کد خبر: 152439
ف

نگاه قرآن به بخل و خساست

این قوه موجب می‌شود تا انسان به موجودی سیری‌ناپذیر تبدیل شود و همواره در برابر خواسته‌های دوگانه شری و خیری‌اش به فزون‌خواهی گرایش داشته باشد.

نگاه قرآن به بخل و خساست

به گزارش تهران پرس، قرآن در تبیین صفت بخل در انسان بیان می‌دارد كه این صفت در وی به عنوان غریزه‌ای با جان آدمیان عجین شده است. در آیه 128 سوره نساء در این باره می‌فرماید: و احضرت الانفس الشح؛ جان‌های آدمیان بخل و آزمندی را حاضر دارد.

در آیه 100 سوره اسراء بیان می‌كند كه بخل و تنگ چشمی در انسان امری ذاتی است و انسان با این صفت و خصلت ذاتی آفریده شده است: و كان الانسان قتورا؛ زیرا این آیه در مقام تبیین و تعلیل چگونگی برخی از اعمال وارد شده است و بیان می‌كند كه علت رفتار ناپسند آدمی را می‌بایست در این خصلت ذاتی او دانست كه موجودی آزمند و بخیل است.

در آیه 9 سوره حشر اصل را بخل و خست آدمی قرار می‌دهد و می‌فرماید كه انسان به طور طبیعی موجودی آزمند، خسیس و بخیل است و تنها عده‌ای هستند كه با مبارزه با این قوه غریزی و مهار آن می‌كوشند تا از شر آن مصون بمانند. از این رو بیان می‌كند: و من یوق شح نفسه فاولئك هم المفلحون؛ هر كس از خست جانش، خود را در امان و مصون نگه دارد رستگار می‌شود و آنان همان رستگارانند.
 

عوامل بخل‌ورزی

این قوه موجب می‌شود تا انسان به موجودی سیری‌ناپذیر تبدیل شود و همواره در برابر خواسته‌های دوگانه تكاملی شری و خیری‌اش به فزون‌خواهی گرایش داشته باشد.

این غریزه آزمندی و حرص به عنوان عامل مهم حركتی انسان، عامل مثبت و مفیدی است. در حقیقت به عنوان انرژی ذخیره شده حركتی در انسان عمل می‌كند و وی را به پیش می‌راند. نیروی پیشروانه آن به اندازه‌ای قوی و نیرومند است كه هرگز پایانی برای آن قابل تصور نیست و همانند دوزخ «هل من مزید» می‌كند و فزون‌تری می‌خواهد.

هرگز سخن «بس و كفایت می‌كند» را نمی‌توان از این قوه شنید و اشتهای سیری‌ناپذیرش به هیچ وجه پایانی برایش متصور نیست. این غریزه ذاتی می‌تواند به دو شكل خودنمایی كند گاه وی را به سوی كمال برد و گاه دیگر به شكل بخل و حرص و آز و خساست ناپسند درآید.

 قرآن عوامل چندی را به عنوان زمینه‌ساز آن بیان می‌كند كه می‌توان به بی‌توجهی انسان به مالكیت و بی‌نیازی مطلق الهی به عنوان مهم‌ترین زمینه‌های ایجادی و بستر مهم بخل‌ورزی اشاره كرد.

وقتی انسان بر این باور باشد كه خداوند موجود بی‌نیاز است و همه زمین و زمان و هستی، میراث خداوند است، در مَنِش خویش، خوی و خصلت بخل را اظهار نمی‌كند و آن را در خود تقویت نمی‌كند، ولی هرگاه شناختی نادرست و یا ناقص از هستی و خدا داشته باشد و بینش وی، نیازمندی را در خدا تقویت كند، در منش و گرایش او رفتار مبتنی بر این نگرش به وجود خواهد آمد. از این رو خداوند در آیه 180 آل عمران و آیات 37 و 38 سوره محمد (ص) به مسئله بی‌توجهی به مالكیت و بی‌نیازی مطلق الهی به عنوان بستر و زمینه‌ای برای بخل‌ورزی انسان اشاره می‌كند و از وی می‌خواهد در شناخت و بینش خود تحول ایجاد كند تا منش و گرایشش به درستی گراید.
 همچنین از دیگر زمینه‌های بخل ورزی استغناطلبی بشر است. هرگاه انسان خود را بی‌نیاز از خدا ببیند و بر این باور باشد كه او موجودی مستغنی بالذات است و نیازی به دیگری حتی خدا ندارد گرفتار منش بخل می‌شود. قرآن با اشاره به فقر ذاتی انسان (انتم الفقراء الی الله) می‌كوشد تا به بازسازی شناختی آدمی بپردازد و استغنا و بی‌نیازی او را به فقر ذاتی به خدا تبدیل كند. از این روست كه قرآن كسانی را كه نگرش درستی از خود و خدا و هستی ندارند گرفتار مسئله بخل معرفی می‌كند و می‌فرماید كسانی به بخل دچار می‌شوند كه خود را بی‌نیاز از خدا می‌یابند. (لیل آیه 8)

