اسنپ‌بک؛ پایان خسارت محض
به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»توافق هسته‌ای ایران، معروف به برجام، در سال ۲۰۱۵ بین ایران و قدرت‌های جهانی امضا شد تا با محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌های بین‌المللی کاهش یابد. یکی از اجزای کلیدی این توافق، مکانیسم ماشه یا اسنپ‌بک است که برای تضمین پایبندی طرفین طراحی شده و امکان بازگرداندن سریع تحریم‌های سازمان ملل را در صورت نقض تعهدات فراهم می‌کند. این سازوکار، به دلیل سرعت و قاطعیت در اعمال تحریم‌ها، به "ماشه" شهرت یافته است.
مکانیسم اسنپ‌بک در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت تعریف شده که تحریم‌های پیشین علیه ایران را معلق کرد، اما راهکاری برای بازگشت خودکار آنها در نظر گرفت. فرآیند با اطلاع‌رسانی یکی از اعضای برجام، مانند کشورهای اروپایی، به شورای امنیت آغاز می‌شود. پس از آن، یک دوره ۳۰ روزه برای حل اختلاف از طریق مذاکره در کمیسیون مشترک برجام فراهم می‌شود. اگر اختلاف حل نشود، تحریم‌های سازمان ملل، شامل محدودیت‌های تسلیحاتی و موشکی، بدون نیاز به رأی‌گیری جدید بازمی‌گردند. این ویژگی، امکان وتو را خنثی کرده و بازگشت تحریم‌ها را تضمین می‌کند.
اسنپ‌بک به عنوان ابزاری برای فشار بر ایران عمل می‌کند تا از نقض تعهدات، مانند افزایش غنی‌سازی اورانیوم یا محدود کردن بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، جلوگیری شود. این سازوکار تا اکتبر ۲۰۲۵، که قطعنامه ۲۲۳۱ منقضی می‌شود، معتبر است و پس از آن، امکان فعال‌سازی آن وجود نخواهد داشت. این محدودیت زمانی، فوریت استفاده از مکانیسم را افزایش داده است. در سال‌های اخیر، تنش‌ها بر سر پایبندی ایران به برجام شدت گرفته و کشورهای اروپایی بارها مکانیسم حل اختلاف را فعال کرده‌اند تا زمینه را برای اسنپ‌بک فراهم کنند.
اسماعیل کوثری نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»، مکانیسم ماشه را فرصتی برای ایران دانست و در این خصوص گفت: «رهبر انقلاب، بی‌توجهی به شروط برجام را خسارت محض خواندند. روحانی و ظریف نواقص آن را پنهان کردند.»
کوثری افزود: «تحریم‌های فعلی آمریکا فراتر از اسنپ بک است. این تهدید خودساخته نباید برزخ شود، بلکه باید به فرصتی برای رهایی از فشارهای اروپا و آمریکا تبدیل گردد.»
وی درباره نتایج اسنپ بک گفت: «تحریم‌های سازمان ملل بازمی‌گردد، اما اثر عملی آن محدود است؛ باید به جامعه جهانی واقعی، یعنی بریکس و شانگهای، بپیوندیم، نه سه کشور اروپایی که خود را جهان جا زده‌اند.»
نماینده تهران ادامه داد: «اتحاد مقدس مردم ایران این تهدید را به سکوی پرش تبدیل می‌کند. غرب‌گرایان داخلی با حمله به چین و روسیه، مانع پیمان‌های راهبردی می‌شوند.»
کوثری تأکید کرد: «اگر از ابتدا با چین پیمان اقتصادی بسته بودیم، رشد ۸ درصدی و فناوری‌های پیشرفته مثل بی‌وای‌دی و هواوی بومی‌سازی شده بود. حالا باید این مسیر را سریع طی کنیم.»
