ف
کد خبر: 375106 تاریخ انتشار: 27/تير/1397 - 12:16

مختارپور:

تنها هزار روستا از ۶۰ هزار روستا در کشور دارای کتابخانه هستند

دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه تنها هزار روستا از ۶۰ هزار روستا در کشور دارای کتابخانه هستند، گفت: علت آن هم این است که بسیاری از این روستاها جمعیتی کمتر از آن دارد که بتوان در آنها کتابخانه دایر کرد.


به گزارش خبرگزاری تهران پرس; نخستین جلسه هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور در دوره جدید، سه‌شنبه 26 تیر ماه، با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طیبه سیاوشی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، فاطمه فهیم‌نیا، مدیر گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، هادی جعفری‌نژاد، نماینده معاون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، مهری پری‌رخ، استاد پیشکسوت کتابداری، هوشنگ مرادی کرمانی نویسنده پیشکسوت و علیرضا مختارپور، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار شد.

توسعه فضای کتابخانه‌ای کشور

در این جلسه علیرضا مختارپور، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با ارائه گزارشی از عملکرد فرهنگی این نهاد در سال های 96 و سه ماهه نخست جاری گفت: در سال 95 تعداد کتابخانه‌های عمومی سه هزار و 346 باب بوده که این تعداد در سال 96 به سه هزار و 426 باب رسیده که بر این اساس زیربنای کتابخانه‌های عمومی کشور از یک میلیون و 375 هزار و 666 متر مربع در سال 95 به یک میلیون و 393 هزار و 507 متر مربع در سال 96 رسید که از این جهت شاهد توسعه فضای کتابخانه‌ای کشور بودیم.

وی افزود: از خرداد ماه 1393 تا تیرماه 1397، تعداد 529 باب کتابخانه عمومی به کتابخانه‌های موجود اضافه شده‌اند که سهم کتابخانه‌های نهادی 344 باب، کتابخانه‌های مشارکتی 179 باب و کتابخانه‌های مستقل شش باب بوده که بیشترین تعداد در استان فارس با 52 باب و کمترین تعداد در استان قم با سه باب بوده است. اما در این بازه زمانی برخی از کتابخانه‌ها به علت فرسودگی نیاز به تعمیرات و بازسازی داشتند که بر این اساس 271 باب کتابخانه به همین دلیل تعطیل شدند که کمترین آمار تعطیلی کتابخانه‌های مربوط به کتابخانه‌های نهادی با 34 باب و بیشترین تعداد مربوط به کتابخانه‌های مشارکتی با 233 باب بوده است.

افتتاح کتابخانه مرکزی بجنورد در مرداد ماه 97

علیرضا مختارپور در این جلسه از افتتاح دو پروژه بزرگ همزمان با چهل سالگی انقلاب اسلامی خبر داد و گفت: خوشبختانه کتابخانه مرکزی بجنورد با مساحت هزار متر مربع و زیربنای چهار هزار و 25 متر مربع، ان‌شاالله با حضور وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی در مرداد ماه سال جاری افتتاح خواهد شد.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور افزود: این کتابخانه مرکزی با بیش از 100 هزار جلد ظرفیت آثار ارزشمندی از جمله هشت هزار جلد کتاب اهدایی از کتابخانه شخصی آیت‌الله مهمان‌نواز را در خود جای داده است.

افتتاح کتابخانه مرکزی مشهد در دهه فجر 97

مختارپور در ادامه گفت: همچنین پس از گذشت بیش از 20 سال، کتابخانه مرکزی مشهد در دهه فجر سال جاری افتتاح خواهد شد. خوشبختانه با پیگیری‌های انجام شده، کارهای عمرانی این کتابخانه مرکزی در شش طبقه و 11 هزار و 600 متر مربع زیربنا به پایان رسیده است. کتابخانه مرکزی مشهد با دارا بودن ظرفیت 200 هزار جلد کتاب در بخش‌های مختلف فضای بسیار مناسبی به لحاظ سالن‌های مطالعه و سایر امکانات از جمله خدمات اینترنتی را برای اعضای خود پیش‌بینی کرده است.

