کد خبر: 155743
ف

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

 به گزارش تهران پرس، با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تعریف بخل

بخل یکی از رذایل اخلاقی است که در متون دینی بسیار مورد نکوهش قرار گرفته است. بخل نگهداری موجودى است در جایی که نباید نگهداری شود؛[1] یعنی انسان مال و سرمایه را جمع‌آوری  می‌کند، نه خود از آن استفاده  مطلوب کرده و نه به دیگران انفاق می‌کند. به عبارت دیگر، بخل عبارت است از: نگهداشتن در جایی که باید بذل و بخشش کرد، و ندادن آنچه را که باید داد.[2] به افرادی که دارای چنین صفتی باشند، «بخیل» و یا «خسیس» گفته می‌شود.

نکوهش بخل

قرآن کریم در آیه‌ای، ویژگی‌ متکبران و خودخواهان را آن می‌داند که به دیگران حتى پدر و مادر و خویشان خود نیکى نمی‌کنند! [3]

و نیز در مورد بخل ورزیدن و بخیلان می‌فرماید:

«الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذاباً مُهیناً»؛[4] آنان که  بخل می‌ورزند و مردم را به بخل وا می‌دارند و مالى را که خدا به آنها داده است پنهان می‌کنند. و ما براى کافران عذابى خوارکننده مهیا ساخته‌‏ایم.

البته ممکن است آنها با زبان فرمان ندهند، بلکه با عمل خود، صفت بخل را ترویج کنند و دیگران هم با دیدن امساک و بخل آنها به سوى این صفت ناپسند کشیده شوند. مسلم است کسانى که مبتلا به این بیمارى روحى هستند، حتی به پدر و مادر و خویشان خود  هم نیکى نخواهند کرد.

ویژگى دیگر افراد بخیل آن است که آنها نعمت‌ها و امکاناتى را که خدا از فضل خود به آنها داده، همیشه مخفى می‌کنند[5] و خود را به نادارى و فقر و تنگ‌دستى می‌زنند. این بدان جهت است که دیگران از آنها انتظار احسان و انفاق نداشته باشند.[66]

گفتنی است که بخل منحصر به امور مالى نیست، بلکه شامل هر نوع نعمت می‌شود، بسیارند کسانى که در امور مالى بخیل نیستند، ولى در تعلیم و نشر علم و دانش و ... بخل می‌ورزند.

درمان بیماری بخل‏

برای درمان بخل، مانند دیگر بیماری‌ها نخست باید زیان‌های بخل و آثار و فواید جود و بخشش را شناخت و بعد به دنبال درمان بخل رفت؛ یعنی انسان بخیل باید بسیار در آثار و پی آمدهای بخل - که در متون دینی به آنها تذکر داده شده- بیندیشد و تفکر کند، همچنین فواید سخاوت را که در آموزه‌های دینی وارد شده بشناسد و در آنها تأمل کند. در آیات و احادیثی که خواری و ذلّت بخیلان را بیان کرده و به جود و بخشش مژده پاداش داده است، بسیار تفکر کند.

فرد بخیل باید به این باور برسد که او دنیای دیگرى غیر از این دنیا را در پیش رو دارد، که دیر یا زود به آن‌جا سفر خواهد کرد، و در آن‌جا نیاز دارد به این‌که مقدارى از آنچه را که در دنیا در اختیار دارد از پیش بفرستد و در آن‌جا ذخیره نماید که در روز درماندگى به کارش آید.

بخیل وقتی که اینها را دانست، باید خود را حتی بر خلاف میل و خواسته نفس، وادار به بخشش کند و از مال و اندوخته دل برکند، و پیوسته و مدام بخشش کند؛ به فقرا احسان نماید تا این‌که طبع انسان به صفت بذل و احسان تمایل پیدا کند. کسی که می‌خواهد این صفت را از خود دور کند،  هنگامی که اراده بخششی نمود، نباید در آن توقف کند، که اگر چنین کرد شیطان او را وسوسه می‌نماید، و از فقر و کم شدن سرمایه می‌ترساند.

اگر بیماری بخل در وجود انسان نهادینه شد، نفس خود را قانع کند به این‌که بخشش باعث می‌شود من به انسان بخشنده در میان مردم شهرت پیدا کنم، انسان‌هایی را که به بخشش و سخاوت معروف‌اند در نظر بیاورد، تا از این طریق بتواند نفس خود را قانع کند و دست او به بذل و بخشش گشوده شود.

البته بذل و بخشش با این نیت اگر چه حقیقت سخاوت نیست و نزد مردان خدا از صفات رذیله محسوب می‌شود، ولی در مراحل  ابتدایی ضرر ندارد که ابتدا دل خود را به این قصدها شاد کند تا علاقه مال از دلش کنده شود، آن وقت در صدد تصحیح قصد و نیّت خود برآید.

شایان توجه است که مهم‌ترین راه درمان این صفت، قطع کردن ریشه این بیماری است که آن هم علاقه و دوستى نسبت به مال دنیا است.[7]

[1]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 109، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[2]. نراقى، احمد، معراج السعادة، ص 406، قم، هجرت، چاپ ششم، 1378ش.‏

[3]. «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبى‏ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً». نساء، 36.

[4]. نساء، 37.

