طرح مشارکت مردمی برای طبیعت پاک
به گزارش خبرنگار «تهران پرس»؛ طبیعت ایران، با کوهها، جنگلها و سواحل بینظیرش، سالهاست که از معضل انباشت زباله رنج میبرد. از حاشیه جادهها تا دامنه کوهها، زبالههای پلاستیکی، ظروف یکبارمصرف و پسماندهای خانگی، چهره طبیعت را مخدوش کردهاند. در همین راستا، طرح جامع «مشارکت مردمی در جمعآوری زبالهها و نه به ریختن زباله در طبیعت» با همکاری سازمان حفاظت محیطزیست، وزارت کشور، شهرداریها و سازمانهای مردمنهاد از اواخر سال ۱۴۰۳ آغاز شده است.
این طرح با شعار «طبیعت پاک، آینده سبز» به دنبال تغییر رفتارهای اجتماعی و کاهش زباله در محیطهای طبیعی است. این طرح شامل چندین محور اصلی است: آموزش همگانی برای کاهش تولید زباله، سازماندهی گروههای داوطلب برای پاکسازی طبیعت، ایجاد زیرساختهای بازیافت در مناطق گردشگری و جریمه متخلفانی که زباله در طبیعت رها میکنند.
بر اساس اعلام رسمی، این طرح در فاز اول در ۱۵ استان کشور، از جمله تهران، مازندران، گیلان و خوزستان، اجرا شده و قرار است تا پایان سال ۱۴۰۵ بهصورت سراسری گسترش یابد.
طبیعت ایران سرمایه ملی ماست
طبیعت ایران سرمایه ملی ماست و حفظ آن وظیفه همه شهروندان است. این طرح با هدف جلب مشارکت مردم طراحی شده و تاکنون بیش از ۵۰ هزار نفر در قالب گروههای داوطلب به آن پیوستهاند. همچنین سطلهای تفکیک زباله در مناطق پرتردد گردشگری نیز در حال نصب است.
یکی از چالشهای اصلی، فرهنگسازی است. برخی هنوز عادت دارند زبالههای خود را در طبیعت رها کنند. با همکاری رسانهها و آموزشوپرورش، برنامههای آموزشی را برای کودکان و بزرگسالان میتوان گسترش داد.
نقش تشکلهای مردمی
تشکلهای مردمنهاد یکی از ارکان اصلی این طرح هستند. این گروهها با سازماندهی برنامههای پاکسازی، نقش مهمی در جمعآوری زبالهها از مناطق طبیعی ایفا میکنند.
زیرساختهای بازیافت و تفکیک زباله
یکی از بخشهای کلیدی طرح، توسعه زیرساختهای بازیافت در مناطق گردشگری است. در حال حاضر، بسیاری از مناطق طبیعی فاقد سطلهای تفکیک زباله یا ایستگاههای بازیافت هستند.
صدیقه ترابی، معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیطزیست، در اینباره به خبرنگار ما توضیح داد: تاکنون ۵۰۰ ایستگاه بازیافت در مناطق گردشگری نصب شده و هدف ما رسیدن به ۲ هزار ایستگاه تا پایان سال ۱۴۰۵ است. همچنین، در برخی مناطق، دستگاههای بازیافت هوشمند نصب شده که زبالههای پلاستیکی را در ازای تخفیفهای خرید جمعآوری میکنند.
وی افزود: ما در حال همکاری با شهرداریها هستیم تا سیستم جمعآوری زباله در روستاها و مناطق نزدیک به طبیعت بهبود یابد. این کار باعث میشود زبالهها پیش از رسیدن به طبیعت، مدیریت شوند.
آموزش و فرهنگسازی
آموزش همگانی یکی از مهمترین بخشهای این طرح است. برنامههای آموزشی در مدارس، دانشگاهها و رسانهها با هدف ترویج فرهنگ «نه به زباله» در حال اجراست.
محمدحسین بازگیر، مدیرکل آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیطزیست، در اینباره به خبرنگار ما گفت: ما با همکاری آموزشوپرورش، مفاهیم محیطزیستی را در کتابهای درسی گنجاندهایم. همچنین، بیش از هزار کارگاه آموزشی برای معلمان و دانشآموزان برگزار شده است.
وی ادامه داد: کمپینهای رسانهای نیز نقش مهمی دارند. ما با شعارهایی مانند «زبالهات را با خودت ببر» و «طبیعت خانه ماست» تلاش میکنیم مردم را به مسئولیتپذیری تشویق کنیم.
چالشها و انتقادات
با وجود پیشرفتهای اعلامشده، طرح مشارکت مردمی با چالشهایی مواجه است. یکی از مهمترین مشکلات، کمبود بودجه برای تأمین امکانات است.
مهدی چمران، رئیس شورای عالی استانها در جلسهای اظهار داشت: این طرح بسیار ارزشمند است، اما بدون تأمین بودجه کافی، نمیتوان انتظار موفقیت کامل داشت. دولت باید منابع مالی بیشتری به سازمانهای مردمنهاد و شهرداریها اختصاص دهد.
همچنین، برخی کارشناسان معتقدند که جریمههای فعلی برای رهاکردن زباله در طبیعت کافی نیست.
احمد کاظمی، کارشناس محیطزیست، به خبرنگار ما گفت: جریمههای فعلی بازدارندگی لازم را ندارند. باید نظارتها افزایش یابد و متخلفان با جرایم سنگینتری مواجه شوند. همچنین، نیاز به نصب دوربینهای نظارتی در مناطق حساس داریم.
مشارکت شهروندان، کلید موفقیت
موفقیت این طرح به مشارکت فعال شهروندان بستگی دارد. در ماههای اخیر، کمپینهای متعددی در شبکههای اجتماعی با هشتگهایی مانند #نه_به_زباله و #طبیعت_پاک راهاندازی شده و هزاران نفر به آن پیوستهاند.
علی محمدی، یکی از داوطلبان در تهران، به خبرنگار ما گفت: من و دوستانم هر ماه به یکی از مناطق اطراف تهران میرویم و زبالهها را جمع میکنیم. حس خوبی دارد که برای طبیعت کاری میکنیم، اما امیدوارم مردم بیشتر به این موضوع اهمیت دهند.
طرح مشارکت مردمی در جمعآوری زبالهها و نه به زباله ریختن در طبیعت، اگرچه در مراحل اولیه است، اما چشمانداز روشنی برای حفظ محیطزیست ایران دارد. با توجه به اظهارات مسئولین، این طرح تا افق ۱۴۰۷ ادامه خواهد داشت و انتظار میرود با گسترش زیرساختها و فرهنگسازی، میزان زباله در طبیعت بهطرز چشمگیری کاهش یابد. شهروندان نیز از این طرح استقبال کردهاند، اما خواستار حمایت بیشتر دولت و افزایش امکانات هستند.
بر اساس این گزارش؛ طرح مشارکت مردمی در جمعآوری زبالهها و نه به زباله ریختن در طبیعت، گامی بلند در راستای حفظ محیطزیست ایران است. با وجود چالشهایی مانند کمبود بودجه، نیاز به نظارت بیشتر و فرهنگسازی، عزم مسئولین و مردم برای اجرای این طرح جدی است. همکاری تشکلهای مردمی، حمایت دولت و مشارکت فعال شهروندان میتواند این طرح را به یکی از موفقترین پروژههای محیطزیستی کشور تبدیل کند. آینده طبیعت ایران، با اجرای صحیح این طرح، سبزتر از همیشه خواهد بود.
انتهای خبر/خ