مختارپور درباره تعداد کتاب‌های موجود در کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور گفت: تعداد کتاب  در کتابخانه‌های عمومی کشور از 41 میلیون و 720 هزار و 285 نسخه در سال 95 به 41 میلیون و 665 هزار نسخه رسید که این کاهش تعداد نسخه به این دلیل بود که در سال 96 پس از پنج سال کار وجین در کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور انجام شد که با خروج کتاب‌های آسیب دیده و مفقودی از فهرست کتابخانه‌ها شاهد این کاهش تعداد نسخه بودیم. همچنین تعداد کتابداران در ابتدای دوره قبل که نزدیک شش هزار و 900 نفر بود، با جذبی که از میان دانش‌آموختگان کتابداری در دوره اخیر هیأت امنا انجام شد، به هفت هزار 466 نفر رسید.

 اجرای طرح «نشست کتاب‌خوان» با پشتوانه‌ای علمی

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ادامه به بیان اقدامات ترویجی-فرهنگی نهاد در سال 1396 و سه ماهه نخست سال جاری پرداخت و گفت: در سال 94 طرحی را به نام طرح «کتاب‌خوان» در کشور آغاز کردیم که در سال گذشته 21 هزار 477 نشست کتاب‌خوان با معرفی 109 هزار 613 کتاب در سطح کشور برگزار شد و در سه ماهه نخست سال جاری نیز چهار هزار و 787 نشست کتاب‌خوان با معرفی 22 هزار 460 کتاب برگزار شد.

وی تصریح کرد: ما در دوره جدید تلاش کردیم برای اجرای هر طرح در نهاد یک پشتوانه علمی فراهم کنیم که بر این اساس سه جلد پژوهش دانشگاهی درباره نشست‌های کتاب‌خوان انجام شد که در آن موارد مختلفی چون تجربه‌های اجرا شده در کشورهای دیگر، نقاط قوت و نقاط ضعف آن مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین ما فراوانی کتاب‌های معرفی شده در این نشست‌های را محاسبه کردیم که اولین فراوانی مربوط به آثار مرحوم مهدی آذر یزدی با 113 مورد معرفی، رده دوم به آثار  آقای مرادی کرمانی با 99 مورد معرفی و در رده سوم به آثار آقای محمد میرکیانی اختصاص دارد.

مختارپور به اجرای طرح پویش کتاب‌خوان مجازی اشاره کرد و گفت: با توجه به گسترش فضای مجازی در جامعه و ضرورت ارائه محتوای فرهنگی در این فضا برای استفاده جوانان و نوجوان کشور، از سال 94 ما پویش کتاب‌خوان مجازی را شروع کردیم تا افراد بتوانند از این طریق ویدئوهای کوتاه معرفی کتاب خود را در فضای مجازی منتشر کنند که در سال گذشته یک هزار و 565 و در سال جاری تا کنون 53 فایل معرفی کتاب‌خوان مجازی منتشر شده است.

رقم خوردن بیشترین مشارکت در یک مسابقه کتابخوانی

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ادامه جشنواره کتابخوانی رضوی را از فعالیت‌های درخشان نهاد در سال‌های اخیر معرفی کرد و گفت: این مسابقه کتابخوانی تا پیش از سه  سال گذشته  با مشارکت حداکثر 50 هزار نفر برگزار می‌شد، اما از زمانی که برگزاری این جشنواره به نهاد سپرده شد، مشارکت عمومی در این جشنواره افزایش چشمگیری یافت به طوری که در سال گذشته 640 هزار نفر در آن شرکت کردند و بیشترین مشارکت در یک مسابقه کتابخوانی را رقم زدند؛   امسال نیز هشتمین دوره آن با محوریت هفت عنوان کتاب در حال اجرا است.

اجرای طرح کتابخانه گردی در ایام هفته کتاب

وی با اشاره به سایر اقدامات صورت گرفته در حوزه فعالیت‌های ترویجی، افزود: در اسفند ماه سال گذشته همزمان با سالروز تأسیس نهاد، طرح «کتابخانه‌گردی» با اقدامات جنبی چون عضویت سراسری رایگان مسئولین و مردم در کتابخانه‌ها، اجرای برنامه‌های متنوع فرهنگی، افتتاح کتابخانه و ... در 467 کتابخانه‌ عمومی منتخب در کشور، برگزار شد و امسال در معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در حال بررسی اجرای این طرح  در ایام هفته کتاب هستیم.

سیر مطالعاتی برای مناطق کم برخودار

مختارپور طرح «با هم بخوانیم» به عنوان یکی از طرح‌های جدید نهاد معرفی کرد و گفت: این طرح از زمستان سال گذشته آغاز شد که شامل یک سیر مطالعاتی گروهی برای کودکان 9 تا 12 سال در مناطق کم برخوردار است.    از سال گذشته که موضوع آسیب‌های اجتماعی به طور جدی در دستور کار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت، نهاد کتابخانه‌ها اقداماتی در این حوزه را در دستور کار خود قرار داد که اجرای طرح «مدرسه جهادی خواندن» در کتابخانه حاج عبدالله والی در منطقه بشاگرد یکی از این اقدامات بوده است.

