کد خبر: 155743
ف

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

 به گزارش تهران پرس، با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تعریف بخل

بخل یکی از رذایل اخلاقی است که در متون دینی بسیار مورد نکوهش قرار گرفته است. بخل نگهداری موجودى است در جایی که نباید نگهداری شود؛[1] یعنی انسان مال و سرمایه را جمع‌آوری  می‌کند، نه خود از آن استفاده  مطلوب کرده و نه به دیگران انفاق می‌کند. به عبارت دیگر، بخل عبارت است از: نگهداشتن در جایی که باید بذل و بخشش کرد، و ندادن آنچه را که باید داد.[2] به افرادی که دارای چنین صفتی باشند، «بخیل» و یا «خسیس» گفته می‌شود.

نکوهش بخل

قرآن کریم در آیه‌ای، ویژگی‌ متکبران و خودخواهان را آن می‌داند که به دیگران حتى پدر و مادر و خویشان خود نیکى نمی‌کنند! [3]

و نیز در مورد بخل ورزیدن و بخیلان می‌فرماید:

«الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذاباً مُهیناً»؛[4] آنان که  بخل می‌ورزند و مردم را به بخل وا می‌دارند و مالى را که خدا به آنها داده است پنهان می‌کنند. و ما براى کافران عذابى خوارکننده مهیا ساخته‌‏ایم.

البته ممکن است آنها با زبان فرمان ندهند، بلکه با عمل خود، صفت بخل را ترویج کنند و دیگران هم با دیدن امساک و بخل آنها به سوى این صفت ناپسند کشیده شوند. مسلم است کسانى که مبتلا به این بیمارى روحى هستند، حتی به پدر و مادر و خویشان خود  هم نیکى نخواهند کرد.

ویژگى دیگر افراد بخیل آن است که آنها نعمت‌ها و امکاناتى را که خدا از فضل خود به آنها داده، همیشه مخفى می‌کنند[5] و خود را به نادارى و فقر و تنگ‌دستى می‌زنند. این بدان جهت است که دیگران از آنها انتظار احسان و انفاق نداشته باشند.[66]

گفتنی است که بخل منحصر به امور مالى نیست، بلکه شامل هر نوع نعمت می‌شود، بسیارند کسانى که در امور مالى بخیل نیستند، ولى در تعلیم و نشر علم و دانش و ... بخل می‌ورزند.

درمان بیماری بخل‏

برای درمان بخل، مانند دیگر بیماری‌ها نخست باید زیان‌های بخل و آثار و فواید جود و بخشش را شناخت و بعد به دنبال درمان بخل رفت؛ یعنی انسان بخیل باید بسیار در آثار و پی آمدهای بخل - که در متون دینی به آنها تذکر داده شده- بیندیشد و تفکر کند، همچنین فواید سخاوت را که در آموزه‌های دینی وارد شده بشناسد و در آنها تأمل کند. در آیات و احادیثی که خواری و ذلّت بخیلان را بیان کرده و به جود و بخشش مژده پاداش داده است، بسیار تفکر کند.

فرد بخیل باید به این باور برسد که او دنیای دیگرى غیر از این دنیا را در پیش رو دارد، که دیر یا زود به آن‌جا سفر خواهد کرد، و در آن‌جا نیاز دارد به این‌که مقدارى از آنچه را که در دنیا در اختیار دارد از پیش بفرستد و در آن‌جا ذخیره نماید که در روز درماندگى به کارش آید.

بخیل وقتی که اینها را دانست، باید خود را حتی بر خلاف میل و خواسته نفس، وادار به بخشش کند و از مال و اندوخته دل برکند، و پیوسته و مدام بخشش کند؛ به فقرا احسان نماید تا این‌که طبع انسان به صفت بذل و احسان تمایل پیدا کند. کسی که می‌خواهد این صفت را از خود دور کند،  هنگامی که اراده بخششی نمود، نباید در آن توقف کند، که اگر چنین کرد شیطان او را وسوسه می‌نماید، و از فقر و کم شدن سرمایه می‌ترساند.

اگر بیماری بخل در وجود انسان نهادینه شد، نفس خود را قانع کند به این‌که بخشش باعث می‌شود من به انسان بخشنده در میان مردم شهرت پیدا کنم، انسان‌هایی را که به بخشش و سخاوت معروف‌اند در نظر بیاورد، تا از این طریق بتواند نفس خود را قانع کند و دست او به بذل و بخشش گشوده شود.

البته بذل و بخشش با این نیت اگر چه حقیقت سخاوت نیست و نزد مردان خدا از صفات رذیله محسوب می‌شود، ولی در مراحل  ابتدایی ضرر ندارد که ابتدا دل خود را به این قصدها شاد کند تا علاقه مال از دلش کنده شود، آن وقت در صدد تصحیح قصد و نیّت خود برآید.

شایان توجه است که مهم‌ترین راه درمان این صفت، قطع کردن ریشه این بیماری است که آن هم علاقه و دوستى نسبت به مال دنیا است.[7]

[1]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 109، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[2]. نراقى، احمد، معراج السعادة، ص 406، قم، هجرت، چاپ ششم، 1378ش.‏

[3]. «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبى‏ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً». نساء، 36.

[4]. نساء، 37.

[5]. «الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ». نسساء، 37.

