زبالهسوزها؛ راهکاری برای مدیریت پسماند شهر تهران
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ ایران سالانه بیش از ۲۰ میلیون تن زباله شهری تولید می‌کند که بخش عمده آن در مراکز دفن مانند آرادکوه دفع می‌شود. زباله‌سوز‌های فعال در شهر‌هایی مانند تهران و نوشهر، تنها حدود ۱/۳ درصد از این پسماند‌ها را مدیریت می‌کنند. این میزان در مقایسه با کشور‌هایی مانند دانمارک، که ۴/۸ درصد برق خود را از زباله‌سوزی تأمین می‌کند، بسیار ناچیز است. نیروگاه‌های زباله‌سوز تهران و نوشهر با ظرفیت تولید حدود ۰/۰۰۶۴ درصد از کل برق کشور، نشان‌دهنده عقب‌ماندگی در این حوزه هستند.
مزایای زبالهسوزها شامل کاهش حجم پسماند، امحای زباله‌های خطرناک بیمارستانی و تولید انرژی است. با این حال، مشکلات زیست‌محیطی مانند انتشار گاز‌های سمی نظیر دیوکسین، که می‌تواند تا ۲۸ برابر بیشتر از نیروگاه‌های زغال‌سنگی باشد، نگرانی‌های جدی ایجاد کرده است. این آلاینده‌ها، در صورت عدم استفاده از فیلتر‌های پیشرفته، سلامت انسان و محیط‌زیست را تهدید می‌کنند. همچنین، خاکستر باقی‌مانده که حاوی فلزات سنگین است، محدودیت‌هایی برای استفاده در کشاورزی یا ساخت و ساز دارد.
چالش‌های توسعه زبالهسوزها در ایران شامل زیرساخت‌های ناکافی برای سنجش آلاینده‌ها، ارزش حرارتی پایین زباله‌ها به دلیل رطوبت بالا، و عدم تطابق ضوابط ملی با استاندارد‌های بین‌المللی است. برای مثال، زباله‌های ایرانی به دلیل ترکیب آلی بالا، برای سوزاندن بهینه نیاز به پیش‌فرآوری دارند.
پیشنهاد می‌شود با بومی‌سازی فناوری، مستندسازی تجربیات موفق و ناموفق، و تدوین برنامه‌های راهبردی، این سیستم‌ها بهبود یابند. همچنین، آموزش عمومی برای تفکیک زباله در مبدا می‌تواند کارایی زبالهسوزها را افزایش دهد.
در نهایت، زبالهسوزها می‌توانند بخشی از راه‌حل مدیریت پسماند در ایران باشند، اما بدون سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته و مدیریت صحیح، ممکن است به جای حل مشکل، به معضلی زیست‌محیطی تبدیل شوند.
اهمیت تفکیک زباله از مبدأ برای اجرایی شدن طرح
فرهاد ابراهیمی در گفتگو با خبرنگار ما می‌گوید: به‌عنوان یک شهروند تهرانی ساکن منطقه ۳، دیدگاهم درباره زبالهسوزها ترکیبی از امیدواری و نگرانی است. از یک سو، وضعیت فعلی مدیریت پسماند در تهران، به‌ویژه انباشت زباله در آرادکوه، مشکلات زیادی مثل بوی نامطبوع و آلودگی محیط‌زیست ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: زبالهسوزها می‌توانند حجم زباله‌ها را کاهش دهند و حتی با تولید برق، بخشی از انرژی شهر را تأمین کنند. شنیده‌ام که زباله‌سوز‌های مدرن در کشور‌های پیشرفته مثل سوئد بخش مهمی از مدیریت پسماند را بر عهده دارند و این برای تهران که روزانه هزاران تن زباله تولید می‌کند، می‌تواند راه‌حل خوبی باشد.
وی افزود:اما نگرانی‌هایی هم دارم. اخباری که از جلسات شورای شهر شنیده‌ام، نشان می‌دهد هنوز ابهامات زیادی درباره فناوری و هزینه‌های زباله‌سوز ۶ هزار تنی وجود دارد. آلودگی‌های احتمالی مثل گاز‌های سمی و خاکستر خطرناک، اگر درست مدیریت نشود، می‌تواند برای سلامتی ما و محیط‌زیست مضر باشد.
ابراهیمی ادامه داد: تجربه‌های قبلی در پروژه‌های شهری نشان داده که گاهی بدون برنامه‌ریزی دقیق، مشکلات جدیدی ایجاد می‌شود. به نظرم، اگر قرار است زباله‌سوز در تهران اجرا شود، باید با نظارت دقیق زیست‌محیطی و استاندارد‌های بین‌المللی باشد.
او یادآور شد: آموزش شهروندان برای تفکیک زباله از مبدأ خیلی مهم است تا کارایی این سیستم‌ها بالا برود. امیدوارم شهرداری و شورای شهر قبل از هر اقدامی، نظرات کارشناسان و مردم را جدی بگیرند و شفافیت کامل داشته باشند.
جلسه سیصدوپنجاهم شورای شهر تهران در تاریخ ۴ شهریور ۱۴۰۴ برگزار شد و موضوع زباله‌سوز ۶ هزار تنی مورد بحث قرار گرفت. در این جلسه، سوده نجفی، عضو هیئت رئیسه شورای شهر، تذکری درباره خرید زباله‌سوز ۶ هزار تنی توسط شهرداری تهران بدون موافقت شورا مطرح کرد.
نجفی با اشاره به مصوبه طرح جامع مدیریت پسماند ۱۴۰۲، که حداکثر ظرفیت زباله‌سوزی تهران را ۳ هزار و ۲۰۰ تن تعیین کرده، این اقدام شهرداری را خلاف طرح جامع دانست و خواستار شفاف‌سازی ابهامات شد. او تأکید کرد که تفاهم‌نامه‌ای با یک شرکت چینی برای خرید این زباله‌سوز امضا شده، اما شورا به دلیل عدم هماهنگی و وجود ابهامات، هنوز مجوز نهایی را صادر نکرده است. همچنین، نجفی به عدم حضور نماینده شورای شهر در جلسه اخیر کارگروه ملی مدیریت پسماند در مجتمع آرادکوه انتقاد کرد و خواستار حضور نماینده شورا به‌عنوان نهاد ناظر در چنین جلساتی شد.
از سوی دیگر، بررسی‌های کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری با حضور کارشناسان نشان می‌دهد که زباله‌سوز می‌تواند به کاهش دفن زباله، تولید انرژی پاک و بهبود شرایط زیست‌محیطی کمک کند، اما همچنان ابهامات فنی و مالی مانع تصویب نهایی لایحه شده است. شهرداری تهران در حال رایزنی با شورای شهر و سازمان حفاظت محیط زیست برای رفع این موانع است، اما تا کنون تصمیم قطعی اعلام نشده است.
انتهای خبر/