خانههای رها شده؛ تهدیدی برای امنیت محلهها
به گزارش خبرنگار گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ خانههای خالی که روزگاری نشانی از سرمایه یا پشتوانه مالی مالکان بودند، امروز به مسئلهای جدی در بافت شهری تبدیل شدهاند. این خانهها، چه در محلههای قدیمی با بناهای کلنگی و چه در برجهای نوساز نیمهاشغال، به مرور به جولانگاهی برای معتادان متجاهر، سارقان و حتی شبکههای زیرزمینی خلافکاران بدل شدهاند. موضوعی که نهتنها آرامش روانی شهروندان را تهدید میکند، بلکه امنیت محلهها و سرمایه اجتماعی ساکنان را به خطر انداخته است.
معضل خانههای رها شده
خانههای رها شده در ظاهر صرفاً ساختمانی بیسکنهاند، اما در واقع به پاتوقی برای افرادی تبدیل میشوند که حضورشان با رفتارهای ضداجتماعی و خلاف همراه است. خبرنگار ما در بازدید میدانی از چند محله در جنوب و مرکز تهران مشاهده کرد که چگونه یک خانه قدیمی پس از مدت کوتاهی تبدیل به مکانی برای مصرف مواد مخدر و نگهداری اموال مسروقه شده است.
شهروندان میگویند بارها به پلیس ۱۱۰ و سامانه ۱۳۷ شهرداری اطلاع دادهاند، اما روند رسیدگی آنقدر کند بوده که عملاً فرصتطلبان آزادانه به این خانهها رفتوآمد میکنند.
سمیه نامنی، یکی از ساکنان محله شهدا، میگوید: «سالهاست یک خانه کلنگی در کوچه ما خالی مانده. ابتدا فقط گاهی معتادان واردش میشدند، اما حالا عملاً شبها تردد گروهی دارند. سر و صدای دعوا، فریاد و عربدهکشی آرامش ما را گرفته است. بارها با همسایهها تماس گرفتیم، ولی نتیجهای نگرفتیم. واقعاً نمیدانیم به کجا پناه ببریم.»
چرخه خالی شدن خانهها
یکی از دلایل افزایش خانههای خالی، بالا رفتن اجارهبهاست. محمدحسین احمدی، شهروندی ساکن مرکز تهران، میگوید: «بسیاری از مالکان ترجیح میدهند خانهشان خالی بماند تا اینکه با اجاره کمتر به مستأجر واگذار کنند. نتیجه این میشود که خانه خالی به حال خود رها شده و در نهایت به پاتوق سارقان و معتادان تبدیل میشود.»
او اضافه میکند: «اگر قانون مسئولیت سنگینتری بر عهده مالکان بگذارد و هرگونه تخلفی که در خانه خالی رخ دهد بر عهده مالک شناخته شود، آن وقت مجبور خواهند شد تدابیر امنیتی سختگیرانهتری بیندیشند.»
اقدام پلیس و شهرداری
سردار عباسعلی محمدیان، رئیس پلیس پایتخت، در گفتگو با خبرنگار ما درباره این معضل میگوید: «برای نخستین بار طرح شناسایی و برخورد با خانههای رها شده و موسوم به پلاک قرمز را آغاز کردهایم. خوشبختانه با هماهنگی شهرداری توانستیم ۲۷ خانه و ۴۰ مرکز ضایعاتی را که محل تجمع معتادان بود شناسایی و با حکم قضایی پلمب کنیم.»
او با هشدار به مالکان خانههای رها شده ادامه میدهد: «این خانهها باید تعیین تکلیف شوند. در غیر این صورت، پلیس و شهرداری راههای ورود به آن را مسدود کرده و انشعاباتشان را قطع میکنند. انتظار ما از قوه قضاییه این است که روند رسیدگی به پروندههای این نوع املاک سرعت بگیرد.»
پیامدهای اجتماعی
کارشناسان شهری معتقدند خانههای خالی فقط یک معضل اقتصادی نیستند، بلکه بستر بروز بحرانهای اجتماعیاند. علی آقابزرگی، کارشناس مسائل شهری، در گفتوگو با تهران پرس تأکید میکند: «خانههای خالی زنگ خطر جدی هستند. حضور معتادان پرخطر، سارقان و بزهکاران در این اماکن باعث میشود همسایهها دچار اضطراب و ناامنی شوند. این احساس ناامنی اگر تداوم یابد، سرمایه اجتماعی محله از بین میرود و در نهایت مهاجرت معکوس از محلات رخ میدهد.»
به گفته او، مالکان موظفاند به جای بیتفاوتی، دستکم خانه را قفل و ایمن کنند تا مانع ورود افراد ناشناس شوند. در غیر این صورت، باید پاسخگوی تبعات اجتماعی و امنیتی باشند.
نگاه کلان به موضوع
پدیده خانههای خالی در پایتخت با چند عامل درهم تنیده شده است: از یک سو افزایش بیسابقه اجارهبها و سوداگری در بازار مسکن، و از سوی دیگر ضعف قوانین نظارتی بر مالکان. نتیجه آنکه هزاران واحد مسکونی در تهران سالهاست بلااستفاده ماندهاند. این خانهها برخلاف تصور برخی مالکان، نه سرمایهای امن بلکه زمینهساز جرم و ناامنیاند.
تهران پرس در بررسی میدانی خود دریافت که در محلههایی مثل هرندی، نازیآباد و حتی بخشهایی از مناطق مرکزی، خانههای خالی بیشترین آسیب را متوجه کودکان و زنان میکنند. آنها هر روز در مسیر مدرسه یا خرید، از کنار خانههایی عبور میکنند که پر از سر و صدای مشکوک و تردد افراد ناشناس است. همین مسئله به تدریج احساس تعلق به محله را کمرنگ کرده و زمینهساز افزایش کوچ ساکنان قدیمی میشود.
ضرورت قانونگذاری و راهکارها
بسیاری از کارشناسان تأکید دارند که باید قوانینی سختگیرانهتر برای مالکان وضع شود. اخذ مالیات سنگین از خانههای خالی یکی از راهکارهاست. علاوه بر آن، شهرداری و پلیس میتوانند با شناسایی سریع خانههای بلااستفاده، نسبت به پلمب و یا اجبار مالک به تعیین تکلیف اقدام کنند.
تجربه کشورهای دیگر نشان میدهد که خانههای خالی نهتنها مشمول مالیات میشوند بلکه در برخی موارد دولت اختیار اجاره اجباری آنها به خانوادههای بیخانه را دارد. در ایران نیز اگرچه قانون مالیات بر خانههای خالی وجود دارد، اما اجرای آن با مشکلات متعددی همراه است.
خانههای خالی در تهران، امروز به تهدیدی خاموش بدل شدهاند. آنها فقط چهار دیواری بیروح نیستند، بلکه میتوانند به کانون جرم و فساد تبدیل شوند. بیتوجهی به این مسئله، بحرانهای اجتماعی و امنیتی گستردهتری را در پی خواهد داشت. راهکار اصلی، هم در مسئولیتپذیری مالکان و هم در اراده دستگاههای اجرایی و قضایی نهفته است. اگر این اراده به شکل جدی و یکپارچه اعمال شود، میتوان امید داشت که خانههای خالی دیگر به پاتوق ناامنی تبدیل نشوند.
انتهای خبر //