کد خبر: 155743
ف

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

 به گزارش تهران پرس، با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تعریف بخل

بخل یکی از رذایل اخلاقی است که در متون دینی بسیار مورد نکوهش قرار گرفته است. بخل نگهداری موجودى است در جایی که نباید نگهداری شود؛[1] یعنی انسان مال و سرمایه را جمع‌آوری  می‌کند، نه خود از آن استفاده  مطلوب کرده و نه به دیگران انفاق می‌کند. به عبارت دیگر، بخل عبارت است از: نگهداشتن در جایی که باید بذل و بخشش کرد، و ندادن آنچه را که باید داد.[2] به افرادی که دارای چنین صفتی باشند، «بخیل» و یا «خسیس» گفته می‌شود.

نکوهش بخل

قرآن کریم در آیه‌ای، ویژگی‌ متکبران و خودخواهان را آن می‌داند که به دیگران حتى پدر و مادر و خویشان خود نیکى نمی‌کنند! [3]

و نیز در مورد بخل ورزیدن و بخیلان می‌فرماید:

«الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذاباً مُهیناً»؛[4] آنان که  بخل می‌ورزند و مردم را به بخل وا می‌دارند و مالى را که خدا به آنها داده است پنهان می‌کنند. و ما براى کافران عذابى خوارکننده مهیا ساخته‌‏ایم.

البته ممکن است آنها با زبان فرمان ندهند، بلکه با عمل خود، صفت بخل را ترویج کنند و دیگران هم با دیدن امساک و بخل آنها به سوى این صفت ناپسند کشیده شوند. مسلم است کسانى که مبتلا به این بیمارى روحى هستند، حتی به پدر و مادر و خویشان خود  هم نیکى نخواهند کرد.

ویژگى دیگر افراد بخیل آن است که آنها نعمت‌ها و امکاناتى را که خدا از فضل خود به آنها داده، همیشه مخفى می‌کنند[5] و خود را به نادارى و فقر و تنگ‌دستى می‌زنند. این بدان جهت است که دیگران از آنها انتظار احسان و انفاق نداشته باشند.[66]

گفتنی است که بخل منحصر به امور مالى نیست، بلکه شامل هر نوع نعمت می‌شود، بسیارند کسانى که در امور مالى بخیل نیستند، ولى در تعلیم و نشر علم و دانش و ... بخل می‌ورزند.

درمان بیماری بخل‏

برای درمان بخل، مانند دیگر بیماری‌ها نخست باید زیان‌های بخل و آثار و فواید جود و بخشش را شناخت و بعد به دنبال درمان بخل رفت؛ یعنی انسان بخیل باید بسیار در آثار و پی آمدهای بخل - که در متون دینی به آنها تذکر داده شده- بیندیشد و تفکر کند، همچنین فواید سخاوت را که در آموزه‌های دینی وارد شده بشناسد و در آنها تأمل کند. در آیات و احادیثی که خواری و ذلّت بخیلان را بیان کرده و به جود و بخشش مژده پاداش داده است، بسیار تفکر کند.

فرد بخیل باید به این باور برسد که او دنیای دیگرى غیر از این دنیا را در پیش رو دارد، که دیر یا زود به آن‌جا سفر خواهد کرد، و در آن‌جا نیاز دارد به این‌که مقدارى از آنچه را که در دنیا در اختیار دارد از پیش بفرستد و در آن‌جا ذخیره نماید که در روز درماندگى به کارش آید.

بخیل وقتی که اینها را دانست، باید خود را حتی بر خلاف میل و خواسته نفس، وادار به بخشش کند و از مال و اندوخته دل برکند، و پیوسته و مدام بخشش کند؛ به فقرا احسان نماید تا این‌که طبع انسان به صفت بذل و احسان تمایل پیدا کند. کسی که می‌خواهد این صفت را از خود دور کند،  هنگامی که اراده بخششی نمود، نباید در آن توقف کند، که اگر چنین کرد شیطان او را وسوسه می‌نماید، و از فقر و کم شدن سرمایه می‌ترساند.

اگر بیماری بخل در وجود انسان نهادینه شد، نفس خود را قانع کند به این‌که بخشش باعث می‌شود من به انسان بخشنده در میان مردم شهرت پیدا کنم، انسان‌هایی را که به بخشش و سخاوت معروف‌اند در نظر بیاورد، تا از این طریق بتواند نفس خود را قانع کند و دست او به بذل و بخشش گشوده شود.

البته بذل و بخشش با این نیت اگر چه حقیقت سخاوت نیست و نزد مردان خدا از صفات رذیله محسوب می‌شود، ولی در مراحل  ابتدایی ضرر ندارد که ابتدا دل خود را به این قصدها شاد کند تا علاقه مال از دلش کنده شود، آن وقت در صدد تصحیح قصد و نیّت خود برآید.

شایان توجه است که مهم‌ترین راه درمان این صفت، قطع کردن ریشه این بیماری است که آن هم علاقه و دوستى نسبت به مال دنیا است.[7]

[1]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 109، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[2]. نراقى، احمد، معراج السعادة، ص 406، قم، هجرت، چاپ ششم، 1378ش.‏

[3]. «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبى‏ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً». نساء، 36.

[4]. نساء، 37.

[5]. «الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ». نسساء، 37.