[6]. ر. ک: ‏جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏2، ص 436، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش.

[7]. ر. ک: نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 1، ص 446- 448، 454- 457، قم، اسماعیلیان، چاپ هفتم، 1428ق، 1386ش؛ معراج السعادة، ص 405- 407، 410- 413.

منبع:افکار

پخش زنده اخبار

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آیا عملکرد دولت حسن روحانی در حوزه اقتصادی موفقیت آمیز بود؟

  • وولفسبورگ با دزاگه در بوندس لیگا باقی ماند
  • عکس مجله تایم از نماز زنان مسلمان در ماه رمضان
  • بیش از 90 کشته و زخمی در انفجار بغداد +عکس
  • طولانی‌ترین پل روی آب جهان +عکس
  • بهترین عمل در ماه مبارک رمضان
  • این نوشیدنی مانع چاق شدنتان می شود!
  • آداب روزه‌داری و احوال روزه‌داران در کلام رهبری
  • رواج طلاق توافقی در روستاها!
  • عکس : مراسم تشییع شهید مدافع حرم نصیری
  • پیشنهاد حذف یارانه نقدی به دولت
  • کفش طلای اروپا به مسی رسید
  • چرا آقایان از بازشماری صندوق های رای ترس و واهمه دارند؟
  • اصلاح طلبان در دامی که خود پهن کرده بودند، گرفتار شده اند
  • دستگیری مرد سه زنه قبل ازچهارمین ازدواج
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز
  • دونده ای با دمپایی قهرمان دو ماراتن شد+عکس
  • امیرحسین مدرس،همسر و پسرش +عکس
  • منصوریان: ببخشید ما باختیم، بد باختیم
  • اکران «تیک آف» با حضور مصطفى زمانى و مهتاب کرامتى+ عکس
  • محکومیت مرد جوان در پی رابطه نامشروع با منشی
  • «شهرام قائدی» در کنار «سارا خوئینی ها» در شاخ نبات
  • استقلال پس از ۴۴ سال ۶ تایی شد!
  • شوک به پرسپولیس؛ آقای گل لژیونر می شود؟
  • «بهنوش طباطبایی» در فیلم «زیر سقف دودی»+ عکس
  • سرمربی جدید بارسلونا+ عکس
  • سختی تهیه گزارش برای حمید معصومی نژاد +عکس
  • حاجی‌بابایی و مصری کاندیدای نائب‌رئیسی مجلس
  • تبدیل وضعیت 5 هزار نفر در شهرداری تهران
  • هیچ وقت از همسرتان بازجویی نکنید
  • محاکمه کمدین مشهور به خاطر رابطه جنسی! +عکس
  • پشت پرده محرومیت فروزان چیست؟
  • چگونه مانع ضعیف شدن چشم هایمان شویم؟
  • برای خرید کوله لپ تاپ چقدر باید هزینه کرد؟+جدول
  • دستگیری ۱۵ زن و مرد در پارتی سفره خانه سنتی
  • اگر می خواهید چاق شوید بخوانید
  • عکس: تجمع مقابل شورای عالی انقلاب فرهنگی
  • جواد عزتی در کنار هنرپیشه دورهمی+عکس
  • مراقب ۵ علامت زودهنگام بیماری ام اس باشید!
  • اردیبهشت چند میلیون لیتر بنزین سوخت شد؟
  • والورده رسما سرمربی بارسلونا شد
  • عکس : تشییع و تدفین شهید جواد فرحی
  • خندوانه امشب میزبان کیست؟ +عکس
  • آیا میدانید؛ کالری یک عدد بامیه چقدر است؟
  • تخلفات را در انتخابات ریاست‌جمهوری شاهد بودیم
  • ترکیب استقلال برای دیدار با العین امارات اعلام شد
  • عینک آفتابی استاندارد چند؟
  • برنج ۱۲ هزار تومانی را ۱۶ هزار تومان نخرید
  • پاسخ معاون شهردار به ابهامات استخدام در مترو
  • مردان سریع‌تر می‌دوند یا زنان؟
  • چند سفر در اتوبان امام علی(ع) انجام می شود
  • روزه خواری در ایران چه مجازاتی دارد؟
  • طولانی‌ترین پل روی آب جهان +عکس
  • دختران کدام استان‌ها دیرتر ازدواج می کنند؟
  • کدام سایت‌ها اینترنت نیم‌بها دارند؟
  • علت جدایی بهاره رهنما از پیمان قاسمخانی +فیلم
  • فلافل‌هایی که نباید بخورید
  • آخرین وضعیت بدلکار «پایتخت ۵» +عکس
  • قرآن، چقدر به حجاب و عفاف اشاره کرده است؟
  • راهی برای فیلتر کردن شیطان در ماه رمضان
  • واردات سگ و گربه به کشور ممنوع شد
  • قیمت مرغ باید ۸۵۰۰ تومان شود
  • عکس : تکاوران نیروی زمینی سپاه
  • بازداشت عده‌ای درباره تخلفات «بانک سرمایه»
  • تب کریمه کنگو در کمین سهل‌انگارها
  • هشدار پلیس فتا به خریداران کالا از تلگرام
  • ماشین عروس میلیاردی در رفسنجان +عکس
  • عکس : دیدار تیم های فوتبال آلاوز و بارسلونا