ف
کد خبر: 78814 تاریخ انتشار: 13/بهمن/1393 - 11:42

مسجد جلیلی؛ اولین مسجد سیاسی تهران

مسجد جلیلی از مساجد سیاسی تهران بود و سیاسی شدن آن مرهون تفکر و عملکرد آیت‌الله مهدوی کنی بود. این مسجد از اولین پایگاه‌هایی بود که مبارزه با شاه را آغاز کرد. یاد امام خمینی(ره) عامل جذب بسیاری به این مسجد شد.


به گزارش تهران پرس ،  مسجد مهم‌ترین مرکز و پایگاه دینی جهان اسلام محسوب می‌شود، در واقع مساجد بهترین مکانی است که هر مسلمان می‌تواند برای ایجاد رابطه نزدیک با خدا و پیرایش خویش از گناهان در آن حضور یابد. در عین حال علاوه بر اینکه کانون عبادی و دینی محسوب می‌شود به عنوان قطب سیاسی نیز مطرح است و در حکم نماد حاکمیت اسلام در شکل‌گیری امت واحده سهم بسزایی دارد.


قابلیت مسجد در سازمان‌دهی و تربیت نیرو برای تحقق آرمان‌های اسلامی و در مواقع ضرورت برای رویارویی با حاکمیت ظالم، اهمیت این مکان را آشکار می‌سازد. مساجد در دوره پهلوی به کانون‌های مبارزه علیه رژیم شاه تبدیل شدند، سخنرانی‌هایی که روحانیون و آزاداندیشان در مساجد ایراد می‌کردند موجب آگاهی بیشتر مردم از بی‌عدالتی‌ها، ظلم و تبعیض و فساد در دستگاه‌های دولتی می‌شد، افزون بر افشاگری‌هایی که در مساجد صورت می‌گرفت بازیابی هویت اسلامی و بازگشت به آرما‌ن‌ها و ارزش‌های اسلامی از کارکردهای مسجد در این زمان است که اهمیت ویژه‌ای داشت.
تحولات سیاسی- اجتماعی ایران در دهه چهل که تبعاتی نظیر دستگیری امام خمینی (ره) و واقعه پانزده خرداد و تبعید ایشان را به دنبال داشت و در نهایت پیروزی انقلاب را در پی آورد در درون مساجد شکل گرفت، رژیم پهلوی به خوبی به اهمیت مساجد پی برده بود و در تلاش بود با تبدیل آن به مجالس فاتحه‌خوانی و روضه‌خوانی صرف، مساجد را از درون بی‌محتوا سازد.


انتخاب مهره‌های دست‌نشانده به عنوان هیئت امنای مساجد، تلاش دیگری برای نظارت بیشتر بر آن بود، با وجود نظارت شدید دولت و محدودیت‌‌های ایجاد شده، فعالان سیاسی و مخالفات حکومت پهلوی برخی از مساجد را به سنگری برای مبارزه با رژیم تبدیل کردند، مسجد جلیلی از جمله این مساجد بود که مجالس وعظ روشنگرانه ترتیب می‌داد و عمده‌ترین سرمایه‌گذاری آن روی قشر جوان بود که افزون بر آموزش مسایل دینی آنها را در جریان آگاهی‌های سیاسی قرار می‌داد، از این رو سرویس مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان بر آن شد همزمان با فرا رسیدن سی و دومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به صورت سلسله‌وار نقش تأثیرگذار مسجد جلیلی را در پیروزی انقلاب اسلامی تبیین کند.


چگونگی تأسیس مسجد جلیلی
مسجد جلیلی در ابتدای دهه 40 فعالیت خود را در تهران در خیابان ایرانشهر جنوبی، حوالی میدان فردوسی آغاز کرد و آیت‌الله مهدوی کنی امامت جماعت آن را عهده‌دار شد که با توجه به شخصیت و جایگاه ایشان در نهضت امام خمینی (ره) مسجد هم ماهیت سیاسی پیدا کرد. شکل‌گیری این مسجد بنا به ضرورت و نیاز منطقه بوده است و این منطقه یکی از سکونت‌گاه‌های اقلیت مذهبی چون مسیحی، زرتشتی و یهودی بود، ضمن آنکه تعداد زیادی از بهاییان در آن ساکن بودند، با این حال عده‌ای از کاسب‌های محل که مسلمان بودند پس از تأسیس مسجد در آن رفت‌وآمد داشتند، از این رو در سال‌های نخست فعالیت مسجد غالبا خلوت بود ولی با امامت آیت‌الله مهدوی کنی به تدریج یکی از مساجد پویای تهران شد.از اولین اقدامات آیت‌الله مهدوی کنی در این مسجد تلاش برای زدودن حریم مسجد از مظاهر ضد دینی، نظیر فروشگاه مشروبات الکلی بود.