وی افزود: «روحانی و ظریف همه چیز را امتحان کردند: تعلیق غنی‌سازی، بتن‌ریزی در راکتورها، وعده‌های پوچ اینستکس. نتیجه؟ خسارت و شهادت دانشمندان هسته‌ای. همه این مسائل نشان می‌دهد که غرب و آمریکا هرگز قابل اعتماد نبوده و نیستند و نمی‌توان روی حرف آنان حساب کرد و رهبرانقلاب اسلامی هم بارها تاکید کردند که به غرب و امریکا اعتماد ندارند.»
او با اشاره به شرط موشکی اروپا گفت: «آنها که نمی‌توانند از اوکراین دفاع کنند، دنبال محدود کردن موشک‌های ایران هستند. ایران قوی با جهاد اقتصادی و تعامل با شرق ساخته می‌شود.»
کوثری در پایان گفت: «به قول شهید سلیمانی، فرصت در تهدیدهاست. اسنپ بک، عشق غرب‌گرایان به غرب بدعهد را پایان می‌دهد و ایران را به نظم نوین جهانی می‌رساند.»
وی تأکید کرد: «شرط جدید سه کشور اروپایی که حتی توان دفاع از متحدان خود مانند اوکراین و زلنسکی را هم ندارند این بار مذاکره بر سر موشک‌هایی است که نگذاشتند ایران غزه و سوریه شود و ایران بر سر مباحث امنیتی و نظامی خود با هیچ کشوری تعارف ندارد.»
اسنپ‌بک؛ ابزاری سیاسی
علی جنتی ، شهروند تهرانی که در یک بانک دولتی در تهران کار می‌کند، در گفتگو با خبرنگار ما می‌گوید: معتقدم اسنپ‌بک بیشتر یک ابزار سیاسی است تا اقتصادی. تحریم‌ها سال‌هاست زندگی ما را سخت کرده، از قیمت دلار گرفته تا گرانی کالاها. اسنپ‌بک شاید فشار را بیشتر کند، ولی فکر نمی‌کنم چیز جدیدی به وضعیت فعلی اضافه کند. ما قبلاً هم تحریم‌های سنگین را تجربه کردیم و راه‌هایی برای دور زدنش پیدا شد.
جنتی نگران تأثیر روانی این خبر بر بازار است و می‌افزاید: همین که خبر اسنپ‌بک پخش می‌شود، دلار و سکه گران‌تر می‌شوند، چون مردم می‌ترسند و شروع به خرید می‌کنند. این یعنی تورم بیشتر برای ما کارمندها که درآمد ثابت داریم.
وی یادآور می‌شود: معتقدم دیپلماسی فعال‌تر می‌تواند جلوی فعال‌سازی اسنپ‌بک را بگیرد و از دولت می‌خواهم با مذاکره، از تشدید اوضاع جلوگیری کند.
اعتماد به غرب غیرممکن است
سارا جعفری شهروند تهرانی دیگر که یک فروشگاه آنلاین لوازم دیجیتال اداره می‌کند، دیدگاه متفاوتی دارد. او اسنپ‌بک را تهدیدی جدی برای کسب‌وکارهای کوچک می‌داند.
به گفته او، افزایش تحریم‌ها یعنی گرانی دلار و مشکلات بیشتر برای تأمین کالا. من که واردکننده نیستم، ولی وقتی قیمت‌ها بالا می‌رود، مشتری‌ها کمتر می‌خرند و ما ضرر می‌کنیم.
جعفری ادامه می‌دهد: معتقدم این مکانیسم بیشتر به نفع کشورهای غربی است .چرا باید ما همیشه تحت فشار باشیم؟ اگر قرار است تحریم برگردد، ایران هم باید واکنش محکمی نشان دهد، مثلاً از توافق‌های بین‌المللی خارج شود.
وی تصریح می‌کند: در عین حال امیدوارم مذاکرات جدید بتواند از بازگشت تحریم‌ها جلوگیری کند، اما اعتماد به اروپا غیرممکن است، آنها بارها وعده دادند و عمل نکردند.
انتهاای خبر/