کد خبر: 155743
ف

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

چگونه می‌توان بر «بخل» و «خساست» غلبه کرد؟

 به گزارش تهران پرس، با آن‌که واژه‌های «خساست» و «بخل» هر دو از ریشه عربی هستند؛ اما به هر حال، استفاده نکردن از اموال در مسیر درست و مبالغه در پس‌انداز و نگهداری ثروت، رذیله‌ای است که ‌در متون اخلاقی، ذیل واژه «بخل» مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تعریف بخل

بخل یکی از رذایل اخلاقی است که در متون دینی بسیار مورد نکوهش قرار گرفته است. بخل نگهداری موجودى است در جایی که نباید نگهداری شود؛[1] یعنی انسان مال و سرمایه را جمع‌آوری  می‌کند، نه خود از آن استفاده  مطلوب کرده و نه به دیگران انفاق می‌کند. به عبارت دیگر، بخل عبارت است از: نگهداشتن در جایی که باید بذل و بخشش کرد، و ندادن آنچه را که باید داد.[2] به افرادی که دارای چنین صفتی باشند، «بخیل» و یا «خسیس» گفته می‌شود.

نکوهش بخل

قرآن کریم در آیه‌ای، ویژگی‌ متکبران و خودخواهان را آن می‌داند که به دیگران حتى پدر و مادر و خویشان خود نیکى نمی‌کنند! [3]

و نیز در مورد بخل ورزیدن و بخیلان می‌فرماید:

«الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذاباً مُهیناً»؛[4] آنان که  بخل می‌ورزند و مردم را به بخل وا می‌دارند و مالى را که خدا به آنها داده است پنهان می‌کنند. و ما براى کافران عذابى خوارکننده مهیا ساخته‌‏ایم.

البته ممکن است آنها با زبان فرمان ندهند، بلکه با عمل خود، صفت بخل را ترویج کنند و دیگران هم با دیدن امساک و بخل آنها به سوى این صفت ناپسند کشیده شوند. مسلم است کسانى که مبتلا به این بیمارى روحى هستند، حتی به پدر و مادر و خویشان خود  هم نیکى نخواهند کرد.

ویژگى دیگر افراد بخیل آن است که آنها نعمت‌ها و امکاناتى را که خدا از فضل خود به آنها داده، همیشه مخفى می‌کنند[5] و خود را به نادارى و فقر و تنگ‌دستى می‌زنند. این بدان جهت است که دیگران از آنها انتظار احسان و انفاق نداشته باشند.[66]

گفتنی است که بخل منحصر به امور مالى نیست، بلکه شامل هر نوع نعمت می‌شود، بسیارند کسانى که در امور مالى بخیل نیستند، ولى در تعلیم و نشر علم و دانش و ... بخل می‌ورزند.

درمان بیماری بخل‏

برای درمان بخل، مانند دیگر بیماری‌ها نخست باید زیان‌های بخل و آثار و فواید جود و بخشش را شناخت و بعد به دنبال درمان بخل رفت؛ یعنی انسان بخیل باید بسیار در آثار و پی آمدهای بخل - که در متون دینی به آنها تذکر داده شده- بیندیشد و تفکر کند، همچنین فواید سخاوت را که در آموزه‌های دینی وارد شده بشناسد و در آنها تأمل کند. در آیات و احادیثی که خواری و ذلّت بخیلان را بیان کرده و به جود و بخشش مژده پاداش داده است، بسیار تفکر کند.

فرد بخیل باید به این باور برسد که او دنیای دیگرى غیر از این دنیا را در پیش رو دارد، که دیر یا زود به آن‌جا سفر خواهد کرد، و در آن‌جا نیاز دارد به این‌که مقدارى از آنچه را که در دنیا در اختیار دارد از پیش بفرستد و در آن‌جا ذخیره نماید که در روز درماندگى به کارش آید.

بخیل وقتی که اینها را دانست، باید خود را حتی بر خلاف میل و خواسته نفس، وادار به بخشش کند و از مال و اندوخته دل برکند، و پیوسته و مدام بخشش کند؛ به فقرا احسان نماید تا این‌که طبع انسان به صفت بذل و احسان تمایل پیدا کند. کسی که می‌خواهد این صفت را از خود دور کند،  هنگامی که اراده بخششی نمود، نباید در آن توقف کند، که اگر چنین کرد شیطان او را وسوسه می‌نماید، و از فقر و کم شدن سرمایه می‌ترساند.

اگر بیماری بخل در وجود انسان نهادینه شد، نفس خود را قانع کند به این‌که بخشش باعث می‌شود من به انسان بخشنده در میان مردم شهرت پیدا کنم، انسان‌هایی را که به بخشش و سخاوت معروف‌اند در نظر بیاورد، تا از این طریق بتواند نفس خود را قانع کند و دست او به بذل و بخشش گشوده شود.

البته بذل و بخشش با این نیت اگر چه حقیقت سخاوت نیست و نزد مردان خدا از صفات رذیله محسوب می‌شود، ولی در مراحل  ابتدایی ضرر ندارد که ابتدا دل خود را به این قصدها شاد کند تا علاقه مال از دلش کنده شود، آن وقت در صدد تصحیح قصد و نیّت خود برآید.

شایان توجه است که مهم‌ترین راه درمان این صفت، قطع کردن ریشه این بیماری است که آن هم علاقه و دوستى نسبت به مال دنیا است.[7]

[1]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 109، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.

