ولایت فقیه؛ امتداد غدیرخم
عبدالحمید قدیریان یکی از اساتید دانشگاه تهران در یادداشت ارسالی به «تهران پرس» نوشت: واقعه غدیرخم، نقطه عطفی در تاریخ اسلام است که نه‌تنها سند محکم ولایت حضرت علی(ع) را به‌عنوان جانشین پیامبر(ص) تثبیت کرد، بلکه بنیان معرفتی ولایت فقیه را نیز در مسیر هدایت امت اسلامی پی‌ریزی نمود. این رخداد عظیم، که در آیه ۶۶ سوره مائده به آن اشاره شده، چنان جایگاهی دارد که به فرموده عبدالحمید قدیریان، استاد دانشگاه تهران و چهره برجسته هنر انقلاب در سال ۱۴۰۰، می‌تواند مبنای «هنر ولایی» باشد؛ هنری که جامعه را از ظلمات جهل و گمراهی به سوی نور معرفت و ایمان رهنمون می‌سازد.
غدیر، صرفاً یک واقعه تاریخی نیست، بلکه آیینه‌ای است که حقیقت ولایت را به نمایش می‌گذارد. ولایت، مفهومی الهی است که از زمان حضرت آدم(ع) مطرح بوده و تا ظهور حضرت مهدی(عج) ادامه خواهد یافت. انقلاب اسلامی ایران، به‌عنوان امتداد این حقیقت، بر پایه باور به ولایت اهل‌بیت(ع) شکل گرفت و ولایت فقیه را به‌عنوان تجلی عملی این مفهوم در عصر حاضر معرفی کرد. هنر ولایی، ابزاری کلیدی برای تبیین این حقیقت و زمینه‌سازی تمدن نوین اسلامی است، اما متأسفانه به دلیل نبود تبیین قرآنی دقیق، این هنر آن‌گونه که باید در جامعه اسلامی فراوان نیست.
هنر ولایی، هنری است که ریشه در معرفت ولایت دارد و فراتر از احساسات و علاقه به اهل‌بیت(ع)، به عمق شناخت قرآنی و هدایت الهی وابسته است. این هنر، به گفته قدیریان، در قالب‌های گوناگون هنری، از نقاشی و سینما تا ادبیات، می‌تواند انسان را از تاریکی‌های مادی به سوی آسمان معرفت هدایت کند. اما این مهم، تنها زمانی محقق می‌شود که هنرمند در مسیر ولایت و تحت هدایت ولی فقیه حرکت کند، زیرا بدون ولایت، راه رسیدن به نور الهی گم می‌شود.
در گام دوم انقلاب، که رهبر معظم انقلاب آن را مسیری برای تحقق تمدن اسلامی معرفی کرده‌اند، لزوم بازتعریف هنر ولایی بیش از پیش احساس می‌شود. برای عملی شدن این هنر، باید معارف ولایی از منظر قرآن استخراج و به‌صورت یک نظام معرفتی به هنرمندان ارائه شود. این نظام، هنرمند را در فضایی قرار می‌دهد که اثرش، حتی اگر موضوعی غیرمستقیم مانند مسائل اجتماعی داشته باشد، بازتابی از هدایت الهی و ولایت باشد. ولایت فقیه، به‌عنوان استمرار خط غدیر، این ظرفیت را دارد که هنرمندان را در خلق آثاری هدایت کند که جامعه را به سوی آسمان‌ها سوق دهد.
نگاهی به تاریخ انقلاب اسلامی، این حقیقت را روشن‌تر می‌کند. امام خمینی(ره)، به‌عنوان معمار انقلاب، با تکیه بر ولایت، جامعه را از ظلمات رژیم پهلوی به سوی نور ایمان هدایت کردند. ایشان با تعابیری چون «شن‌ها مأمور خدا بودند» در واقعه طبس یا «خرمشهر را خدا آزاد کرد»، نگاه‌ها را به سوی آسمان‌ها معطوف ساختند. در دفاع مقدس، جوانانی که تحت هدایت ولایت به میدان رفتند، با خلق ایثار و شهادت، نمونه‌ای از هنر ولایی را به نمایش گذاشتند. این هنر، که با خون شهدا رقم خورد، چنان ارزشی داشت که امام(ره) رزمندگان را هنرمندانی واقعی نامیدند.
در دوران معاصر که به سوی فتنه‌های آخرالزمانی پیش می‌رویم، هنر ولایی اهمیتی دوچندان می‌یابد. اربعین حسینی، به‌عنوان ماکتی از هدایت الهی، نشان داد که حتی در اوج ناامنی و سختی، عشق به ولایت می‌تواند مسیری نورانی خلق کند. میلیون‌ها زائر در مسیر نجف تا کربلا، تحت لوای ولایت امام حسین(ع)، از ظلمات ترس و خطر به سوی نور محبت و ایمان حرکت کردند. این تجربه، الگویی است برای عبور از فتنه‌های پیش‌رو، و هنر ولایی می‌تواند با تبیین این حقیقت، جامعه را برای ظهور آماده سازد.
ولایت فقیه، به‌عنوان امتداد غدیر، این ظرفیت را دارد که با هدایت جامعه به سوی نور، راه را برای ظهور هموار کند. هنر ولایی، اگر در این مسیر قرار گیرد، نه‌تنها از فتنه‌ها عبور می‌کند، بلکه جامعه را به سوی تمدن نوین اسلامی رهنمون می‌سازد.