مساجد و اقلیت‌های دینی
تأسیس مسجد در منطقه‌ای که تعداد کمی از سکنه‌های مسلمان را در خود جای داده و اکثریت آن را اقلیت‌های دینی تشکیل داده‌اند، خود به خود این سؤال را ایجاد می‌کند که برخورد و واکنش آنان نسبت به این امر چگونه بوده است. باید اذعان کرد که از سوی آنان در قبال فعالیت‌های مسجد، حتی یک امر رفتار منفی دیده نشده و وجود مسجد در این منطقه پیامد مثبتی را نیز به دنبال داشته است و استقبال اقلیت‌های مذهبی از برنامه‌های آموزشی مسجد حاکی از عملکرد مثبت مسجد و موفقیت آنها در ایجاد ارتباط بوده است.


آغاز فعالیت‌های سیاسی در مسجد جلیلی
مقارن شروع نهضت امام (ره) در سال 42 خروش مردم در اعتراض به بازداشت امام خمینی (ره) در وقایع 15 خرداد و تبعید وی، مسجد جلیلی پای به عرصه فعالیت گذاشت و شرایط سیاسی موجود زمینه کافی برای ایجاد حرکت و فعالیت سیاسی در مسجد را مهیا کرد. توزیع اعلامیه‌های امام، بیان نظرات ایشان و حمایت قاطعانه از رهبری امام در صدر کارهای مسجد قرار گرفت و طیفی از فعالیت‌های آنها را شامل شد. این وجه از فعالیت مسجد، انگیزه بسیاری از کسانی بود که در آن شرکت می‌کردند و در واقع هدف اصلی آنان برای حضور و مشارکت در مسجد بود.


مسجد جلیلی پایگاهی برای انتقال اندیشه امام خمینی(ره)
مسجد جلیلی یکی از مساجد سیاسی تهران بود و سیاسی شدن مسجد نیز مرهون تفکر و عملکرد سیاسی آیت‌الله مهدوی کنی بود و از هنگام تصدی امامت این مسجد تلاش کرد آنجا را از حالت سکون و رکودی که سایر مساجد به آن مبتلا بودند، خارج سازد و این عامل مهمی در جذب مردم به مسجد بود. کارهای سیاسی زیر پوشش کارهای فرهنگی و اجتماعی صورت می‌گرفت و از نظر تبلیغی رساله امام تدریس می‌شد. در واقع این مسجد یکی از اولین پایگاه‌هایی بود که مبارزه با شاه را آغاز کرد. گفتن از امام و یاد او که در غربت می‌زیست عامل جذب بسیاری از افراد به این مسجد شد.
فروش رساله امام بخشی از فعالیت‌های مسجد بود که به منظور آشنایی هر چه بیشتر نمازگزاران با او صورت می‌گرفت. در واقع این مسجد به طور غیرمستقیم پیوندی میان مردم و امام که در تبعید به سر می‌برد، ایجاد کرده بود. تعدادی از فعالان مسجدی که به بچه‌های مسجدی مرسوم بودند به قصد فروش رساله امام در کفش‌داری می‌ایستادند و آن را در اختیار نمازگزاران می‌گذاشتند.


بردن نام امام در شرایط سیاسی که پس از واقعه پانزده خرداد و تبعید او پیش آمد، مستلزم جسارت بیش از حد بود و آوردن این نام کافی بود که ساواک را نسبت به گوینده و مکانی که برای امام تبلیغ می‌کردند، حساس کند.


حجت‌الاسلام سیدمحمد سجادی، امام جماعت مسجد جلیلی پیرامون دلایل حساسیت‌های ساواک نسبت به این مسجد به خبرنگار شبستان می گوید: مسجد جلیلی مرکز تکثیر اطلاعیه‌ها، بیانیه‌ها و رساله امام خمینی (ره) بود و وعاظ طراز اول که در مسیر انقلاب فداکاری داشتند در مسجد جلیلی منبر وعظ و خطابه داشتند، از این رو ساواک نسبت به فعالیت های این مسجد حساسیت داشت.


وی می افزاید: امام جماعت مسجد آیت‌الله مهدوی کنی از سوی امام (ره) اختیارات فوق‌العاده‌ای در این مسجد داشت و در شب‌های احیا که در این مسجد سخنرانی داشت بارها توسط ساواک دستگیر شد.


حجت‌الاسلام سجادی درباره دلیل محوری بودن و تأثیرگذاری این مسجد در پیروزی انقلاب اسلامی گفت: مسجد جلیلی پایگاه شخصیت‌های برجسته‌ای همچون شهید هاشمی‌نژاد، آیت‌الله امامی کاشانی و مقام معظم رهبری بود که در این مسجد به سخنرانی و ایراد مباحث اخلاقی می‌پرداختند و باعث جذب جوانان از اقصی نقاط تهران به این مسجد می‌شدند. این شخصیت ها بارها پس از سخنرانی در این مسجد توسط ساواک دستگیر و ممنوع‌المنبر شدند.

منبع:شبستان


اشتراک گذاری
برچسب ها
خبرهای مرتبط
نظر شما
نام:
ایمیل:
نظر:
کد امنیتی:
نظر بینندگان