کد خبر: 155743
ف

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

 به گزارش تهران پرس، با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تعریف بخل

بخل یکی از رذایل اخلاقی است که در متون دینی بسیار مورد نکوهش قرار گرفته است. بخل نگهداری موجودى است در جایی که نباید نگهداری شود؛[1] یعنی انسان مال و سرمایه را جمع‌آوری  می‌کند، نه خود از آن استفاده  مطلوب کرده و نه به دیگران انفاق می‌کند. به عبارت دیگر، بخل عبارت است از: نگهداشتن در جایی که باید بذل و بخشش کرد، و ندادن آنچه را که باید داد.[2] به افرادی که دارای چنین صفتی باشند، «بخیل» و یا «خسیس» گفته می‌شود.

نکوهش بخل

قرآن کریم در آیه‌ای، ویژگی‌ متکبران و خودخواهان را آن می‌داند که به دیگران حتى پدر و مادر و خویشان خود نیکى نمی‌کنند! [3]

و نیز در مورد بخل ورزیدن و بخیلان می‌فرماید:

«الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذاباً مُهیناً»؛[4] آنان که  بخل می‌ورزند و مردم را به بخل وا می‌دارند و مالى را که خدا به آنها داده است پنهان می‌کنند. و ما براى کافران عذابى خوارکننده مهیا ساخته‌‏ایم.

البته ممکن است آنها با زبان فرمان ندهند، بلکه با عمل خود، صفت بخل را ترویج کنند و دیگران هم با دیدن امساک و بخل آنها به سوى این صفت ناپسند کشیده شوند. مسلم است کسانى که مبتلا به این بیمارى روحى هستند، حتی به پدر و مادر و خویشان خود  هم نیکى نخواهند کرد.

ویژگى دیگر افراد بخیل آن است که آنها نعمت‌ها و امکاناتى را که خدا از فضل خود به آنها داده، همیشه مخفى می‌کنند[5] و خود را به نادارى و فقر و تنگ‌دستى می‌زنند. این بدان جهت است که دیگران از آنها انتظار احسان و انفاق نداشته باشند.[66]

گفتنی است که بخل منحصر به امور مالى نیست، بلکه شامل هر نوع نعمت می‌شود، بسیارند کسانى که در امور مالى بخیل نیستند، ولى در تعلیم و نشر علم و دانش و ... بخل می‌ورزند.

درمان بیماری بخل‏

برای درمان بخل، مانند دیگر بیماری‌ها نخست باید زیان‌های بخل و آثار و فواید جود و بخشش را شناخت و بعد به دنبال درمان بخل رفت؛ یعنی انسان بخیل باید بسیار در آثار و پی آمدهای بخل - که در متون دینی به آنها تذکر داده شده- بیندیشد و تفکر کند، همچنین فواید سخاوت را که در آموزه‌های دینی وارد شده بشناسد و در آنها تأمل کند. در آیات و احادیثی که خواری و ذلّت بخیلان را بیان کرده و به جود و بخشش مژده پاداش داده است، بسیار تفکر کند.

فرد بخیل باید به این باور برسد که او دنیای دیگرى غیر از این دنیا را در پیش رو دارد، که دیر یا زود به آن‌جا سفر خواهد کرد، و در آن‌جا نیاز دارد به این‌که مقدارى از آنچه را که در دنیا در اختیار دارد از پیش بفرستد و در آن‌جا ذخیره نماید که در روز درماندگى به کارش آید.

بخیل وقتی که اینها را دانست، باید خود را حتی بر خلاف میل و خواسته نفس، وادار به بخشش کند و از مال و اندوخته دل برکند، و پیوسته و مدام بخشش کند؛ به فقرا احسان نماید تا این‌که طبع انسان به صفت بذل و احسان تمایل پیدا کند. کسی که می‌خواهد این صفت را از خود دور کند،  هنگامی که اراده بخششی نمود، نباید در آن توقف کند، که اگر چنین کرد شیطان او را وسوسه می‌نماید، و از فقر و کم شدن سرمایه می‌ترساند.

اگر بیماری بخل در وجود انسان نهادینه شد، نفس خود را قانع کند به این‌که بخشش باعث می‌شود من به انسان بخشنده در میان مردم شهرت پیدا کنم، انسان‌هایی را که به بخشش و سخاوت معروف‌اند در نظر بیاورد، تا از این طریق بتواند نفس خود را قانع کند و دست او به بذل و بخشش گشوده شود.

البته بذل و بخشش با این نیت اگر چه حقیقت سخاوت نیست و نزد مردان خدا از صفات رذیله محسوب می‌شود، ولی در مراحل  ابتدایی ضرر ندارد که ابتدا دل خود را به این قصدها شاد کند تا علاقه مال از دلش کنده شود، آن وقت در صدد تصحیح قصد و نیّت خود برآید.

شایان توجه است که مهم‌ترین راه درمان این صفت، قطع کردن ریشه این بیماری است که آن هم علاقه و دوستى نسبت به مال دنیا است.[7]

[1]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 109، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[2]. نراقى، احمد، معراج السعادة، ص 406، قم، هجرت، چاپ ششم، 1378ش.‏

[3]. «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبى‏ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً». نساء، 36.

[4]. نساء، 37.

[5]. «الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ». نسساء، 37.

[6]. ر. ک: ‏جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏2، ص 436، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش.

[7]. ر. ک: نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 1، ص 446- 448، 454- 457، قم، اسماعیلیان، چاپ هفتم، 1428ق، 1386ش؛ معراج السعادة، ص 405- 407، 410- 413.

