×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  یکشنبه - ۱۷ آذر - ۱۳۹۸  
true
true
خلیلیان: دولت روحانی کار موفق و قابل توجهی در کارنامه ۷ ساله خود ندارد


به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تهران پرس، با توجه به افزایش قیمت بنزین توسط دولت در روز ۲۵ آبان ۱۳۹۸ و حوادث رخ داده پس از آن، یک نشست تخصصی تحت عنوان بررسی ضرورت­، تدابیر و تبعات افزایش قیمت بنزین با سخنرانی دکتر صادق خلیلیان، عضو سابق وزرای ستاد هدفمندی یارانه ها و شورای پول و اعتبار کشور و اعضای پنل تخصصی جناب آقایان دکتر محمد حسن وکیل پور، دکتر سیدحبیب الله موسوی و دکتر حامد نجفی علمدارلو در دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.

در این نشست علمی، دکتر صادق خلیلیان استاد دانشگاه تربیت مدرس و وزیر سابق دولت دهم در ابتدای صحبت خود به تجربه موفق اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها، بخصوص اصلاح قیمت حامل های انرژی در سال ۸۹ در دولت قبل اشاره و  تاکید کرد که دولت آقای روحانی برای افزایش قیمت بنزین باید از این تجربه گذشته استفاده می­کرد و تدابیر مناسبی می­اندیشید، اما متاسفانه با بی­تدبیری و احتمالاً با اهداف خاص سیاسی و نگاه به انتخابات مجلس، یک طرح خوب و قابل توجیه را به نحوی اجرا کرد که با واکنش منفی مردم روبرو شد، انعکاسی بدی در جامعه داشت و در حقیقت به ضد خودش تبدیل شد که این باید آسیب شناسی شود.

وزیر سابق جهاد کشاورزی گفت: ابتدا روند مصرف بنزین را مورد بررسی قرار می دهیم تا مقداری بحث برای ما روشن تر شود و بتوانیم از نظر کارشناسی اظهار نظر درست تری داشته باشیم.

یارانه نقدی , قیمت بنزین , سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها ,

با توجه به روند مصرف بنزین از سال ۱۳۸۰ تا سال ۱۳۸۵، اگر هدفمندی در سال ۱۳۸۹ اجرا نمی­شد مصرف بنزین در سال ۱۳۹۰ فوق العاده افزایش پیدا می­کرد و به حدود ۱۰۰ میلیون لیتر در روز می­رسید، در حالی­که با اجرای طرح هدفمندی مصرف بنزین به ۶۰ میلیون لیتر کاهش یافت. با این اقدام بزرگ توسط دولت قبل، در سال ۱۳۹۰ از هدر رفت حدود ۱۴ میلیارد لیتر بنزین در سال جلوگیری شد و قاچاق بنزین نیز در سال ۹۰ به حداقل خود در طول ۵ دهه اخیر رسید( تقریباً به صفر رسید) که برای دولت قبل یک موفقیت بزرگ محسوب می­گردد.

یارانه نقدی , قیمت بنزین , سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها ,