[6]. ر. ک: ‏جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏2، ص 436، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش.

[7]. ر. ک: نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 1، ص 446- 448، 454- 457، قم، اسماعیلیان، چاپ هفتم، 1428ق، 1386ش؛ معراج السعادة، ص 405- 407، 410- 413.

منبع:افکار

پخش زنده اخبار

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • نجات مرد جوان از مرگ
  • حضور «اتاق تاریک» در جشنواره فجر حتمی شد
  • پایان کار بازیکن سرباز تراکتورسازی در جمع پرشورها
  • برای کودکان خود لالایی بخوانید
  • تازه ترین خبرها از «پاهای بی قرار» منوچهر هادی
  • اروپا حساب خود را از آمریکا جدا کرد
  • روایتی جالب از جام‌جهانی 2014، کی‌روش و مسی
  • احتمال لغو بازی استقلال و سیاه جامگان!
  • جزئیاتی از داستان «زنانی که با گرگها دویده اند»
  • «علیرضا نظری» به جمع شهدای مدافع حرم پیوست
  • آخرین وضعیت بازگشایی مدارس در مناطق زلزله‌زده
  • جزئیات سومین «سال نوای موسیقی ایران» اعلام شد
  • خاوری فردا محاکمه میشود
  • انتشار تازه‌ترین آلبوم رضا یزدانی به نام «درهم»
  • آغاز پرداخت ۴نوع وام به زلزله زدگان کرمانشاه
  • نوروزی: کرباسیان نمی‌تواند تخلفات گمرک را انکار کند
  • تخریب امام زاده جعلی در شهر صدرای شیراز
  • روزهای پایانی «مصادره» در کارخانه ارج
  • بخشش، لغو یا اجرای حکم قصاص قاتل ستایش؟
  • نان قطعا گران می‌شود
  • عکس:بازدید رهبر انقلاب از مناطق زلزله زده کرمانشاه
  • حریری در عربستان متهم به پولشویی است
  • رزیتا غفاری: حادثه کرمانشاه برایم سخت بود
  • آغاز نشست علنی مجلس
  • اثرات تبلیغات لوکس تلویزیون بر جامعه
  • عامل نفوذی سیا در خبرگان را بشناسید
  • دولت در روابط با فرانسه تجدیدنظر کند
  • افشاگری رشوه و فساد اداری به تلویزیون کشیده شد
  • انهدام سه باند بزرگ و بین‌المللی مواد مخدر در کرمان
  • حضور فرزندان رهبرانقلاب در مناطق زلزله‌زده+عکس
  • موج تصفیه در عربستان به نیروهای مسلح رسید
  • اگر رهبر انقلاب کرمانشاه بود چی میگفتی؟+فیلم
  • ماندگاری نیروی کار چندسال است؟
  • نخستین سریال هندی نتفلیکس با همکاری شاهرخ خان
  • کمبود دارو در مناطق زلزله‌زده نداریم
  • انسانهای دلاور حادثه را مغلوب خود می کنند
  • تنخواه ۱۶.۷ هزار میلیارد تومانی دولت از خزانه
  • سن ابتلا به سرطان در کشور کمتر شد
  • زنگنه هنوز به به قرارداد توتال امیدوار است
  • استارت خودروی کوییک توسط شریعتمداری
  • زمان آخرین مهلت ثبت‌نام بیمه تکمیلی بازنشستگان
  • آغاز رجیستری موبایل تا سه هفته آینده
  • سخنرانی رهبر انقلاب در جمع مردم زلزله زده آغاز شد
  • دردسر بزرگ استقلال با طلبکاران
  • افزایش 50 درصدی ظرفیت ترانزیت دیتای کشور
  • تأثیر موج اتهامات جنسی بر جوایز سینمایی
  • حضور رهبر انقلاب در مناطق زلزله‌ زده غرب کشور+عکس
  • آوار سیاسی‌کاری روی بی خانمانی ملت!
  • جزئیات دو حادثه تصادف دیشب اتوبوس
  • سردار وحید: باید مشکلات مردم را حل کنیم
  • استوک های اسطوره استقلال فروخته شد
  • قاتل خاموش حریف مرد جوان نشد
  • کشف دو محموله قاچاق انسان توسط ماموران گمرک
  • اعتیاد و سقط جنین؛ تبعات ازدواج سفید
  • تولد 32 سالگی ویندوز
  • حضور رهبرانقلاب در مناطق زلزله زده
  • هشدار درباره آبگرفتگی معابر در نقاط زلزله‌زده کرمانشاه
  • تولید پنل های OLED انعطاف پذیر در سال 2018
  • سرلشکر جعفری:به خادمی ملت افتخار می‌کنیم
  • راه های حفاظت از گونه ها در برابر شکار
  • فراخوان کمک برای مادری که سرطان لوزالمعده دارد
  • پنج حرامی که انتظار می‌رود بن سلمان دستور حلال شدن آن‌ها را صادر کند!
  • شب های پایتخت در سیطره اگزوز دیزلی ها
  • جنجال علیه مسکن مهر، یک سناریو بود
  • لیله المبیت چه شبی است؟
  • آخرین آمار مهدهای کودک غیرمجاز
  • شب و روز اول ربیع‌الاول چه آدابی دارد؟