بی‌قانونی دوچرخه‌سواران و تاکسی‌های اینترنتی
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی «تهران پرس»، کلان‌شهرهای ایران، به‌ویژه تهران، سال‌هاست با معضل ترافیک و آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در این میان، دوچرخه‌سواری به‌عنوان راهکاری برای کاهش آلودگی و ترافیک معرفی شده، اما بی‌قانونی دوچرخه‌سواران و بی‌احتیاطی برخی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، معادله را پیچیده‌تر کرده است.
لایی‌کشی‌های خطرناک، بی‌توجهی به قوانین راهنمایی و رانندگی و نبود نظارت کافی، خیابان‌ها را به صحنه‌ای از هرج‌ومرج تبدیل کرده است. سکوهای اینترنتی حمل و نقل نیز که قرار بود نظم را به این حوزه بیاورند در برابر این مشکلات سکوت اختیار کرده‌اند.
از حمل و نقل پاک تا قانون‌گریزی
دوچرخه‌سواری در سالهای اخیر به‌عنوان روشی سبز و سالم برای جابه‌جایی در شهرهای شلوغ تبلیغ شده است. طرح‌هایی مانند دوچرخه‌های اشتراکی «بیدود» در تهران با هدف ترویج این فرهنگ راه‌اندازی شدند اما نبود زیرساخت‌های مناسب و فرهنگ‌سازی ناکافی، این وسیله نقلیه پاک را به عاملی برای بی‌نظمی تبدیل کرده است. بسیاری از دوچرخه‌سواران، به‌ویژه در خیابان‌های پرتردد، با لایی‌کشی بین خودروها و بی‌توجهی به علائم راهنمایی، جان خود و دیگران را به خطر می‌اندازند.
علی، دوچرخه‌سوار ۳۲ سالهای که هر روز از نارمک به سهروردی رکاب می‌زند به خبرنگار ما می‌گوید: خیابان‌های تهران برای دوچرخه‌سواری ساخته نشده‌اند. مسیرهای دوچرخه‌سواری یا وجود ندارند یا به پارکینگ موتورسیکلت تبدیل شده‌اند. مجبورم بین ماشین‌ها حرکت کنم، وگرنه راه دیگری ندارم.
اما این فقط یک طرف ماجراست. نبود قوانین مدون و به‌روز برای دوچرخه‌سواران، به بی‌احتیاطی دامن زده است. محمد رازقی، رئیس مرکز کنترل ترافیک پلیس راهور پایتخت، در سال ۲۰۱۹ اظهار کرده بود که دوچرخه‌سواران باید به قوانین ترافیکی پایبند باشند، اما فقدان نظارت و جریمه‌های مشخص، این توصیه‌ها را بی‌اثر کرده است.
وعده نظم، واقعیت هرج‌ومرج
سکوهای اینترنتی حمل و نقل مانند اسنپ و تپسی در دهه گذشته تحولی در جابه‌جایی شهری ایجاد کردند، اما این تحول همیشه مثبت نبوده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد برخی رانندگان این سکوها، به‌ویژه موتورسواران، با بی‌احتیاطی و لایی‌کشی، ایمنی خیابان‌ها را به خطر می‌اندازند.
سردار مومنی، رئیس پلیس راه کشور، در سال ۱۴۰۱ هشدار داد که بسیاری از رانندگان تاکسی‌های اینترنتی فاقد صلاحیت حرفه‌ای و ایمنی لازم هستند. او تأکید کرد: تاکسی‌های اینترنتی معلوم نیست رانندگانشان صلاحیت رانندگی دارند یا خیر. این بازی با جان مسافران است. علاوه بر این، خلأهای قانونی در نظارت بر این سکوها مشکلات را تشدید کرده است.
در جلسه شورای‌عالی هماهنگی ترافیک در سال ۱۴۰۴، شفیعی، دبیر این شورا، از بازنگری دستورالعمل نظارت بر تاکسی‌های اینترنتی خبر داد و گفت: تجربیات پنج‌ساله نشان می‌دهد دستورالعمل سال ۱۳۹۸ نیاز به اصلاح دارد. باید احراز هویت و بررسی صلاحیت رانندگان تقویت شود.