اجرای طرح‌های فرهنگی و اجتماعی در مناطق کمتر برخوردار

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ادامه داد: هفته گذشته پس از اینکه شورای اجتماعی وزارت ارشاد 31 شهر را به عنوان شهرهای دارای الویت در کشور انتخاب کرد، جلسه شورای معاونین نهاد در ابتدای  هفته جاری در شهرستان بهارستان در حاشیه تهران برگزار شد تا با بررسی وضعیت این شهرستان، اقدامات لازم فرهنگی اجتماعی با محوریت کتابخانه‌های عمومی این مناطق آغاز شود؛ شهرستان بهارستان دارای 700 هزار نفر جمعیت و یکصد هزار دانش‌آموز است که هیچ یک از مدارس این شهرستان دارای کتابخانه نیست.   

وی با اشاره به وقوع زلزله در مناطق غربی کشور گفت: با وقوع زلزله 22 کتابخانه ما در مناطق غربی کشور آسیب دید که از این تعداد هفت کتابخانه به طور کامل تعطیل شد و نیاز به بازسازی کامل دارد که کار بازسازی در حال انجام است. ما از طریق خیرین  لباس، پوشاک، شال گردن، کفش، اسباب بازی و کتاب را تهیه کردیم و در دو نوبت به این مناطق ارسال کردیم. نهاد هم کمک‌های امدادی خود را به 17 کتابدار  آسیب دیده  در این مناطق ارائه داد که تهیه 10 کانکس از جمله این اقدامات بوده است.

برگزاری کنگره شعر کتاب دفاع مقدس

مختارپور با اشاره به برگزاری دو دوره از کنگره شعر کتاب دفاع مقدس گفت: مقام معظم رهبری چند سال پیش در دیدار با شاعران مطرح کردند که کتب حوزه دفاع مقدس مبنای سرایش اشعار شاعران قرار بگیرند که بر این اساس دو کنگره با عنوان «کنگره شعر کتاب دفاع مقدس» برگزار شد. در سال  گذشته اولین دوره این کنگره با محوریت کتاب «وقتی مهتاب گم شد» با ارسال 600 شعر به دبیرخانه این کنگره برگزار شد و در سال جاری نیز دومین دوره این کنگره با محوریت سه کتاب «دختر شینا»، «گلستان یازدهم» و «راز دخت کاج» و توجه به نقش زنان در دفاع مقدس برگزار شد که 700 اثر به دبیرخانه دومین کنگره ارسال شد.

وی اجرای طرح نورسیده‌ها و مشارکت در نمایشگاه کتاب، نمایشگاه قرآن کریم، جشنواره روستاهای دوستدار کتاب، جشنواره خاتم، پویش مطالعاتی روشنا، جشنواره ملی کتاب سبک زندگی، کتاب سال دانشجویی، جشنواره حرمت حریم حرم، جشنواره قلم زرین و سلسله مسابقات کتاب و زندگی را از دیگر اقدامات نهاد در سال 96 و 97 عنوان کرد.

نهاد، مرجع استانداردسازی کتابخانه‌های عمومی کشور

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ادامه سخنان خود به فعالیت‌های نهاد در حوزه پژوهش اشاره کرد و گفت: برای پرداختن به کار علمی و دوری از کار سلیقه‌ای در نهاد،   اقداماتی پژوهشی در دستور کار قرار گرفت؛ خوشبختانه  در مسأله استانداردسازی کتابخانه‌های عمومی، نهاد مسئول استانداردسازی  کتابخانه عمومی در کشور انتخاب شد. همچنین نهاد کار انتشار کتاب‌هایی  در حوزه مسائل تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی  و همچنین مسائل فرهنگی را در دستور کار خود قرار داد  که با مشارکت سایر ناشران به صورت مشترک،   منتشر شد. همچنین انتشار فصلنامه تحقیقات اطلاع‌رسانی کتابخانه‌های عمومی از دیگر اقدامات در حوزه پژوهشی بوده که تا کنون 92 شماره از  آن منتشر شده است.