منبع:افکار

پخش زنده اخبار

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز
  • چه شد که دزدی قطعات خودرو کم شد؟
  • ایران پیشرفته، آدم ماهر می‌خواهد نه کارخانه!
  • بازدید ابوالفضل قناعتی عضو دوره چهارم شورای شهر تهران از خبرگزاری تهران پرس
  • چرا دعا و طلب باران نمی کنیم!
  • تمرین مقابله با موشک‌های کروز توسط پدافند هوایی ارتش
  • توصیه به کمیسیون تلفیق درباره دهک‌های پردرآمد
  • نرخ ارز اسفند متعادل می‌شود
  • سایپایدک ویترین گروه سایپا است
  • ریشه همه تخلفات، "مالی" نیست
  • مجوز رهبری برای اعتبار ۱۵۰میلیون دلاری مقابله با ریزگردها
  • اعتصاب سراسری فلسطین را فرا گرفت
  • شلیک موشک برد کوتاه نصرعلیه تهدیدهای سطحی در روز دوم رزمایش محمد رسول‌الله (ص)
  • کدام نقدینگی بازار ارز را متلاطم کرد؟
  • پلیس اجازه نفس کشیدن به اغتشاشگران نداد
  • فضای مجازی رها نشده است/دولت برنامه دارد
  • به دلیل کاهش قدرت خرید کمبودی در بازار گوشت نداریم
  • جدول قیمت انواع خودرو پیکان در بازار تهران
  • جزئیات تصادف مرگبار بزرگراه بابایی
  • پاتک پلیس آگاهی به سارقان مسلح پایتخت
  • جزئیات حادثه آتش سوزی شهرداری تهران
  • بارش سنگین برف در توکیو
  • گردوخاک بیش از 800 خوزستانی را روانه بیمارستان کرد
  • سه فاکتور مهم در به‌روزآوری صنعت نفت و گاز ایران
  • واردات روغن پالم ۳۰۰ هزار تن کاهش یافت
  • نجات جان ۷ صیاد در آب‌های عمان
  • برداشت ۲۱ هزار میلیارد تومان از صندوق توسعه ملی در بودجه ۹۷ + سند
  • بازگشایی جعبه‌های سیاه سانچی و کریستال از فردا
  • مهمترین اخبار فناوری اطلاعات «3 بهمن 96 » در تهران پرس
  • اولین گوشی با حسگر اثرانگشت داخل نمایشگر عرضه می شود
  • اسامی نفرات مشخص شده در قرعه کشی بلیت بازی‌های ایران در جام جهانی اعلام شد
  • اسامی محرومان هفته بیست و یکم؛ پرسپولیس دو محروم دارد
  • پیام تبریک رئیس و دبیرکل فیبا به رئیس فدراسیون بسکتبال ایران
  • برهانی با افتخاری توافق کرد
  • دلیل ورود دادستانی کل به حادثه سانچی
  • حضور طهماسبی در تراکتورسازی منتفی شد
  • دلیل تداوم غیبت عشوری در تمرینات چیست؟
  • اشتغال‌زایی در بستر فضای مجازی از ایده تا عمل
  • نمایندگان مجلس برای حذف بخش‌های منفی بودجه 97 اقدام کنند
  • تولید آیفون ایکس ظرف چند ماه آینده متوقف می شود
  • شاخص آلودگی هوا در اهواز روی عدد 500 گیر کرده است
  • نگاه صرفاً مقاوم‌سازی نیاز به مسکن را تأمین نمی‌کند
  • استفاده فعالان بازار ارز دیجیتال در کره از حساب های بانکی ناشناس ممنوع شد
  • مترو، بهترین جا برای شنیدن و خواندن داستان است
  • سریال‌های دهه فجر را بشناسید + عکس
  • آینده گردشگران حاشیه‌ساز چینی در ایران
  • نظر مشاور رئیس جمهوری درباره گفت‌و گوی تلویزیونی روحانی با مردم
  • نشست تحلیل بزه دیده شناسی کودک شناسی در سکونتگاه های فقیر نشین
  • پشت پرده تنها روستای جهانی ایران ‌
  • گرانی دلار باعث تورم می‌شود یا افزایش صادرات؟
  • افشاگری روزنامه عربستانی درباره لژیونر شدن ۹ بازیکن سعودی
  • گشایش بخت و بستن شهوت از طریق تلگرام!
  • نشست خبری معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست برگزار می شود
  • نوسانات ارز بلند مدت نخواهد بود
  • مهلت ۲۰ روزه فیفا به باشگاه ملوان
  • منوچهر اسماعیلی به روایت منوچهر اسماعیلی
  • مجلس در سال‌۹۶، ۸درصد منابع و مصارف را افزایش داد
  • اعداد رشد اقتصادی را به دلیل مشکلات اقتصادی زیاد حس نمی کنیم
  • آمریکا به دنبال حفظ کانون‌های مناقشه در غرب آسیاست
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز
  • بسته‌شدن پرونده مسکن مهر تا پایان امسال
  • بالا رفتن سن ازدواج معضل جدی جامعه است
  • غائبان بزرگ گردهمایی بانکی
  • قلیان در قهوه‌خانه‌های مجوزدار آزاد شد؟
  • نیاز صنعت آرد و نان ایران به بازاریابی و فناوری نوین
  • شرایط زندگی و اقامت در کشور گرجستان در سال ۲۰۱۸
  • زمین زدن دولت چه نفعی دارد؟