×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  شنبه - ۲۷ مهر - ۱۳۹۸  
true
true
میزگرد نقش سدها در مدیریت سیلاب‌ – ۱ | سیلاب‌هایی که به خاطر سدها حتی حس نشدند/ واقعه فروردین ۹۸ نشان داد سد کم داریم+فیلم


به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تهران پرس، سیلاب‌های سال ۹۸ ، سیلاب‌هایی کم‌نظیر در تاریخ ایران بودند که خسارات‌های بسیاری از خود برجای گذاشتند. نخستین میزگرد به‌منظور بررسی ابعاد گوناگون این سیلاب‌ها با عنوان “میزگرد سیلاب” در خبرگزاری تهران پرس برگزار شد که مطالب مطرح شده در این میزگرد،  در بخش های مختلف در قالب متن و فیلم تقدیم مخاطبان شد.

اکنون دومین میزگرد با عنوان “نقش سدها در مدیریت سیلاب‌ها” که با حضور “علیرضا سعیدی” معاون فنی و پژوهشی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران و “نیما حامد انسانیت” کارشناس مدیریت منابع آب در خبرگزاری تهران پرس برگزار شده، در بخش‌های مختلف در قالب متن و فیلم تقدیم مخاطبان خواهد شد.

بخش نخست میزگرد “نقش سدها در مدیریت سیلاب‌ها” در ادامه آمده است.

* سد در بدترین حالت، تأخیر در جریان سیلاب ایجاد می کند

در ابتدای این میزگرد، علیرضا سعیدی، معاون فنی و پژوهشی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در خصوص انتقادی که مبنی بر نقش تخریبی سدها در حوضه‌های آبریز و تأثیر منفی آنها در بروز یا تشدید سیلاب‌ها از سوی برخی منتقدان بیان شده، اظهار داشت: سوالی که برای من به وجود می‌آید این است که این منتقدان چگونه می توانند چنین انتقادی داشته باشند؟

وی افزود: یک منحنی ثابت حجم بر حسب زمان وجود دارد؛ سد در بدترین زمان خودش، حتی زمانی که پیک پر باشد، وقتی یک سیلابی به مخزن سد ورود کند، حداقل نقش سد این است که می تواند تأخیری در سیلاب ایجاد کند.

* تعدیل ۷۰ درصدی سیلاب فروردین ۹۸ توسط سد گتوند

معاون فنی و پژوهشی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران تصریح کرد: در سیلاب فروردین ۹۸ در سد گتوند، دبی پیک سیلاب در ورودی سد، چیزی در حدود ۵۳۰۰ مترمکعب در ثانیه بوده که سد گتوند باعث شده این میزان دبی، ۷۰ درصد تعدیل شده و خروجی از سد، ۱۶۰۰ مترمکعب بر ثانیه باشد.

وی ادامه داد: چطور می‌شود این سد و نقش آن در مهار سیلاب را ندید؟ در صورتی که اگر این سد نبود، سیلاب با دبی ۵۳۰۰ مترمکعب بر ثانیه به پایین دست یعنی شهر اهواز می‌رسید.

سعیدی با بیان اینکه “گاهی عنوان می شود این سدهایی که احداث شده یک مکانیزم و چرخه‌ای را ایجاد کرده‌اند که نه در لحظه‌ای که سیل می‌آید بلکه از قبل از آن، تأثیر منفی در حوضه آبریز گذاشته”، اذعان داشت: در پاسخ باید گفت مثلا در سال ۱۳۰۲ که در شهر اهواز یک سیل بزرگی آمد، آیا در آن زمان هم سدی وجود داشت؟ در آن زمان خسارات چطور بود و الان خسارات چطور است؟ آیا در سال ۱۲۴۶ سیلاب تهران سدی وجود داشت؟ این موارد تاریخی را چگونه می‌توانیم فراموش کنیم؟

* باید منطقی و بر اساس اصول در خصوص سدها بحث کنیم

وی افزود: در سیلاب‌های فروردین ۹۸ به صورت روزبه روز خروجی و ورودی آب به سد گتوند اندازه‌گیری و ثبت شده است که بر اساس آن، پیک‌های متعدد و بزرگی در ورودی سیلاب به مخزن سد گتوند دیده می شود، چگونه می توان نقش سدها را در مهار و مدیریت این پیک سیلاب‌ها نادیده گرفت؟

معاون فنی و پژوهشی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با بیان اینکه “گاهی منتقدان سدسازی اعتقاد دارند سد چیز بدی است و باید به هر طریق ممکن آن را کوبید”، گفت: حرف من این است که بیاییم به صورت منطقی و بر اساس اصول، درخصوص این عضو سازه‌ای بحث کنیم؛ چرا که هم سد خوب داریم و هم سد بد داریم، ولی اینکه بخواهیم یکپارچه همه را بزنیم منطقی نیست.