دوره هم‌افزایی قصه‌گویی برای کتابداران

مختارپور درباره دوره آموزشی «هم‌افزایی مهارت قصه‌گویی برای کتابداران بخش کودک» که در سال 96 برگزار شد، توضیح داد: این دوره آموزشی با حضور استادان مجربی چون مصطفی رحماندوست در 15 استان برگزار شد.   دوره مذکور در سال 97 استمرار یافته و برای سایر استان ها برگزار خواهد شد که در سه ماه نخست سال جاری  در سه استان مازندران،   گیلان و قزوین برگزار شد که در هر دوره 40 نفر از کتابداران بخش کودک هر استان در آن شرکت می‌کنند.

وی با اشاره به طرح نظرسنجی از کتابداران گفت: ما طی سه سال اخیر هر از کتابداران در حوزه نشریات نظرخواهی کردیم که بر این اساس میزان خوانده شدن نشریات افزایش یافت. همچنین ما 4 دوره تأمین منابع را با انتخاب کتابداران انجام دادیم که تجربه محاسبات ما در میزان امانت نشان داد که  مشارکت کتابداران در انتخاب منابع، به خوانده شدن بیشتر آثار تهیه شده می‌انجامد. خوشبختانه در سال گذشته تفاهمنامه‌ای با وزارت ارشاد در حوزه نشریات داشتیم که ان‌شاالله امسال هم ادامه می‌یابد و صحبت‌هایی هم با جناب آقای جوادی معاون امور فرهنگی وزارت ارشاد داشته‌ایم که ان‌شاالله در حوزه کتاب هم شاهد اتفاقات بهتری باشیم.

تلاش برای تجهیز 50 هزار روستای محروم به قفسه‌های کتاب

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه  میزان مسئولیت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با میزان بودجه آن متناسب نیست، عنوان کرد: ما 60 هزار روستا در کشور داریم که از این تعداد کمتر از هزار روستا دارای کتابخانه هستند. علت آن هم این است که  بسیاری از این روستاها جمعیتی کمتر از آن دارد که بتوان در آنها کتابخانه دایر کرد. سال گذشته  طرحی آماده کردیم و به کمیسیون فرهنگی دولت فرستادیم و در جلسه‌ای به ریاست جناب آقای صالحی، تصویب شد که  در روستاهایی با جمعیت کم، یکی از چهار فرد فعال در آن روستا (امام جماعت، بهیار، معلم و مأمور مخابرات را به انتخاب شورای اسلامی روستا) با در اختیار داشتن قفسه‌ای از کتاب، آثار مورد نیاز ساکنین آن روستا را تأمین کند.

مختارپور با اشاره به تنگناهای مالی موجود در نهاد ادامه داد: طبق قانون دو منبع اصلی درآمد نهاد، کمک دولت  و نیم درصد از درآمد شهرداری‌ها هستند. دولت محترم در سال‌های مختلف کمک‌هایی کرده، اما در موضوع نیم درصد شهرداری از سال 83 تا 92 شهرداری‌ها 640 میلیارد تومان به نهاد بدهی داشتند که در چند سال اخیر  با کار سنگین حقوقی، توانستیم بخشی از  آن را وصول کنیم. تخصیص ما از دولت در سال‌های گذشته کم بوده، اما امسال خوشبختانه در سه ماه گذشته تخصیص بهتری صورت گرفته که از سازمان برنامه و بودجه تشکر می‌کنم. ولی  داشتن هفت هزار و 400 کتابدار و سه هزار و 500 کتابخانه با وضعیت تعمیرات و تجهیزات کاری بسیار دشوار است.

تعمیر بیش از 2400 کتابخانه در سال 96

وی با ارائه آماری از  وضعیت تعمیرات کتابخانه‌های عمومی در سال گذشته گفت: در سه ماهه نخست سال 96 تعداد 274 باب کتابخانه، در سه ماهه دوم 351 و در سه ماهه سوم 302 کتابخانه مورد تعمیر قرار گرفت و علاوه بر این 278 پروژه‌ عمرانی نیمه کاره در نهاد وجود دارد که میانگین درصد پیشرفت آنها 44 درصد است.

ضرورت تهیه نقشه‌ای راهبردی برای گسترش کتابخانه‌های عمومی

سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه این جلسه با تقدیر از اقدامات صورت گرفته در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، گفت: به نظر می‌رسد که نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در برخی حوزه‌ها نیازمند تقویت است که یکی از این حوزه‌ها، گسترش کمی کتابخانه‌های عمومی است. اینکه شهری بدون کتابخانه باشد اتفاق خوبی نیست؛ چراکه کتابخانه ها پایگاه اجتماعی ما بوداند، اما متأسفانه هنوز مشکلاتی در بحث دسترسی به کتابخانه حتی در مناطق حاشیه‌ای شهر تهران داریم؛ اما برای اینکه بتوانیم یک توزیع متعادل در بحث توزیع آمایشی کتابخانه‌ها داشته باشیم، طبعا به یک نقشه راهبردی روشن نیاز داریم.

