×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  دوشنبه - ۱۸ آذر - ۱۳۹۸  
true
true
مصاحبه | صباح زنگنه: سیاست "هژمون " عربستان با موانع زیادی روبرو است/ حفظ حاکمیت خاندان آل سعود در قبال حفظ منافع آمریکا


به گزارشگروه بین الملل خبرگزاری تهران پرس، عربستان به عنوان یک بازیگری منطقه از جایگاه ویژه ای در تحولات غرب آسیا برخوردار است اما تصمیم گیری های ناشیانه این کشور در عرصه سیاست خارجی به جایگاه عربستان در سطح منطقه و جهان آسیب زده است. به منظور واکاوی ساختار سیاست خارجی عربستان و نحوه تصمیم گیری در آن  گفت وگویی با دکتر ” صباح زنگنه ” نماینده پیشین ایران در سازمان کنفرانس اسلامی و کارشناس تحولات عربستان انجام دادیم که متن آن به شرح ذیل است.

 

شاخص های سیاست های نوین عربستان عبارتند از اقدامات توسعه  طلبانه ،  تهاجمی و گستردگی این اقدامات است.

 

تهران پرس: سیاست خارجی کنونی عربستان در مقایسه با دوره های گذشته چه ویژگی ها و تفاوت هایی دارد؟

صباح زنگنه : در شرایط جدید سیاست خارجی عربستان نسبت به دوره های قبل قطعا تفاوت پیدا کرده است. این تغییر ناشی از عوامل مختلف داخلی ، منطقه ای و بین المللی است اما شاخص های سیاست های نوین عربستان عبارتند از اقدامات توسعه  طلبانه ،  تهاجمی و گستردگی این اقدامات است. شاخص دیگر این سیاست ها آشکار شدن اقدامات مزبور است  لذا این شاخص ها می توان به عنوان شاخص اصلی سیاست خارجی عربستان در شرایط کنونی محسوب کرد.

تهران پرس:  بسیاری از کارشناسان رویکردهای تند و مداخله جویانه عربستان را به خاطر ترکیب تیم سیاست خارجی این کشور می دانند و اعتقاد دارند که این تیم ناپخته ، ناشی  و فاقد تجربه سیاست  منطقه‌ ای است، نظر شما در این زمینه  چیست ؟

زنگنه :  کاهش دادن تغییر سیاست به اشخاص ممکن است ما را به نتایج نادرستی سوق دهد. در حقیقت، طراحی تغییرات در سیاست خارجی عربستان پیش از تحویل گرفتن پست ها توسط تیم جدید شروع شده بود. با سقوط رژیم صدام در عراق ، سیاست های عربستان در غرب آسیا دچار یک شوک شدیدی شد. ریاض  با اقداماتی که برای متزلزل کردن حاکمیت دولت سوریه  انجام داد ولی نتیجه ای  نگرفت، شوک دیگری به عربستان وارد شد  لذا قبل از روی کار آمدن تیم جدید، مقامات عربستان متوجه شده بودند که جایگاه این کشور در سطح منطقه روبه سقوط  است. آنان برای جلوگیری از این سقوط،  دست به اقدامات جدیدی زدند که شاخصه های آن عبارت از توسعه دخالت ها، اقدامات خشونت بار نظامی،  اقدامات عملی  و ملموس هستند. بنابراین،  شروع طراحی و برنامه ریزی برای این تغییرات  قبل از به قدرت رسیدن تیم جدید شکل گرفت و اکنون تیم سیاست خارجی عربستان  فرصت پیدا کرده است تا آن  سیاست ها را به منصه ظهور برساند.

تهران پرس: ما شاهدیم عربستان با سیاست هایی که در غرب آسیا به کار بسته تاکنون موفق نشده است که به  نتایج مورد نظر خود دست یابند. سیاست های ریاض در خصوص تشکیل دولت لبنان با ناکامی همراه بود، عربستان در جنگ یمن به نتایج مورد  نظر خود دست نیافت و سیاست هایش در قبال تحولات سوریه، عراق و حتی قطر با شکست مواجه شد و این درحالی  است که ریاض می خواست با چنین سیاستی جایگاه خود را در منطقه تقویت کند. شما علت این ناکامی ها را چه می دانید ؟