[2]. نراقى، احمد، معراج السعادة، ص 406، قم، هجرت، چاپ ششم، 1378ش.‏

[3]. «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبى‏ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً». نساء، 36.

[4]. نساء، 37.

[5]. «الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ». نسساء، 37.

[6]. ر. ک: ‏جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏2، ص 436، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش.

[7]. ر. ک: نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 1، ص 446- 448، 454- 457، قم، اسماعیلیان، چاپ هفتم، 1428ق، 1386ش؛ معراج السعادة، ص 405- 407، 410- 413.

منبع:افکار

پخش زنده اخبار

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • تصاویری از حضور زنان عربستانی در استادیوم
  • جدی ترین گزینه مدیرعاملی استقلال
  • سومین شوک پرسپولیس در راه است!
  • بازیکن فوتبال فوق تخصص مغز و اعصاب شد
  • بازی سیاسی ترامپ بر سر برجام
  • آخرین اخبار علم و فناوری+دانلود
  • طارمی با مدیران پرسپولیس به اختلاف خورد
  • آیا قیمت نان افزایش می‌یابد؟
  • مشکلات معاینه فنی خودروهای دوگانه سوز
  • احضار نسرمربی سابق استقلال به کمیته اخلاق
  • تصادف سرویس مدرسه با تریلی در کرمان
  • اینترنت برای ایرانی‌ها WWW نیست
  • کتاب الکترونیکی «چرا حصر؟!» منتشر شد + دانلود
  • قتل دانش آموز سراوانی توسط هم کلاسی‌اش
  • تصویر زیرخاکی حمید معصومی نژاد در جبهه
  • ۶ ابرچالش اقتصاد ایران از دیدگاه نیلی
  • واردات خودرو ۴۰ درصد افزایش یافت
  • درخواست مجری حالا خورشید از وزیر کار +فیلم
  • ماجرای خودروی ضد گلوله ی رهبر انقلاب +فیلم
  • درخواست علی مطهری از قوه قضائیه
  • عکس : تشییع پیکر «نادر گلچین»
  • سوئیت ۵ ستاره مهدی خزعلی در زندان اوین
  • احتمال بازگشت «جناب خان» از زبان رامبد جوان
  • عکس : صحن علنی مجلس شورای اسلامی
  • آدم‌ربایی ۵۰۰ هزار یورویی در کرج صحت ندارد!
  • عکس : "تبرّی پوشک"؛ دبستانی با ۱۵ دانش‌آموز
  • آدم ربایی به سبک سریال ترکیه‌ای!
  • عکس : رنگ آمیزی ساختمان ها برای جذب گردشگر
  • حذف هموفیلی‌ها از دفترچه خاص بیمه تأمین اجتماعی
  • ۱۱ نکته‌ که رانندگان سرویس مدارس باید رعایت کنند
  • قمه‌زنی در ماه محرم و روز عاشورا چه حکمی دارد؟
  • سایه مرگ از روی پدر و فرزند رد شد
  • «تنگه ابوغریب» جلوی دوربین رفت
  • عکس : افتتاح نمایشگاه "و آن دقایق آبی"
  • تعویق رسیدگی به پرونده مدرک حسین فریدون
  • وزیر بهداشت: حوزه دارو وسوسه انگیز است
  • احتمال کسر امتیاز و سقوط پرسپولیس به لیگ دسته یک؟
  • تخته گاز شهردار جدید برای حذف نیروهای رسمی
  • حریق در مدرسه دخترانه
  • مقامات سیاسی بازنشسته باز هم می‌توانند کار کنند
  • چالش بزرگ پایتخت
  • لاریجانی: لاف‌زنی‌های ترامپ تاثیری در بیداری اسلامی ندارد
  • بازتاب رونمایی و پرتاب موشک بالستیک خرمشهر
  • هافبک پرسپولیس راهی امارات شد+عکس
  • بررسی عملکرد دولت‌ها در کاهش فاصله طبقاتی
  • برای بازگشت به استقلال هیچ تلاشی نکرده و نمی‌کنم!
  • تهمت و افترا به دیگران دستورالعمل جدید شورای پنجم
  • حرکت کور برای فرار از رکود
  • روزشمار وقایع دهه نخست محرم+اینفوگرافیک
  • تنها زن شهید کربلا که بود؟
  • زمان تشییع شهید «حججی» مشخص شد
  • قاچاقچیان داعش با لباس نظامی+عکس
  • بازگشت جناب خان به «خندوانه»؟ +عکس
  • کَل کَل گوگل با اپل برسر قیمت Pixel +عکس
  • انهدام باند سارقان سریالی
  • ستاره الهلال بازی با پرسپولیس را از دست داد
  • مربی سابق دژاگه در راه استقلال؟
  • سرودی که حسن روحانی آن را سفارش داد! +عکس
  • ثبات قیمت گوشت گوسفندی در ایام محرم
  • شکایت از رضاییان هم در راه است؟
  • شاسی‌بلند زیبای سوئدی+عکس
  • گلایه‌های اعجوبه‌های دهه 60 فوتبال
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز
  • واردات برنج به کشوردر فصل برداشت
  • مغزیجات آجیلی بخورید تا لاغر بمانید
  • ترامپ کوچولو سر کلاس درس! +کاریکاتور
  • فاجعه جدید در راه فوتبال ایران!/مدیران گاف داده‌اند