در سال ۱۳۸۹ قانون هدفمندکردن یارانه­ها بر روی همه حامل­های انرژی شامل بنزین، گازوئیل، برق، گاز طبیعی و نفت سفید انجام شد و علاوه بر آن بر روی آب آشامیدنی هم افزایش قیمت صورت گرفت. افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۸۹ با افزایش چهار برابری از ۱۰۰ تومان به ۴۰۰ تومان رسید و در همان سال قیمت گازوئیل نیز ۹ برابر شد و قیمت گاز طبیعی و سایر اقلام انرژی، برق خانگی و آب آشامیدنی هم افزایش یافت. با این وجود بدلیل اتخاذ تدابیر مناسب، اجرای تدریجی سهمیه­بندی، پرداخت یارانه به حساب مردم قبل از افزایش قیمتها، ایجاد اجماع ملی و همراهی مردم و کارشناسان، یک آرامش نسبی در جامعه بعد از اجرای طرح بر کشور حاکم بود، که به صورت مفصل راجع به آن صحبت خواهیم کرد که تجربه ما در دولت سابق چه بود و چرا اکنون در دولت آقای روحانی از آن تجربیات استفاده نشد که این تبعات و آسیب ها را در جامعه شاهد باشیم. نکته­ای که باید به آن توجه داشته باشیم این است که هدفمندی در سال ۱۳۸۹ اجرا شد، اما اعمال کارت سوخت از سال ۱۳۸۶ صورت گرفت یعنی روندی که در مرحله اول هدفمندی یارانه ها طی شد معقول و تدریجی بود. دولت سابق ابتدا افکار عمومی را آماده چنین کاری کرد و یک سهمیه بندی بالا یعنی ۱۲۰ لیتر در ماه بدون افزایش قیمت بنزین را اجرا کرد. قیمت هر لیتر بنزین سهمیه­ای ۱۰۰ تومان بود و اگر کسی بیش از ۱۲۰ لیتر استفاده داشت باید بنزین ۴۰۰ تومانی مصرف می کرد، این ۱۲۰ لیتر تقریباً مصرف بیش از ۹۰ درصد از آحاد مردم را پوشش می‌داد. از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹ که به سمت اجرای مرحله اول هدفمندی حرکت شد به تدریج این سهمیه ها کاهش پیدا کرد تا جامعه دچار شوک نشود. نکته مهمی دیگری که باید توجه داشت این است­که اگر هدفمند کردن یارانه­ها در سال ۸۹ اجرا نمی­شد، با توجه به روند افزایشی مصرف بنزین، نیاز کشور به واردات بنزین افزایش می­یافت که با توجه به تحریم­های بی سابقه سال ۹۱، کشور با بحران و مشکلات زیادی مواجه می­گردید که با اجرای طرح هدفمندی این خطر بزرگ از کشور برطرف شد.

دکتر خلیلیان در پاسخ به این سئوال که میزان یارانه بنزین چقدر است پاسخ داد: کل یارانه بنزین با لحاظ مصرف روزانه ۱۰۰ میلیون لیتر برابر با ۱۶۴ هزار میلیارد تومان می باشد که معادل ۳۷ درصد کل بودجه عمومی دولت در سال ۱۳۹۸ است.

وی در خصوص مزایای طرح هدفمند کردن یارانه­ها، توضیح داد که آیا ما باید این نحوه و روند غیرشفاف حمایت از مردم برای بنزین را در پیش بگیریم یا اینکه بهتر است روند مناسب­تری داشته باشیم که آثارش از نظر حمایتی برای مردم ملموس­تر باشد. هیچکس از آحاد مردم احساس نمی‌کنند که دولت چنین ارقام سنگین و نجومی(۱۶۴ هزار میلیارد تومان) را به آنها کمک می­کند زیرا اولاً شفاف نیست و ثانیاً بخش عمده آن نصیب ثروتمندان می­شود و بخشی نیز قاچاق می­گردد بنابراین سهم اکثریت جامعه از آن اندک است. پس دولت باید این یارانه های پنهان را شفاف سازی کند و درعوض یک پرداخت جبرانی به مردم داشته باشیم و مردم خودشان مدیریت کنند که چقدر از این یارانه ­را می­خواهند به مصرف بنزین برسانند و یا صرف تامین نیاز دیگری از خانواده­شان کنند. با هدفمندی یارانه­ها هم قاچاق سوخت از بین می­رود و هم با دادن سهم عادلانه به افراد فاصله طبقاتی کاهش می­یابد و علاوه بر تقویت قدرت خرید طبقات متوسط و فقیر جامعه، دولت نیز می­تواند از تولید داخلی حمایت کند و طرحهای عمرانی را سریعتر اجرا کند. این مطالب در حقیقت مزایای طرح هدفمند کردن یارانه­ها است که سبب شد دولت سابق آن را با همراهی و همدلی مردم اجرا کند. ممکن است سوال شود که تا چه زمانی این یارانه­های نقدی باید پرداخت شود؟ در جواب باید گفت؛ تا زمانی که متغیرهای کلان اقتصاد کشور به تعادل برسند و قدرت خرید مردم بازیابی شود، یارانه نقدی به طبقات متوسط و پایین جامعه باید پرداخت شود که این زمان حداقل ۵ سال پس از آخرین تعدیل قیمت بنزین است. در طول ۵ سال دولت باید با اتخاذ تدابیر مناسب از جمله اصلاح دستمردها، متغیرهای اقتصادی را در مسیر درستی قرار دهد که در یک فرآیند طبیعی عمل کنند و به هرکس نیز مقابل کاری که انجام می‌دهد دستمزدی متناسب با قیمت بنزین در  FOB خلیج فارس پرداخت بشود در این­صورت مردم هم به یارانه نقدی نیاز نخواهند داشت. یعنی بعد از ۵ سال به جای پرداخت جبرانی و یارانه نقدی، دولت معادل آن ­را در قالب دستمزدهای کارکنان بخش دولتی و بخش خصوصی متناسب با  FOB خلیج فارس در قالب نظام کار-دستمزد درونی سازی کند. آن موقع رانت ها برداشته شده و اقتصاد کشور به سمت جلو و با سرعت حرکت خواهد کرد.

دکتر خلیلیان در انتقاد از نحوه گران کردن بنزین توسط دولت آقای روحانی گفت: اگر مزایای طرح، تدابیر دولت، پرداخت یارانه نقدی به مردم و مکانیزم کار هدفمند کردن یارانه­ها تا انتهای کار برای مردم توضیح داده می‌شد و البته افزایش قیمت هم در زمان مناسب صورت می­گرفت برای مردم قابل پذیرش بود، همان­طور که در سال ۱۳۸۹ مردم با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه­ها با دولت سابق همراهی کردند. اما متاسفانه دولت آقای روحانی به تنها چیزی که توجه ندارد توضیح دادن به مردم و لزوم اقناع آنهاست و اینکه بپذیریم که احترام گذاشتن به مردم از دادن پول به آنها مهم­تر است.

وزیر سابق جهاد کشاورزی درخصوص درآمد حاصل از گران کردن اخیر بنزین توسط دولت فعلی توضیح داد که در افزایش قیمت بنزین حداقل ۴۱ هزار میلیارد تومان درآمد مازاد ایجاد می­شود. از این درآمد حاصله دولت آقای روحانی قصد دارد که حدود ۳۲ هزار میلیارد آن را به ۶۰ میلیون نفر در هر سال پرداخت نماید.

دکتر خلیلیان مبانی قانونی هدفمندسازی یارانه ها را به قرار زیر متذکر شدند:

  1. ماده ۴۶ قانون برنامه سوم توسعه(۱۳۸۴-۱۳۷۹)
  2. تنفیذ ماده فوق­الذکر در برنامه چهارم توسعه(۱۳۸۸-۱۳۸۴)
  3. تصویب قانون هدفمندی یارانه ها در سال ۱۳۸۸
  4. ماده ۳۹ قانون برنامه ششم توسعه(۱۳۹۹-۱۳۹۵)

خلیلیان در خصوص مقایسه روند اجرای طرح در دولت سابق و دولت فعلی توضیح داد: خوشبختانه اقدامات دولت سابق در اجرای هدفمند کردن یارانه ها در سال ۱۳۸۹ تدریجی بود و از سه سال قبل از اجرا، تمهیدات و تدابیر مقدماتی اتخاذ و اجرایی گردید به نحوی که ابتدا کارت هوشمند سوخت در سال ۱۳۸۶ با سهمیه ۱۲۰ لیتر در ماه برای خودروهای شخصی و بدون افزایش قیمت بکار گرفته شد و بتدریج و طی سه سال این سهمیه به ۶۰ لیتر کاهش پیدا کرد. پس از تصویب قانون هدفمند کردن یارانه­ها در سال ۱۳۸۸ و بوجود آمدن اجماع ملی و اقناع افکار عمومی در خصوص لزوم اجرای این اقدام مهم ملی، بالاخره این طرح با صحبت رئیس جمهور وقت در رسانه ملی در شب قبل از اجرا برای مردم، در  آذر ماه سال ۱۳۸۹ اجرا گردید. از یک سال قبل از اجرای طرح نیز وزرای مربوطه و سایر مسئولین در رسانه­ها و سفرهای کاری به استانها و در جلسات با فعالان اقتصادی وجوه مختلف اجرای هدفمندی یارانه­ها را توضیح می­دادند. چون تدارک و تدابیر لازم اجرایی و کنترل حاشیه­ها به خوبی اندیشیده شده بود، علیرغم افزایش ۴ برابری بنزین و ۹ برابری گازوئیل و افزایش قیمت سایر حامل­های انرژی، پس از اجرای طرح در دولت قبل، یک قطره خون از بینی کسی در سراسر کشور ریخته نشد. یکی دیگر از اقدامات اعتمادزا در سال ۸۹ این بود که قبل از اجرای طرح و افزایش قیمت بنزین، دو ماه یارانه خانوارها به حساب آنها واریز شد. باید توجه داشت که ارزش یارانه اختصاصی به مردم در سال ۸۹ و ۹۰ قابل توجه و معادل ۴۵ دلار بود در حالی­که یارانه فعلی آقای روحانی فقط معادل ۵ دلار است.

در دولت قبل همچنین برای تمام بخش های مختلف اقتصادی مانند صنعت، کشاورزی، حمل و نقل، بسته های حمایتی تهیه و اجرا گردید تا آثار افزایش قیمت سوخت مهار شود. سهمیه سوخت با انجام کارهای کارشناسی برای تمام گروه­ها و مصارف و در حمل و نقل بار و مسافر به­طور مناسب و کافی تامین شده بود. نرخ تورم در زمان اجرای طرح در دولت قبل پایین و حدود ۱۱ درصد در سال ۱۳۸۹ بود در حالی­که آقای روحانی در شرایطی دست به افزایش قیمت بنزین زد که کشور زیر بار تورم ۴۳ درصدی قرار داشتند؛ بنابراین علاوه بر اجرای درست طرح، زمان اجرا نیز مهم است.

خلیلیان در خصوص روند اجرای طرح، ابتکارات و تدابیر دولت آقای روحانی نیز توضیح داد: در ماده ۳۹ قانون برنامه ششم توسعه(۱۳۹۹-۱۳۹۵) به دولت اجازه داده که قیمت حاملهای انرژی را به تدریج و طبق قانون هدفمند کردن یارانه ها تا پایان سال ۱۴۰۰ انجام دهد که آقای روحانی با استفاده از این مجوز قانونی اقدام به گران کردن و سهمیه بندی بنزین نموده است اما تاکید قانون مبنی بر تدریجی بودن در افزایش قیمت بنزین را زیر پا گذاشتند و عملاً به جامعه شوک و ناراحتی روانی وارد آوردند. البته ناراحتی و عدم اعتماد مردم به آقای روحانی بتدریج در طی سالهای گذشته شکل گرفته بود؛ چون در دو نوبت دولت آقای روحانی با اجرای مرحله دوم هدفمندسازی یارانه ها، قیمت بنزین را از ۴۰۰ تومان  به ۷۰۰ تومان در سال­ ۱۳۹۳ و به نرخ ۱۰۰۰ تومان در سال ۱۳۹۴ افزایش داد و در همان سالها قیمت گازوئیل و سایر حاملهای انرژی و آب مصرفی خانوارها نیز در چند نوبت افزایش شدید یافت بدون اینکه ریالی از این افزایش­ها را به مردم بصورت جبرانی پرداخت کند. شعارها و وعده های انتخاباتی زیادی که توسط آقای روحانی و جهانگیری در دوره انتخابات ۹۲ و ۹۶ داده شد و تقریبا هیچکدام تحقق نیافت. قرارداد برجام که تنها دستاورد روحانی روی کاغذ بود هم در عمل به فرجام نرسید. رکود، گرانی بی سابقه در کشور، بیکاری و کاهش قدرت خرید مردم طی چند سال اخیر نیز از دیگر عوامل عدم اطمینان مردم به دولت آقای روحانی است که گرانی اخیر بنزین همراه با بی تدبیری نیز به آن دامن زده است. آقای روحانی و دولتش تقریباً هیچ کار بزرگ و موفقی در کارنامه ۷ ساله خود ندارند، به­نحوی­که آخرین نظرسنجی­ها نشان داده که محبوبیت آقای روحانی به کمتر از ۱۰ درصد رسیده که در طول ۴ دهه گذشته برای هیچیک از روسای جمهور سابقه نداشته است. نباید دولت و رئیس جمهور عملکردشان طوری باشد که اینچنین وجهه و شان خود را در بین آحاد مردم خدشه­دار نمایند.

یکی دیگر از اقدامات سئوال برانگیز دولت آقای روحانی حذف کارت هوشمند سوخت در سال ۹۴ بود که سبب افزایش شدید قاچاق سوخت در چند سال اخیر شده که تا ۱۰ میلیون لیتر در روز برآورد شده است.

بی­تدبیری­های دولت آقای روحانی و عدم تحقق شعارها و وعده­های انتخاباتی ایشان بیش از حد رفتار یک دولت نرمال است و اقدام اخیر دولت در نحوه اجرای افزایش قیمت بنزین نیز بر این موضوع مهر تایید زد. زیرا پس از چند سال فترت، اجرای یکباره و ناگهانی سهمیه بندی کاملاً انقباضی بنزین همراه با افزایش شدید قیمت آن، بدون فراهم کردن مقدمات و تدابیر ضروری اجرای طرح ، عدم اقناع کارشناسان و افکارعمومی و عدم ایجاد اجماع ملی در کشور از دیگر نشانه­های ضعف درایت آقای روحانی و دولتش است.

آقای روحانی می­توانست با استفاده از تجربه موفق دولت قبل، مزایا و تدابیر سهمیه بندی و افزایش قیمت را قبل از اجرای آن به مردم توضیح دهد و قبل از گران کردن بنزین، یارانه آنرا به حساب خانوارها واریز کند، که از این تدبیر بدیهی نیز غفلت نمود.

خلیلیان در مقایسه عملکرد دولت فعلی و دولت سابق به برخی شاخصهای اقتصای اشاره کرد و توضیحاتی در این زمینه برای حاضرین داد: وی گفت براساس آمار منتشره بانک مرکزی و مرکز آمار ایران و نیز ارزیابی سازمان­هایی مانند بانک جهانی و صندوق بین­المللی پول، بهترین سال از نظر شاخص­های اقتصادی در طول  ۴۰ سال اخیر، سال ۱۳۹۰ است که هدفمندی در ایران اجرا گردید. مثلا میزان تولید ناخالص ملی بدون نفت (بر اساس قیمت های ثابت سال ۱۳۹۰) قبل از اجرای هدفمندی یارانه ها در سال ۱۳۸۹ معادل ۴۷۵ هزار میلیارد تومان بود که پس از یک سال از اجرای هدفمندسازی یارانه ها به ۴۹۶ هزار میلیارد تومان افزایش یافت. و نرخ رشد اقتصادی کشور در سال ۱۳۹۰ و با اجرای طرح هدفمندی نسبت به سال ۱۳۸۹ با احتساب بخش نفت ۳٫۱ درصد و بدون بخش نفت ۴٫۴ درصد افزایش یافت در حالیکه در دولت روحانی رشد اقتصادی منفی است.

نرخ تورم ناشی از اجرای هدفمندی یارانه ها طی ۱۵ ماه پس از اجرا و علیرغم افزایش چند برابری در قیمت تمام حاملهای انرژی فقط حدود ۹ درصد بوده در حالیکه در دولت روحانی و قبل از افزایش قیمت بنزین نرخ تورم ۴۳ درصد اعلام شده است.

بررسی روند نرخ بیکاری بر اساس آمار منتشر شده مرکز آمار ایران در اردیبهشت ۱۳۹۷ نشان می دهد که نرخ بیکاری از ۱۳٫۵ درصد در سال ۱۳۸۹ به ۱۲٫۳ درصد در سال ۱۳۹۰ کاهش یافته است.

بررسی روند ضریب جینی در سالهی ۹۰ الی ۹۲ نشان دهنده کاهش فاصله طبقاتی در کشور پس از اجرای طرح هدفمند سازی یارانه­هاست که بهترین عدد( حدود ۳۷ درصد) در طول نیم قرن اخیر کشور است.

یارانه نقدی , قیمت بنزین , سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها ,

خلیلیان در صحبت پایانی خود با اشاره به نارضایتی همراه با عصبانیت مردم از عملکرد آقای روحانی و بخصوص بی­تدبیری اخیر دولت که سبب بوجود آمدن مشکلات کم ­سابقه­ای در کشور گردید، متذکر شد که مسئولین نباید به مردم بصورت رعیت نگاه کنند، بلکه مردم را ولی نعمت خود بدانند. آقای روحانی بعنوان رئیس جمهور باید خود را امانت دار و خادم مردم بداند و با قبول مسئولیت تبعات تصمیم نامدبرانه دولتش، بابت مشکلات پیش آمده از مردم عذرخواهی نماید.

انتهای پیام/

خبرگزاری تهران پرس را با جدیدترین و به روزترین اخبار دنبال نمایید

سردبیرتهران پرس

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true

Bolu Escort Çanakkale Escort Çankırı Escort/a> Çorlu Escort Edirne Escort Yalova Escort Uşak Escort Amasya Escort Ayvalık Escort Burdur Escort Çankırı Escort Çorum Escort Düzce Escort Edirne Escort Isparta Escort Kırşehir Escort Rize Escort Trabzon Escort Zonguldak Escort Çorum Escort Kırşehir Escort Adapazarı Escort