در حقیقت جهل را می‌توان معلول شناخت نادرست انسان از خود و خدا دانست. به صورت جزیی‌تر جهل و شناخت نادرست از شر و خیر نیز موجب می‌شود تا در دام صفت و بخل و خساست گرفتار آید و از منش كرامت و بزرگواری و بخشندگی دور افتد. (آل عمران آیه 180)

تكبر و فخرفروشی نیز از عواملی است كه بستر مناسبی برای بخل پدید می‌آورد. آدمی كه خود را برتر می‌یابد و درخور بی‌نیازی می‌بیند گرفتار فخر و خودبزرگ‌بینی می‌شود و نیازی نمی‌بیند تا به دیگری كمك كند و دست یاری دیگران را به خوبی و مهربانی بازگرداند بلكه با رد كردن و بخل‌ورزی، فخرفروشی كرده و مردمان را از پیش خود می‌راند. (نساء آیه 36 و 37 و نیز حدید آیه 23 و 24)

قارون از امت موسی مصداق بارز كسی است كه گمان نادرستی درباره خود و خدا داشت و بر این باور بود كه ثروتی كه اندوخته است بر پایه دانش اقتصادی خود بوده است. خداوند در آیه 76 و 78 سوره قصص این تفكر را تخطئه می‌كند و همین تفكر و بینش را عامل اصلی هلاكت وی برمی‌شمارد.

 

آثار بخل‌ورزی

انسانی كه گرفتار خصلت بخل است به یك معنا منكر آخرت نیز می‌باشد او بر این باور نیست كه در آینده همه اعمال و رفتارش مورد حسابرسی قرار گرفته و از آن بازخواست می‌شود. (لیل آیه 8 و 9) خداوند برای تنبیه و تنبه انسان‌ها، گاه مردمان بخیل را به سختی دچار می‌كند تا از این رفتار خویش دست بردارند. (لیل آیه 8 تا 10)

در نظر قرآن بخل عاملی برای پیدایش ناسازگاری در خانواده‌هاست. (نساء آیه 128) و مانعی برای صلح در میان آنان می‌باشد. (همان) بخل هم چنین عاملی برای كفران نعمت (نساء آیه 37) و موجب كینه و بروز آن (محمد آیه 37 و 38) و ریشه نفاق (توبه آیه 76 و 77) و عاملی برای محرومیت از محبت خدا (نساء آیه 36 و 37) است.
 

راهكارهای رهایی از بخل

قرآن برای رهایی انسان از منش و صفت بخل (آل عمران آیه 180) از او می‌خواهد تا در حوزه شناختی تغییر اساسی در بینش و نگرش خود ایجاد كند و بر این باور باشد كه خداوند مالك بر آسمان و زمین است و اوست میراث‌دار زمین و آسمان‌ها. (همان) توجه به غنای مطلق الهی (محمد آیه 38) و فقر ذاتی خود موجب می‌شود تا در رفتار خویش تجدیدنظر كرده و راه احسان را در پیش گیرد.

انسانی كه بداند همه دارایی‌ها از آن خداست (نساء آیه 37 و 39) و مشیت الهی در توسعه و تضییق روزی انسان‌ها نقش دارد (اسراء آیه 29 و 30) درك درستی از خیر و شر پیدا می‌كند (آل عمران آیه 180 و محمد آیه 38) و به آسانی می‌تواند از منش و صفت بخل رهایی یابد.

بنابراین برای نجات از بخل و صفت‌های نادرستی از این دست بر انسان است كه نخست به شناخت درستی از وضعیت و موقعیت خود در هستی دست یابد و بفهمد كه چه كسی است و در چه مقامی نشسته است آن گاه درمی‌یابد كه خداوند است كه مالك هستی است و او تنها كسی است كه دارای غنای ذاتی می‌باشد و همگان در فقر ذاتی بسر می‌برند و این كه خدا عالم به همه امور است (نساء آیه 37 تا 40) و مشیت و اراده اوست كه كسی را فقیر و یا ثروت‌مند می‌سازد. این گونه است كه انسان با تغییر در بینش و نگرش خود می‌تواند در منش خود نیز تغییر ایجاد كرده و به كنترل و مهار خصلت ذاتی حرص بپردازد و رفتار خود را از بخل به احسان و نیكوكاری مبدل سازد.
 