* به‌خاطر وجود سدها سیلاب‌های بزرگ را حتی حس نکردیم

وی ادامه داد: در ۱۵ سال اخیر، چندین سیل با دبی بالای ۲۵۰۰ مترمکعب بر ثانیه داشتیم، اگر وقوع این سیلاب‌ها حس نشد، به خاطر وجود سدها بوده است.

سعیدی خاطرنشان کرد: پس نمی‌توانیم منکر این شویم که سدها دارند نقش مهمی را در کنترل سیلاب‌ها ایفا می‌کنند.

در ادامه این میزگرد، “نیما حامد انسانیت” کارشناس مدیریت منابع آب با بیان اینکه “بسیار نگاه تقلیل‌گرایانه‌ای است که بخواهیم فقط عملکرد سد را در کنترل سیل ببینیم”، گفت: ما باید در مورد هر سد، ابتدا ببینیم سد در چه حوضه‌ای و چه ساختگاهی واقع شده؛ مثلا در حوزه بزرگ می‌سی‌سی‌پی، نیازی به کنترل جریان برای کشاورزی نیست و یا اصولا شاید توپوگرافی وجود ندارد که بخواهند انرژی برق‌آبی بگیرند، اما در حوضه‌های آبریز ما و به خصوص اگر بخواهیم روی حوضه‌های آبریز کارون، کرخه و دز توجه کنیم، هم توپوگرافی بسیار خوبی داریم که بر اساس آن، ارزان‌ترین برق شبکه ما انرژی برق آبی است، یعنی شاید کمتر از یک‌سنت به ازای هر کیلووات ساعت است و هیچ تردیدی بر اینکه ارزان‌ترین برق شبکه، انرژی برق‌آبی است وجود ندارد و هم می‌توانیم جریان را برای کشاورزی مدیریت کنیم.

* اراضی آبی خوزستان بسیار وابسته به سدها هستند

وی افزود: وجود حجم ذخیره در بالادست، موجب توسعه کشاورزی در پایین دست می شود، مثلا من معتقدم در خوزستان توسعه به حد کامل خودش نرسیده ولی در حال حاضر حداقل یک میلیون هکتار اراضی آبی است و اراضی آبی در خوزستان بسیار وابسته به جریان تنظیم شده سدها هستند.

انسانیت با بیان اینکه “در جهان سدهایی داریم که صرفا به منظور کنترل سیلاب طراحی می‌شوند”، گفت: در سدهای ساخته شده در حوضه‌های کارون، کرخه و دز، اگر بخواهیم به نقش سدها رتبه دهیم، نقش سدها در کنترل سیلاب‌ها رتبه سوم بعد از نقش سدها در تولید انرژی برق‌آبی و نقش سدها در کشاورزی را دارد.

وی افزود: بسیار تقلیل گرایانه است که بخواهیم نقش سدها را در کنترل سیلاب‌ها خلاصه کنیم، اکنون که جامعه نسبت به سیل حساس شده چنین مواردی مطرح می شود اما در حالت کلی اگرچه سدها نقش موثری در کنترل سیلاب‌ها دارند، اما نقش‌شان بسیار فراتر از این است.

* بدترین نوع بهره‌برداری از سد هم نقش تخریبی ندارد

این کارشناس مدیریت منابع آب در تشریح بیشتر نقش موثر یا مخرب سدها در سیلاب‌ها خاطرنشان کرد: بهره‌بردار اگر بدترین نوع بهره‌برداری از سد را نیز انجام دهد،‌ در بدترین حالت، شرایطی است که تراز مخزن در بالاترین سطح باشد و نقش مخزن در چنین حالتی در مهار سیلاب‌ها حذف می‌شود؛ یعنی همان سیلابی که در بالادست می‌آید را در پایین دست هم داریم؛ به عبارتی بدترین بهره‌برداری از سد به معنای شرایط مساوی با طبیعت است، بنابراین وجود سدها مطمئنا مدیریت سیلاب‌ها و شرایط یک نقطه سیل‌خیز را از لحاظ کنترل سیل بهتر می‌کند.

وی ادامه داد: همچنین سدهای کنترل سیل داریم که سدهای کوتاهی هستند و عموما در روند ایجاد سیل تأخیر می‌اندازند و پیک سیلاب را می‌گیرند، همان کاری که آبخیزداری در ابعاد بسیار کوچک‌تری انجام می دهد.