زنگنه : در حقیقت علت این ناکامی ها به خاطر عدم تناسب ساختار عربستان برای اجرای چنین سیاست هایی است. حاکمیت این کشور در طول یکصد سال اخیر،  بیشتر انطباق خودش را با وضعیت کشورهای پیرامونی تنظیم کرده بود. حالا ریاض بخواهد از انطباق با محیط اطراف به عامل تغییر دهنده محیط پیرامونی و آنهم به صورت علنی و خشونت بار چرخش کند، بدیهی است با شکست روبرو خواهد شد. عربستان خیز برداشته تا بتواند تمام منطقه پیرامونی را تحت سلطه و سیطره خود بگیرد و این سیاست ”  هژمون ”  با موانع زیادی حتی از ضعیف ترین کشورهای منطقه مواجه شده است.  این موضوع نشان می دهد که ریاض خوانش درستی از شرایط منطقه ندارد.

تهران پرس: طی چند سال اخیر شاهد ناکامی و تضعیف عربستان در شورای همکاری خلیج فارس ، اتحادیه عرب و حتی سازمان همکاری اسلامی هستیم. این درحالی است که ریاض می خواست از طریق همین ائتلاف‌ها رهبری جهان اسلام و عرب را در اختیار داشته باشد. شما این ناکامی ها را ناشی از اعمال چنین سیاست هایی می دانید که بیان فرمودید یا دلایل دیگری می توان برای آنها تصور کرد ؟

زنگنه :  این ناکامی ها بیشتر به خاطر همان سیاست هایی است که بدون در نظر گرفتن قدرت های موجود، شرایط اجتماعی، نیاز به تحولات مثبت، نیاز به همکاری به جای تقابل منطقه ای اعمال شده است.

 

خط کلی سیاست عربستان استحکام حاکمیت خاندان آل سعود در قدرت است.

 

تهران پرس: آیا سیاست خارجی عربستان چه در گذشته یا حال دارای الگوی مشخصی است تا مجریان سعودی از آن پیروی کنند یا سیاست خارجی این کشور تابع افرادی است که عهده دار تصمیمات مربوطه در این زمنیه هستند؟

زنگنه: تاثیر فرد در سیاست خارجی عربستان قابل تصور است اما تعیین کننده نیست. عربستان سیاست های خود را براساس استحکام قدرت این کشور پی ریزی کرده و می کند و به دنبال کسب منافع بیشتر است . در گذشته سیاست ریاض براین اساس استوار بود که کسب منافع نه با اقدام مستقیم عربستان و درگیر شدن در مسائل پیرامونی صورت بگیرد. اکنون با تغییر این الگو سیاست خارجی این کشور با دست اندازهای زیادی مواجه شده و می شود. اشخاص می توانند این سیاست را تسریع یا کند تر کند. حضور شخصی همانند ” فهد ” به تقویت سیاست خارجی عربستان منجر شد و  یا در دوره ملک ” سعود ” به نوعی سیاست خارجی این کشور دچار افول گشت. در دوره حاکمیت ملک عبدالله تلاش شد تا چهره مردمی به سیاست های عربستان داده شود. به هرحال،  خط کلی سیاست عربستان استحکام حاکمیت خاندان آل سعود در قدرت است.

 

آمریکایی ها تلاش میکنند، جایگاه عربستان را به عنوان اولین صادرکننده نفت در منطقه نگه دارند تا  درآمدهای نفتی در بانک آمریکایی ذخیره شود.

 

تهران پرس : این خط توسط خاندان حاکم تصمیم سازی و تصمیم گیری  می شود یا توسط  نهادهای مشاوره ای  که داخل و خارج عربستان حضور دارند؟