منبع:باشگاه خبرنگاران

پخش زنده اخبار

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • پیکر شهید مدافع حرم « محمد عبداللهی » در تهران تشییع شد
  • رسوایی‌های آزار جنسی به اسرائیل هم رسید
  • ترور نافرجام محمدبن‌سلمان توسط گارد ملی
  • سیم‌کارت‌هایی به ارزش چند واحد آپارتمان +قیمت‌ها
  • ترافیک نیمه سنگین در محور‌های هراز و چالوس
  • بازیگر هالیوود در نقش نقاش معروف +عکس
  • مدیرعامل شرکت خودروسازی سایپا تغییر کرد
  • بست نشینی بقایی و جوانفکر متوقف شد
  • عکسی تکان‌دهنده از یک چادر امدادی در کرمانشاه
  • گزارش بودجه ای و امدادرسانی نوبخت به آیت الله مکارم
  • کلینتون: ترامپ از حرف زدن من خیلی ناراحت می‌شود
  • نگاهی به ۱۰ فیلم پرفروش سال ۹۶
  • تصویر هوایی از بیمارستان صحرایی سپاه در سرپل‌ذهاب
  • وقوع 647 پس لرزه در استان کرمانشاه
  • سپاه "سازندگی" در مناطق زلزله‌زده ‌را آغاز کرد
  • حضور مجدد فرمانده کل سپاه در غرب کشور
  • شهرهای چین و بالاترین سرعت دانلود
  • ورود ۴ و نیم میلیون زائر به مشهد/ افزایش ۱۰درصدی
  • اپلیکیشن های بومی جایگزینی برای«ویز»
  • توضیحات چمران درباره وضعیت پادگان «06»
  • چرا امام رضا (ع) و هارون‌ را در یک جا دفن کردند؟
  • مردم داروهای خانگی را برای زلزله‌زده‌ها نفرستند
  • افزایش قیمت گوشت قرمز
  • کشاورزان منتظر باران باشند
  • ‌کشته‌شدن ۱۰۰ نفر در مسکن مهر سرپل‌ذهاب صحت ندارد
  • حمایت ویژه مجلس از زلزله‌زدگان در قالب مصوبات
  • شایعه فروش 5 بازیکن استقلال جدی شد
  • زلزله ۴.۳ ریشتری سرپل ذهاب را لرزاند + مشخصات
  • نیاز فوری زلزله زدگان به وسایل گرمایشی و نایلون
  • توافق ترامپ و ماکرون برای مقابله با ایران و حزب‌الله
  • تأثیر سفر امام رضا(ع) بر گسترش معارف اهل بیت
  • روند مصادره بنیاد علوی متوقف شد
  • اسپند ضدعفونی کننده است
  • تکذیب خبر قتل 3 زن و ناپدید شدن 9 دختر در آبادان
  • خودکشی نافرجام دختری در مشهد
  • انتشار آماری از آزار‌های جنسی در پایگاه‌های نظامی آمریکا
  • فردا؛ لاریجانی در کرمانشاه
  • سپاه و ارتش در خدمت‌رسانی به مردم زلزله‌زده ید واحده هستند
  • ارسال کمک‌های مردمی چهارمحال و بختیاری به مناطق زلزله زده
  • حضور خادمان حرم رضوی در چهارمحال و بختیاری
  • مصادره خودروهای حامل کالای قاچاق
  • کاهش 96 درصدی میزان بارندگی در چهارمحال و بختیاری
  • دعوت بسکتبالیست های چهارمحال و بختیاری به اردوی تیم ملی
  • آغاز اجرای طرح رایگان غربالگری دیابت در بروجن
  • تهیه پیش نویس برنامه‌های شورای فرهنگ عمومی کشور
  • عزاداری رحلت پیامبر(ص) و شهادت امام‌ حسن(ع)
  • ارسال محموله کمکهای بازاریان به مناطق زلزله زده کرمانشاه
  • قرائت زیارت ازبعید ‌پیامبر(ص) درمصلی امام خمینی (ره) شهرکرد
  • آغاز ساخت جاده عشایری بخش بازفت کوهرنگ
  • افزایش تصادفات در محور شهرکرد – بروجن
  • تبلیغ گروهی مؤثرتر از تبلیغ فردی است
  • اعزام 25 مبلغ دهه پایانی صفر به نقاط مختلف فارسان
  • اعزام ۶ گردان پلیس به مناطق زلزله‌زده و بازداشت 22 سارق
  • ارسال سومین محموله امدادی شهرداری به مناطق زلزله زده
  • دستمزد مربیان حاضر در جام جهانی ۲۰۱۸
  • الحریری: سیاسی‌ام را در بیروت توضیح می‌دهم
  • سپاه و ارتش ید واحده در خدمت رسانی به مردم زلزله زده هستند
  • استقلال به ویروس فیفا مبتلا شد
  • آیا ایرانی‌ها به اندازه چینی‌ها دارو مصرف می‌کنند؟
  • ورود سامانه بارشی به کشور از فردا
  • جایگاه بارگاه امام رضا(ع) در کلام امام خمینی(ره)
  • هرکول جیبی وزنه برداری جهان درگذشت
  • شب شهادت امام رضا(ع) هیئت کجا برویم؟
  • اعلام اسامی ۴۳۴ جانباخته زلزله کرمانشاه
  • سومین دور گفت‌وگوهای ایران و اتحادیه اروپا
  • بازجویی شاهزادگان سعودی زیر فشار روانی
  • جزئیات ثبت نام کنکور دکتری ۹۷