وی با اشاره به پایین بودن سرانه مطالعه در کشور، افزود: طبیعتاً نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تنها مسئول پایین بودن سرانه مطالعه نیست و عوامل بسیار در این موضوع دخیل هستند که کار تحقیقاتی و اقدام مشترک همه دستگاه‌های فرهنگی را می‌طلبد، اما در این میان باید بر اساس ظرفیت‌های موجود به نقش کتابخانه‌های عمومی در ارتقای سرانه مطالعه بپردازیم.   با وجود اینکه فضاهای فرهنگی و هنری سرمایه‌های مادی و معنوی ما محسوب می‌شوند، اما معمولا از ظرفیت‌ها استفاده حداکثری نمی‌بریم. خوشبختانه این روند در نهاد آغاز شده، اما لازم است که با یک نگاه چند رسانه‌ای  این موضوع را پیگیری کنیم که چگونه می‌توانیم از این فضای فرهنگی حداکثر استفاده را داشته باشیم.

اقدام تحسین‌برانگیز نهاد در پرداختن به حوزه کودکان و اقشار خاص

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تقدیر از توجه نهاد به حوزه کودک و نوجوان طی سال‌های اخیر، گفت: اگر بخواهیم با یک نگاه سرمایه‌ای به سراغ موضوع سرانه مطالعه و تربیت انسان سالم، مفید و کتابخوان در کشور برویم، باید عادت به کتاب و مطالعه را از کودکی در افراد نهادینه کنیم که خوشبختانه توجه نهاد به این حوزه نشان دهنده آگاهی به ابعاد مختلف این موضوع است.

صالحی با اشاره به برخی رویکردهای نهاد در دوره جدید مدیریتی، عنوان کرد: توجه به اقشار خاص از دیگر اقدامات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بوده که انصافا دارای اجر دنیوی و اخروی بسیار است است. اقشاری از جمله قشر نابینایان  دارای محرومیت‌های اجتماعی هستند، ولی با امکانات ایجاد شده می‌توان از طریق کتابخوانی بخشی از این محرومیت ها را ترمیم کرد. همچنین تقویت پشتوانه علمی و پژوهشی در نهاد دیگر حرکت آغاز شده  است در این زمینه می‌توان از ظرفیت سایر نهادهای علمی برای تقویت بیش از پیش بخش پژوهشی نهاد بهره برد تا با یک برنامه علمی قابل اتکا، پشتوانه پژوهشی قوی‌تری نسبت به دوره پیش داشته باشیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر استفاده از ظرفیت‌های علمی «گروه‌های کتابداری و اطلاع رسانی»، «ادبیات» و «کودک و نوجوان» گفت: هر چقدر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشخاص حقیقی و حقوقی این سه گروه تعامل بیشتری داشته باشد، به فرایند برنامه‌ریزی و عملیاتی کمک بیشتری می‌کند. موضوع ادبیات و کودک و نوجوان سهم قابل توجهی در جذب مردم به کتابخانه‌ها دارند که باید با سرمایه گذاری زیرساختی، افزایش منابع و دعوت از بزرگان این حوزه، نگاهی ویژه به آن داشت.

سید عباس صالحی همچنین با تأیید سخنان دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور مبنی بر عدم تناسب مسئولیت‌ها و بودجه نهاد، گفت: متأسفانه شهرداری‌ها به عنوان تأمین کننده نیمی از بودجه نهاد کتابخانه‌های عمومی، در پرداخت سهم خود با اختلالاتی روبه‌رو هستند که امیدواریم با همکاری‌های لازم بتوانیم در کنار برطرف کردن این اختلال، به توفیقاتی در ایجاد منابع جدید برای تأمین نیازهای نهاد دست یابیم.

در این نشست همچنین نظرات برخی از اعضای هیات امنا مطرح و در انتهای  این مراسم اعضای حقیقی جدید هیات امنای نهاد کتابخانه های عمومی کشور، احکام خود را از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کردند.

منبع : باشگاه خبرنگاران پویا


اشتراک گذاری
برچسب ها
خبرهای مرتبط
نظر شما
نام:
ایمیل:
نظر:
کد امنیتی:
نظر بینندگان