زنگنه :شکل گیری این سیاست ها ناشی از ترکیبی  از هماندیشی داخل خاندان آل سعود است و استفاده از برخی مشاوران شناخته شده عرب به اضافه سیاست های کلی آمریکا که برای منطقه طراحی کرده است. یعنی مقامات ریاض برای اینکه حاکمیت خودشان را تثبیت کنند،  تصمیم گرفتند دست به اقدامی نزنند که حاکمیت از داخل خاندان آل سعود خارج شود لذا تلاش کردند که اختلافات را در داخل همین خاندان حل و فصل کنند و به نوعی اجماع برسند. این ریشه سیاست در داخل عربستان است. اما از لحاظ رویکرد خارجی می توان گفت که عربستان خودش را در مجموعه منافع بین المللی تعریف می کند. این منافع بیشتر با کشورهای غربی از جمله آمریکا ، انگلیس و فرانسه  تعریف شده است. بنابراین،  برای حفظ منافع کشورها و قدرت های غربی به نوعی داد و ستد طراحی های راهبردی پرداخته اند.  بیشتر کشورهای غربی و به ویژه  آمریکا نقش برجسته ای در این طراحی ها دارند. آمریکایی ها خاندان آل سعود را  به عدم بروز اختلافات توصیه و تلاش می کنند، جایگاه عربستان را به عنوان اولین صادرکننده نفت در منطقه نگهدارند تا  درآمدهای نفتی به صورت دلار در بانک آمریکایی همچنان ذخیره سازی شود. این یک نوع داد و ستد ( حفظ حاکمیت خاندان آل سعود در قبال حفظ منافع آمریکا ) بین ریاض و واشنگتن محسوب می شود لذا مقامات عربستان خودشان را ملزم می دانند با مشورت این شریک قدرتمند سیاست های خود را در منطقه با همفکری او تنظیم کنند.

 

سیاست خارجی اصلی عربستان توسط آمریکا هدایت می شود.

 

تهران پرس: شما می دانید که محمد بن سلمان ولیعهد عربستان روابط نزدیکی با آمریکا دارد و عادل الجبیر وزیر مشاور در امور خارجه عربستان زمانی سفیر این کشور در واشنگتن بود. شما نقش این دو نفر را در سیاست خارجی عربستان چگونه ارزیابی می‌کنید؟ با توجه به اینکه  ابراهیم العساف وزیر خارجه سابق این کشور نقش فعالی در عرصه دیپلماتیک نداشت و عادل الجبیر عملا نقش او را ایفا می کرد و موضع گیری الجبیر هم  بازتاب دهنده  مواضع بن سلمان است.

زنگنه : ببینید نقش این اشخاص به عنوان کارگزار محسوب می شود. سیاست خارجی اصلی عربستان توسط آمریکا هدایت می شود. ما باید برای صف آرایی جمهوریخواهان و دموکرات ها در آمریکا حساب خاصی بازکنیم. دموکرات ها تقربیا سعی داشتند حاکمیت عربستان را به سمت گشایش فضای سیاسی تشویق کنند و حاکمیت جمهوریخواهان بیشتر به دنبال فروش تسلیحات و تامین منافع درآمدی و نفتی خودشان هستند. مقامات ریاض در دوره هایی که جمهوریخواهان در کاخ سفید حاکم بودند و حاکم شدند احساس آرامش بیشتری می کنند و منافع شان را بیشتر قابل تامین می دانستند و می دانند ولذا هنگامی که ترامپ به عنوان نامزد جمهوریخواهان به کاخ سفید راه یافت مقامات عربستان آن را پیروزی خودشان دانستند چرا که در سایه حاکمیت ترامپ و جمهوریخواهان بر آمریکا بهتر می توانند خواسته های منطقه ای ریاض را بر آورده سازنند.

 

تهران پرس: همان طوری که از سخنان شما بر می آید سیاست خارجی عربستان همگرایی زیادی با آمریکا دارد. این درحالی است که ترامپ به عربستان توهین می کند و سیاست منفعت طلبی در برابر ریاض دارد. با وجود این، ریاض تسلیم محض آمریکاست. خوب، شما در شرایط فعلی سیاست خارجی عربستان را در مقایسه با دوره های قبل که در این سطح وابستگی اش به واشنگتن علنی نبود ، چگونه ارزیابی می کنید؟

زنگنه :عربستان راهیابی ترامپ به کاخ سفید را فرصتی غیر قابل چشم پوشی می داند. ریاض می کوشد از این فرصت برای اجرایی کردن  سیاست های منطقه ایش بیشترین استفاده را بکند. به همین دلیل،  مقامات عربستان به راحتی از توهین ها می گذرند اما به شرطی که دولت ترامپ از سیاست های عربستان در خلیج فارس، یمن،   لبنان،  سوریه  و عراق حمایت کند که این کار دارد اتقاق می افتاد. حمایت از سیاست های عربستان در منطقه توسط دولت اوباما  انجام نمی شد. رئیس جمهور سابق آمریکا به طور علنی و در دیدارهای خصوصی به عربستان فشار وارد می کرد تا در منطقه از زیاده طلبی و بلند پروازی بپرهیزد و با کشوری بزرگ و مهمی همچون ایران به تفاهم برسد و از طرف دیگر از اقدامات ضد حقوق بشری در داخل عربستان جلوگیری شود لذا دوران اوباما و دموکرات ها عربستان با دو مشکل در سیاست های خود روبرو بود، یک مشکل در سیاست داخلی و مشکل دیگر در سیاست های منطقه ای.