* نمی‌توان موثر نقش سدهای زنجیره‌ای روی کارون را نادیده گرفت

انسانیت با بیان اینکه “نمی‌توان موثر نقش سدهای زنجیره‌ای روی کارون را نادیده گرفت”، گفت: ما سدهای دز و کرخه را به عنوان سدهای بزرگ کشور داریم و بسیار تقلیل‌گرایانه‌ است که بخواهیم نقش سدهایی با ارتفاع ۲۰۰ متر و حجم مخزنی ۵ میلیارد مترمکعبی را فقط در کنترل سیلاب ببینیم.

وی افزود: سد سازه‌ای است که مقابل جریان رودخانه قرار می گیرد و یک حجم ذخیره‌ای ایجاد می کند که این حجم ذخیره می تواند برای کارکردهای مختلف استفاده شود.

* ۴۰ درصد کشاورزی دنیا وابسته به سدها است

این کارشناس مدیریت منابع آب با بیان اینکه “اولین و مهمترین کارکرد سدها، استفاده در کشاورزی است”، گفت: ۴۰ درصد کشاورزی دنیا وابسته به سدها است، کیفیت آب شرب نیز با احداث سدها بسیار بالا رفته و تولید انرژی برق‌آبی نیز که مزیت بسیار مهم سدها است.

وی ادامه داد: اگر فقط سدها را بخواهیم با یک فاکتور تولید برق قضاوت کنیم، این مزیت از لحاظ اقتصادی گویای نقش موثر سدها است به طوری که ارزان ترین برق شبکه توسط سدها تولید می شود.

انسانیت با بیان اینکه “مزایای انرژی برق‌آبی را فقط از لحاظ ارزان بودن آن نباید دید”، گفت: در تابستان ۹۷ تمام انعطاف شبکه را توسط نیروگاه‌های برق‌آبی مدیریت کردیم؛ نیروگاه‌های حرارتی در تمام ساعات شبانه‌روز تقریبا یک عدد ثابتی را تولید می‌کنند و آن انعطاف لازم برای عبور از شرایط پیک را برق‌آبی‌ها تأمین کردند.

* برق‌آبی ها، ارزان‌ترین برق را در‌اختیار ما قرار می‌دهند

وی افزود: شاید عنوان شود که متوسط انرژی تولیدی سالانه کشور از محل برق‌آبی‌ها ۵ درصد بیشتر نیست، اما باید توجه داشت که برق‌آبی ها، ارزان‌ترین برق را در‌اختیار ما قرار می‌دهند و حتی در مقابسه با ارزن بودن گاز و تولید برق حرارتی از محل سوخت گاز، باز  هم با فاصله زیاد، انرژی برق‌آبی ارزان‌تر است.

این کارشناس مدیریت منابع آب با بیان اینکه “باید توجه داشت که توسعه کشاورزی برای ما بسیار اهمیت دارد و نقش سدها در این توسعه چشم‌گیر است”، گفت: طبق گزارش‌های سازمان فائو، عدد تولید ناخالص کشاورزی ایران روی ۶۰ میلیارد دلار است که عدد بسیار بزرگی است.

انسانیت در خصوص میزان ساخت سدها در خوزستان گفت: هیچ رقابتی بین محیط زیست و توسعه کشاورزی در خوزستان وجود ندارد و هنوز حجم بسیار زیادی از روان‌آب‌ها را در خوزستان تقدیم دریا می کنیم.

* در حوضه‌های کارون، دز و کرخه داریم آب را تقدیم دریا می‌کنیم

وی افزود: امسال دیدیم که جریانی که وارد هورالعظیم می شود با چند نهر از جمله نهر الکثره و نهر سویب به دجله و اروند رود زهکش می شود، یعنی تالاب‌هایی در مسیر یک حوضه آبریز باز هستند؛ تعریف یک حوضه باز بسیار مهم است، حوضه‌های کارون، کرخه و دز ما حوضه باز هستند و ما جریان را داریم تقدیم دریا می‌کنیم؛ پس بسیار جا دارد در خوزستان کشاورزی را توسعه دهیم.

انسانیت با تأکید بر اینکه “اهداف سدسازی اهدافی چندمنظوره است”، گفت: جا دارد در خوزستان سدهای بیشتری برای مهار روان آب ها احداث شود.

وی افزود: مطمئنا حجم ذخایر سدهای ما نسبت به حوضه‌های آبریز دجله و فرات و همچنین در مقایسه با کشورهایی چون ترکیه و حتی حوضه‌های آبریز در کشورهای غربی مثلا حوضه کلورادو کم است.

این کارشناس مدیریت منابع آب ادامه داد: در حوزه کلورادو چهار برابر آورد رودخانه حجم ذخیره ایجاد شده و مطمئنا حجم ذخایر در ایران بسیار پایین است و واقعه امسال نیز نشان داد که این مقدار بسیار پایین است.

 

انتهای پیام/

خبرگزاری تهران پرس را با جدیدترین و به روزترین اخبار دنبال نمایید

سردبیرتهران پرس

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد