نمی‌خواهد زندگی‌اش پوچ باشد، انسانی معنادار باشد، هدفمند زندگی کند، مایوس نشود و امیدوار زندگی کند. برای آنها هم قرآن این ظرفیت را دارد.

این استاد حوزه و دانشگاه گفت: به همین دلیل دیپلماسی قرآنی در ۸ رشته راه اندازی شده است، این هشت رشته در دو ساحت عمومی و نخبگانی است، مثلاً در حوزه عمومی برای بسیاری از مسلمانان بلکه برای همه به عنوان اینکه دوست دارند آوا‌های قرآنی را بشنوند، تلاوت‌های قرآنی را با اصوات دل‌انگیز بشنوند، می‌تواند تبادل قاریان و تبادل هیئت‌های قرآنی، اعم از کسانی که ترتیل می‌خوانند، کسانی که تلاوت مجلسی می‌خوانند، به ویژه در فضا‌هایی مثل ماه مبارک رمضان، می‌تواند خیلی دلنشین باشد، قراء بسیار خوبی در جمهوری اسلامی ایران وجود دارد که بعضی در دنیای اسلام و فراتر از دنیای اسلام شناخته شده‌اند چطور در گذشته مثلاً مصطفی اسماعیل یا عبدالباسط از مصر شناخته شده بودند و بسیار دلنشین قرآن می‌خواندند، خود اینکه این افراد در حوزه دیپلماسی قرآنی عمومی به عنوان سفرای قرآن جمهوری اسلامی به کشور‌های مختلف سفر کنند، می‌تواند بسیار کار خوبی باشد.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ، اظهار داشت: یکی از کار‌هایی که این مرکز انجام می‌دهد، البته این موضوع شامل قاریان، حافظان قرآن، گروه‌های تواشیح و... است، این حوزه عمومی است. رویداد‌هایی در این بخش تعریف می‌شود که آن هم عمومی هستند، مثلاً یک نمایشگاه بین‌المللی قرآن در کشوری تشکیل می‌شود، از ما می‌خواهند که غرفه ایران هم آنجا باشد این باعث می‌شود که ما ظرفیت‌های قرآنی عمومی جمهوری اسلامی ایران را معرفی کنیم، مثلاً کسانی که با خط خوبی می‌نویسند، کسانی که نقاشی یا تابلو‌های خط نقاشی خوبی دارند، کسانی که کار تذهیب کرده‌اند و هنر‌های قرآنی را انجام می‌دهند، کسانی که کاشی‌کاری انجام می‌دهند، هنر کاشی‌کاری، در ایران هنری بسیار قدیمی است، کار‌هایی که می‌تواند در حوزه نمایشگاهی دیده شود.

وی با بیان مثالی گفت: مثلا مالزی یک نمایشگاه قرآن تشکیل می‌دهد از ما می‌خواهند یک غرفه جمهوری اسلامی ایران در آن نمایشگاه داشته باشیم، ما بر اساس بانک اطلاعاتی که از ظرفیت‌های قرآنی جمهوری اسلامی داریم، از هنر‌ها و هنرمندان برای این غرفه استفاده می‌کنیم. بعد از این‌که آن رویداد در آنجا برگزار می‌شود و افراد برای بازدید می‌آیند و رسانه‌ها موضوع را پوشش می‌دهند ظرفیت‌های قرآنی جمهوری اسلامی ایران دیده می‌شود و این رویداد موجبات وحدت، همراهی و همسویی بیشتر را ایجاد می‌کند و خیلی از چیز‌هایی که می‌خواهند علیه ایران به آن برسند را خنثی می‌کند. در ایران هم نمایشگاه قرآن برگزار می‌شود که باز ما وظیفه داریم آن ظرفیت‌ها را از کشور‌های مختلف شناسایی کنیم و به ایران بیاوریم و این اتفاق هر سال روی می‌دهد.

حسینی نیشابوری ادامه داد: غیر از بخش عمومی یک بخش نخبگانی هم وجود دارد، مثلا تفسیر قرآن یک کار دانشگاهی، آکادمیک، حوزوی، علمی و دقیق است، این کار تخصصی است ولی دنیای اسلام مفسرین و تفاسیری دارد، شناسایی این افراد و شناساندن آنها به یکدیگر و ارتباط برقرار کردند میان افراد بر عهده ماست. مثلا در کشور مالزی، مثلاً دانشگاه الازهر، در یکی از دانشگاه‌های ایران، کار تفسیری انجام شده، هر کدام منهج و روش خود را دارد، تبادل این یافته‌های تفسیری، تبادل مقالاتی که شکل گرفته، دسترسی به پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، کاری نخبگانی است. یکی دو سال پیش همایشی به نام «رسالت الله» تشکیل شد و در آن به این موضوعات پرداختیم، مجموعه دستگاه‌هایی با سازمان فرهنگ و ارتباطات مشارکت کردند که یکی از آن‌ها دانشگاه تهران بود که اتفاقاً محل اجلاس هم خود دانشگاه تهران بود.

وی افزود: بعضی علاقه‌مند هستند نسبت قرآن و علوم تجربی را مطالعه کنند، بسیاری از افرادی که بینارشته‌ای مطالعه می‌کنند، می‌خواهند روانشناسی، جامعه‌شناسی یا دانش‌های دیگر را از منظر قرآن ببینند، یا انسان‌شناسی را از زاویه دید وحیانی و قرآنی ببیند، حتی در موضوعات امروزی، مثلاً ژنتیک یا مثلاً ستاره‌شناسی، چاله‌های فضایی را می‌خواهد از نگاه قرآن بفهمد، اینجا نگاه ما به قرآن این است که کتابی است که از ناحیه خالق آمده یعنی کاتالوگ خلقت از ناحیه خالق است.

مسائل بشری می‌تواند بر اساس نسخه‌های قرآنی حل شود

این مدرس دانشگاه با اشاره به آیات علم‌محور کتاب خدا گفت: قرآن کریم می‌گوید: وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ (سوگند به آسمان و به چیزی که در شب پدیدار می‌شود؛ سوره طارق۸۶؛ آیه۱) قسم به ستاره‌ای به نام طارق، بعد ترجمه می‌شود که این نام یعنی دق‌الباب یعنی صدای در زدن برای ورود، امروزه با تجهیزات و تکنولوژی جدید و دستگاه‌های ضبط بسیار پیشرفته فهمیده‌اند این ستاره چنین صدایی می‌دهد، و نتیجه گرفته‌اند پس اسمی که خدای متعال برای این ستاره گذاشته، ناشی از علمی است که نسبت به آن وجود دارد یا در حوزه نانو همین شکل است، ممکن است بسیاری از رمزگشایی‌هایی که امروز از طبیعت یا از خلقت می‌شود با رمزگشایی و تفسیر قرآن به دست بیاید.

حیسینی نیشابوری بیان داشت: اعجاز قرآن نیز در حوزه‌های نخبگانی آن جای می‌گیرد، تعاملات هنری، هنر‌های قرآنی، خود کتابت قرآن کاری است که می‌تواند بین مجموعه‌های کاتبان قرآن در کشور‌های مختلف یک شبکه ایجاد کند خطاطانی که در جا‌های مختلف زندگی می‌کنند، از سنگال گرفته تا آفریقای جنوبی تا بوسنی، گاهی به عنوان یک کار ورکشاپی این آثار را کنار هم جمع می‌کنیم و مثلاً در موضوع غزه و فلسطین می‌گوییم شما بیایید کار مشترک انجام دهید.

وی ادامه داد: چاپ و نشر یک طرف آن صنعت است دستگاه چاپ و کاغذ است ولی طبع و نشر قرآنی که به چاپ قرآن، منجر می‌شود چاپ‌های متعددی از قرآن، در ابعاد و در رنگ‌های مختلف داریم که بستگی به فرهنگ یا سلیقه منتشر می‌شود، بنابراین این همه موسسات و مجامع که در موضوع قرآن کار می‌کنند، از یکدیگر بی‌اطلاع هستند و به همدیگر متصل نیستند، دیپلماسی قرآنی شناساندن این ظرفیت‌ها به همدیگر، مرتبط، منسجم و شبکه کردن آنهاست که در بسیاری از موارد می‌تواند مفید باشد.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ، با بیان این که بسیاری از مشکلات و مسائل بشری می‌تواند بر اساس نسخه‌های قرآنی حل شود، اظهار داشت: بسیاری از یافته‌هایی که بشر با زحمت زیاد از مسیر دیگری با آزمون و خطا به دست آورده، می‌توانست از مسیر وحیانی دنبال شود، مثلا در حوزه تعلیم و تربیت، بشر مدل‌های مختلفی را از مسیر‌های دیگر، شاید تجربی یا آزمایشگاهی جلو رفت، یک الگو هم تعلیم و تربیت قرآنی دارد، حالا بعد از این همه سال که بشر خودش را به زحمت انداخته است، اکنون به آنچه در قرآن گفته شده نزدیک می‌شود، در حوزه سبک زندگی و.. نیز همین طور است، حوزه دیپلماسی قرآنی یکی از کار‌های این مرکز است.

سفیر قرآنی جهان اسلام

حسینی نیشابوری درباره سفیر قرآنی جهان اسلام گفت: همه قاریان به ویژه قاریان بین‌المللی و ممتاز و همه حافظین و حفاظ ممتاز که در ایران پرورش پیدا کردند، باعث افتخار هستند و وقتی از طریق ما به کشور‌های مختلف برای مسابقات برای مراسم مختلف اعزام می‌شوند هر کدام یک سفیر هستند، مثل ورزشکاران که در میدان مسابقه سفیر جمهوری اسلامی و نماینده مردم ایران است، این به صورت عمومی است، مثل محمدحسین طباطبایی که در دوره خردسالی پیام قرآنی جمهوری اسلامی را که همان پیام وحدت برای همه مردم جهان بود را به سراسر دنیا مخابره می‌کرد.

وی ادامه داد: در یک دوره که هنوز هم ادامه دارد، استاد کریم منصوری به عنوان یک قاری بسیار ممتاز این وظیفه را داشت، همیشه در حوزه قرآن چهره‌های شاخصی در جمهوری اسلامی وجود دارد، در حوزه عمومی اکنون حامد شاکرنژاد مثلاً به عنوان یک استاد مطرح صالح مهدی‌زاده، به عنوان یک نوجوان مهنا قنبری و بسیاری دیگر، ما به عنوان یک کار نمادین می‌خواستیم کسی را که همه دنیای اسلام امروز او را در حوزه عمومی قرآن قبول دارد و جایگاه استادی به دست آورده و طرفداران زیادی دارد و به نوعی می‌توان گفت دنبال‎کننده دارد را معرفی کنیم، نه این که نفی توانایی دیگران باشد، همه این قاریان سفرای ما هستند و ما در همین سال گذشته در حدود ۴۰ کشور برنامه‌های قرآنی مفصلی داشتیم، در ماه گذشته (شهریور ماه) در پاکستان، فیلیپین و هند جلسات قرآنی داشتیم.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ، گفت: با مشورتی که از شورای عالی قرآن و سازمان اوقاف و امور خیریه گرفتیم و برای اینکه کاری که انجام می‌دهیم کار دقیقی باشد، قرارگاه دیپلماسی قرآنی شکل دادیم که در این قرارگاه دیپلماسی قرآنی همه نهاد‌ها و استعداد‌ها عضو هستند، اما دبیر آن قرارگاه سازمان فرهنگ و ارتباطات است، ما از آنان مشورت می‌گیریم و از توان آنها استفاده می‌کنیم، آنجا حامد شاکرنژاد را به دلیل محبوبیت، به دلیل تبحر و توانایی به عنوان نمادین حکم سفیر قرآنی جهان اسلام را دریافت کردند.
‌
می‌توانیم در پناه قرآن به وحدت برسیم

وی با اشاره به تشکیل مجلس قرآنی جهان اسلام اظهار داشت: حجت‌الاسلام محمدمهدی ایمانی‌پور رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات، پیشنهاد دهنده تشکیل مجلس قرآنی جهان اسلام است. ما می‌خواستیم که مسائل دنیای اسلام مثل همین مسئله غزه و مسائل دیگر اینا از طریق نسخه‌ها و فرمول‌های قرآنی حل شود، اکنون همکاران من تلاش می‌کنند که فرآیند تصویب اساسنامه مجلس قرآنی جهان اسلام زودتر به پایان برسد و عضوگیری را شروع کنند، هدف این است که بتوانند در مجلسی که نمایندگان قرآنی همه کشور‌ها شرکت می‌کنند به موضوعات مهم دنیای اسلام بپردازند، ما با این جمعیت، با این توان نباید تماشاگر مظلومیت و نسل‌کشی در فلسطین و غزه و جا‌های دیگر باشیم.

حسینی نیشابوری بیان کرد: ما می‌توانیم در پناه قرآن و اشتراکات مهمی که داریم به وحدت برسیم و بر اساس آن وحدت، دست به دست یکدیگر می‌توانیم خیلی از مشکلات و چالش‌ها را برطرف کنیم. در حوزه نخبگانی هم همان طور که در تلاوت، قرائت و حفظ قله‌هایی را داریم، در تفسیر آیت‌الله جوادی آملی را داریم و تفسیر ۸۰ جلدی «تسنیم» که تفسیری فنی است و رهبری فرمودند که این تفسیر قرآن را باید ترجمه و به دنیا عرضه کرد.

وی ادامه داد: این اقدامات نتیجه دیگری هم دارد، وقتی کشوری می‌تواند، توانمندترین قاریان و حافظان را پرورش بدهد، وقتی کشوری مثلاً در حوزه نرم‌افزار، بهترین نرم‌افزاری را که ممکن است در حوزه قرآن و علوم قرآنی و تفسیر به نام جامع التفاسیر ارائه می‌کند وقتی کشوری در حوزه‌های هنری بهترین هنر‌های قرآنی را خلق می‌کند وقتی بزرگترین و مهمترین و پرمغزترین تفسیر تاریخ دنیای اسلام را خلق می‌کند، معنایش این است که آن نظام و آن مردم به قرآن اهتمام زیادی دارند، اگر به این کشور، به این مردم تهمت بزنند که شما با قرآن بیگانه‌اید، اصلا نمی‌تواند آن را درست دانست.

این مدرس دانشگاه اظهار داشت: یعنی این اقدامات، خنثی کننده اتهامات است، بسیاری از هیئت‌های قرآنی کشور‌های دیگر را میزبانی می‌کنیم بسیاری از آنان برادران اهل سنت ما هستند که تا به حال ایران نیامدند و کمی هم در ابتدا تردید دارند که بیایند، احتمالاً در ذهن‌شان شبهات زیادی هم نسبت به ما وجود دارد که آیا شیعیان در ایرانی‌ها آن طور که نسبت به مسائل اهل بیت (ع) علاقه دارند اصلا به قرآن علاقه دارند؟ این افراد با یک انباشت ذهنی سوالات و تردید‌ها و شبهات به ایران می‌آیند و بار‌ها برای من ثابت شده است که وقتی به ااینجا می‌آیند و ظرفیت‌های قرآنی را در آن ۸ رشته در شهر‌های مختلف از نزدیک می‌بینند، وقتی می‌خواهند از ایران بروند با لحظه‌ای که وارد ایران شدند کاملا متفاوت است، بعضی به خود من گفته‌اند که ما سال‌ها نسبت به شما در اشتباه بودیم و اشتباه قضاوت کردیم.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ، گفت: بعضی از آنان وقتی به کشورشان رفتند، چون افراد صاحب نامی بودند، برای تغییر این نگرش تلاش کردند. یکی از مهمانان ما که خود در۱۵۰ موسسه قرآنی عضویت در کشورش عضو بود گفت: من نسبت به شما قضاوت بدی داشتم، از امروز وظیفه خودم می‌دانم هر کجا رفتم بگویم، ایرانی‌ها خادم‌ترین افراد نسبت به قرآن هستند، خدمتی که ایرانی‌ها به قرآن کردند هیچ کشوری انجام نداده است.

وی بیان داشت: در گذشته هم همین طور بوده است، بسیاری از تفاسیر را ایرانی‌ها نوشتند، هم در حوزه حدیث، بسیاری از محدثین به نام در بین اهل سنت و تشیع و همچنین در بحث تفسیر، ایرانی بودند، این هم خود، خدمت بزرگی است که تصویر ذهنی کسانی که گرفتار جنگ رسانه‌ای شده‌اند را ترمیم می‌کند. رسانه‌ها متاسفانه در جبهه استکبار همیشه می‌خواهند حقایق را وارونه نشان بدهند، ما کسی را داشتیم که بعد از برگشتن به کشورش مصاحبه کرده و آشکارا گفته که آنچه من با چشمان خودم در ایران دیدم با آنچه شما می‌گویید خیلی متفاوت است و شما (رسانه‌ها) به برادران مسلمانتان تهمت می‌زنید.

انتهای خبر/

منبع: ایرنا