تهران پرس: رویکرد سیاست خارجی عربستان بطور مشخص در سازش با رژیم صهیونیستی را چگونه ارزیابی می کنید البته با این دیدگاه که این همگرایی چه تاثیراتی می تواند  برجایگاه عربستان در منطقه و جهان اسلام به جای بگذارد؟

زنگنه: مقامات ریاض تصور می کنند که با نزدیک شدن به رژیم صهیونیستی جایگاه خودشان را در آمریکای محکم تر خواهند کرد. آنان با چنین نگاهی به سراغ تل آویو رفتند. غافل از اینکه با چنین اقدامی به هدف مزبور نخواهند رسید بلکه موقعیت خود را در جامعه عربستان ، فلسطین، ملت های مسلمان و عرب از دست خواهند داد.همانطوری که تا کنون ملاحظه کردیم این رژیم صهیونیستی بود که از عربستان استفاده کرده و از این فضا به سود منافع توسعه طلبانه تل آویو بهره برده است . درحقیقت، تل آویو از این همگرایی برای تبلیغاتش و اعمال فشار علیه فلسطینیان سوء استفاده کرد و ریاض هم به اهدافی که می خواست نرسید.

 

اکنون اعتبار عربستان در منطقه و جهان خیلی آسیب دیده و این درحالی است که ثروت های ملی عربستان در این راه از دست رفته است.

 

تهران پرس: تیم سیاست خارجی عربستان چگونه می تواند منافع ملی این کشور را تامین کند و به رویکرد های منطقه ای و صلح با همسایگان باز گردد؟

زنگنه : عربستان مفهوم امنیت و منابع آن  را باید مورد بازتعریفی قرار دهد. همچنین ریاض باید ” منافع ” را باز تعریف کند. امنیت یک مقوله غیر قابل تجزیه است . استقرار به امنیت وابسته است. توسعه ارتباط مستقیمی با امنیت دارد. امنیت یک کشور به امنیت سایر کشورهای همسایه ارتباط دارد . ایجاد ناامنی در یک منطقه درهمین مرحله متوقف نخواهد شد لذا یک باز تعریفی از این مفاهیم لازم است تا عربستان بتواند منافعش را حفظ کند. به نظر می رسد عربستان دچار توهماتی شده است و برای خروج از آنها بایستی این بازتعریف ها را انجام دهد.

تهران پرس: در مجموع نگاه شما به تصمیم سازان و تصمیم گیرندگان سیاست خارجی عربستان چیست و چه نمره‌ای به این تیم می دهید؟

زنگنه : با این وضعیتی که آنان درحال پیشبرد آن هستند، نمره شان خیلی کمتر از ۵۰ درصد است  درحقیقت، تیم سیاست خارجی عربستان خیلی از امتیازات محلی ، منطقه ای و جهانی را از دست داده و حتی نتوانسته است، جایگاه این کشور را حفظ کند.اکنون اعتبار عربستان در منطقه و جهان خیلی آسیب دیده و این درحالی است که ثروت های ملی عربستان در این راه از دست رفته است.

تهران پرس: خیلی ممنون از این فرصتی که در اختیار ما قرار دادید

زنگنه : خواهش می کنم . ممنون. موفق باشید

گفت وگو از عباس سیدمیر جمکرانی

انتهای پیام/

خبرگزاری تهران پرس را با جدیدترین و به روزترین اخبار دنبال نمایید

سردبیرتهران پرس

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true

Bolu Escort Çanakkale Escort Çankırı Escort/a> Çorlu Escort Edirne Escort Yalova Escort Uşak Escort Amasya Escort Ayvalık Escort Burdur Escort Çankırı Escort Çorum Escort Düzce Escort Edirne Escort Isparta Escort Kırşehir Escort Rize Escort Trabzon Escort Zonguldak Escort Çorum Escort Kırşehir Escort Adapazarı Escort