[5]. «الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ». نسساء، 37.

[6]. ر. ک: ‏جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏2، ص 436، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش.

[7]. ر. ک: نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 1، ص 446- 448، 454- 457، قم، اسماعیلیان، چاپ هفتم، 1428ق، 1386ش؛ معراج السعادة، ص 405- 407، 410- 413.

منبع:افکار

پخش زنده اخبار

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «پایتخت۵» به ورامین منتقل می‌شود
  • دروغ مرد قبل از ازدواج
  • تانکر مرگ داعشی‌ها به کربلا نرسید
  • کشف ۳ مار شاه‌کبرا در قوطی چیپس
  • عکس : پوشش زنان در عصر ملکه ویکتوریا
  • لباس سه میلیارد تومانی در دبی+عکس
  • یاران منصوریان با دست خالی راهی آبادان شد
  • برخی سرورهای تلگرام به ایران منتقل شد
  • توپ قاچاق موبایل همچنان سرگردان بین ارگان‌ها
  • پرسپولیس ۱۰ نفره از سد فولاد گذشت
  • زمزمه گرانی نان به گوش می رسد
  • شکلات باعث جوش زدن می‌شود؟
  • نقدینگی ۱۲۶۴،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان شد
  • رئیس پلیس فتا: توئیتر رفع فیلتر نخواهد شد
  • سنای آمریکا هم طرح جامع تحریم‌ها را تصویب کرد
  • عکس : دیدار تیم های پرسپولیس تهران و فولاد خوزستان
  • عکس : افتتاح پایگاه ملی فضایی امام خمینی (ره) با پرتاب ماهواره بر سیمرغ
  • تکذیب صحبت‌های بقایی از سوی رئیس بیمارستان
  • عینک نزنیم چه می‌شود؟
  • زنان باردار به اندازه چند نفر غذا بخورند؟
  • تاثیر کلم و اسفناج در مقابله با پیری مغز
  • پایگاه ملی فضایی امام خمینی (ره) افتتاح شد
  • مازاراتی با روکش طلایی در جاده شمال +عکس
  • حذف‌شده‌های خنداننده‌شو در خندوانه +عکس
  • محافظ اسلحه به دست لاریجانی +عکس
  • ایران - فرانسه به زودی در دیداری دوستانه
  • بازسازی صحنه جرم توسط قاتلان بنیتا +عکس
  • تازه‌ترین جزئیات از وضعیت سرباز ربوده‌شده ایرانی
  • پرچم امام رضا(ع) همراه بنیتا شد +عکس
  • واکنش دادستان به اظهارات بقایی؛ کذب است
  • ربودن کمدین مشهور برای ۸۵ سکه طلا
  • عکس : چهاردهمین کاروان پیاده‌روی حرم امام رضا (ع) از قم تا مشهد
  • معمای مثلث برمودا حل شد!
  • آخرین اخبار علم و فناوری
  • عکس : جلسه مشترک هیات رئیسه مجلس خبرگان با کمیسیون های داخلی
  • جباری غایب بزرگ استقلال در بازی با نفت
  • عکس : تشییع و خاکسپاری بنیتا هشت ماهه
  • گداهای تهران در دوره قاجار +عکس
  • عکس : تشییع پیکر شهید تازه تفحص شده مهدی غلامی
  • معنای «دیدن خدا» در آیات قرآن چیست؟
  • تهران فردا گرمتر می شود
  • اما و اگرهای جالب در خصوص مضرات وای فای
  • کلاهبردار میلیاردی تلگرام دستگیر شد
  • چهره جدید و عجیب بازیگر و فوتبالیست+عکس
  • نوشیدنی قاتل سرطان و چربی‌سوز+دستورالعمل
  • جانشین گادوین منشا از سنگال آمد
  • آقازاده جدید در فوتبال ایران
  • روش کاربردی‌برای جلوگیری از جوش صورت
  • بانک ها سکاندار رکود بازار مسکن شدند
  • خواننده سرشناس با ماشین به عکاس زد +عکس
  • ۸ کشوری که مردمش «گوشت الاغ» می‌خورند
  • پیاز قاچاق هم به بازار آمد!
  • متهمان پرونده «بنیتا» مرتکب قتل عمد شده‌اند
  • عواملی که موجب خیانت در زندگی می‌شود
  • فوت 6 تن در تصادف زنجیره‌ای
  • ایرانی ها؛ اسراف‌کارترین مردم جهان
  • وداع غمناک مادر بنیتا با پیکر فرزندش +عکس
  • افزایش ساعت فعالیت خط ۵ مترو؛ امروز
  • رونمایی از ترکیب احتمالی پرسپولیس برابر فولاد
  • توریست فرانسوی خاص در ایران+عکس
  • آتش گرفتن هواپیما هنگام بلند شدن
  • امضاکنندگان سند 2030 مخالف دستور «آتش به اختیار» هستند
  • ضرب و شتم بیمار بخش ICU در تبریز! +عکس
  • مهمان پرسپولیسی خندوانه+عکس
  • ورود 100 اتوبوس جدید به تهران؛ بزودی
  • گرمای تهران به ۴۱ درجه می‌رسد
  • آخرین گزارش پلیس راهور از وضعیت راه‌ها