خلأ قانونی و سوءاستفاده سکوهای اینترنتی
یکی از انتقادات اصلی به سکوهای اینترنتی، سوءاستفاده از خلأهای قانونی برای شانه خالی کردن از مسئولیت‌هاست. به گفته حسین رحیمی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، در سال ۱۴۰۴: مالکان سکوهای اینترنتی از خلأ قانونی برای بیمه نکردن رانندگان سوءاستفاده می‌کنند. این موضوع باید در مجلس پیگیری شود.
این عدم تعهد نه‌تنها رانندگان را در شرایط کاری ناامن قرار می‌دهد، بلکه مسافران را نیز در معرض خطر قرار داده است. از سوی دیگر، سکوهای اینترنتی در برابر تخلفات رانندگان خود سکوت کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که این شرکت‌ها اغلب شکایات کاربران را جدی نمی‌گیرند و نظارت کافی بر رفتار رانندگان ندارند. برای مثال، در سال ۲۰۱۹، لو رفتن اطلاعات ۶۰ هزار راننده تپسی به دلیل ضعف امنیتی، نشان‌دهنده بی‌توجهی این سکوها به مسئولیت‌هایشان بود.
ابراهیم ارزانی، رئیس پلیس راه تهران بزرگ در گفتگو با خبرنگار ما در این باره گفت: ما بارها هشدار داده‌ایم که لایی‌کشی و بی‌احتیاطی، چه توسط دوچرخه‌سواران و چه رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، قابل‌تحمل نیست. اخیراً طرح تشدید برخورد با موتورسواران متخلف در آزادراه‌ها را آغاز کردیم، اما برای دوچرخه‌سواران نیاز به قوانین جدید داریم. شهرداری و سکوهای اینترنتی باید مسئولیت‌پذیر باشند..
شفیعی، دبیر شورای‌عالی هماهنگی ترافیک نیز به خبرنگار ما گفت: در جلسه اخیر شورای‌عالی ترافیک، بر بازنگری دستورالعمل فعالیت تاکسی‌های اینترنتی تأکید کردیم. باید صلاحیت رانندگان به‌صورت دقیق بررسی شود و سکوها پاسخگوی تخلفات باشند. نبود نظارت کافی، ایمنی شهروندان را تهدید می‌کند.
حسین رحیمی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتگو با خبرنگار ما گفت: خلأ قانونی در حوزه تاکسی‌های اینترنتی جدی است. سکوها از این فضا برای کاهش هزینه‌هایشان استفاده می‌کنند، اما این به قیمت ناامنی رانندگان و مسافران تمام می‌شود. ما در مجلس پیگیر اصلاح قوانین هستیم.
از فرهنگ‌سازی تا اصلاح قوانین
برای حل این مشکلات، کارشناسان چند راهکار پیشنهاد می‌کنند:
ایجاد زیرساخت‌های دوچرخه‌سواری: مسیرهای اختصاصی و امن برای دوچرخه‌سواران در کلان‌شهرها ضروری است.زیرا زیرساخت مناسب، بی‌نظمی را کاهش می‌دهد.
نظارت بر سکوهای اینترنتی: سکوها باید ملزم به احراز صلاحیت دقیق رانندگان و ارائه بیمه شوند. تشکیل کارگروه‌های نظارتی، همان‌طور که در شورای‌عالی ترافیک پیشنهاد شد، می‌تواند مؤثر باشد.
فرهنگ‌سازی و آموزش: آموزش قوانین راهنمایی و رانندگی به دوچرخه‌سواران و رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، همراه با جریمه‌های بازدارنده، می‌تواند از بی‌احتیاطی جلوگیری کند.
در واقع بی‌قانونی روی دو چرخ، چه در قالب لایی‌کشی دوچرخه‌سواران و چه بی‌احتیاطی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، چالشی جدی برای ایمنی و نظم شهری است. در حالی که دوچرخه‌سواری می‌تواند راهکاری برای کاهش آلودگی و ترافیک باشد، بدون زیرساخت و نظارت، به تهدیدی برای شهروندان تبدیل شده است. سکوهای اینترنتی نیز که قرار بود تحولی در حمل و نقل ایجاد کنند، با سکوت در برابر تخلفات، به بخشی از مشکل بدل شده‌اند. اصلاح قوانین، تقویت نظارت و فرهنگ‌سازی، کلیدهای حل این معضل هستند. تا آن زمان، خیابان‌های کلان‌شهرها همچنان صحنه‌ای از هرج‌ومرج باقی خواهند ماند.
انتهای خبر/خ