×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  جمعه - ۱ شهریور - ۱۳۹۸  
true
true
کپی‌برداری دانشجوهای فارسی زبان از پایان‌نامه‌های ایرانی/ مهم‌ترین چالش همانند‌جویی پایان‌نامه‌ها برای مقابله با تخلفات پژوهشی


گروه علمی و دانشگاهی خبرگزاری تهران پرس، فاطمه سامعی؛ همه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش‌عالی ملزم به ثبت پایان‌نامه‌های دانشجویان خود در سامانه پژوهشگاه علوم و فناوری ایران (ایرانداک) هستند.

سامانه همانندجوی ایرانداک با هدف کشف کپی‌برداری در پایان‌نامه‌ها، رساله ها و مقالات با هدف پیشگیری از بدرفتاری‌های علمی فعالیت می‌کند. این سامانه با دریافت متن از کاربر و مقایسه خودکار آن با متن کامل پایان‌نامه‌های کارشناسی‌ارشد و رساله‌های دکتری موجود در پایگاه‌های ایرانداک، نوشته‌های همانند را بازیابی می‌کند و میزان و منابع اطلاعات آنها را به استاد راهنما و مؤسسه گزارش می‌دهد. البته این همانندی به معنای بدرفتاری علمی نیست و تصمیم‌گیری درباره آن با استادان و مؤسسه‌هاست.

به گفته حسین علیدوستی رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری ایران علیدوستی تا سال ۹۷ حدود ۵۰۰ هزار پایان‌نامه و رساله و حدود ۱۳۰ هزار پروپوزال در پایگاه اطلاعات علمی ایران (گنج) ثبت شده و از سال پیش روند ثبت پایان‌نامه‌ها در این سامانه افزایش یافته است.

*آغاز بررسی پایان‌نامه‌ها و مقالات دانش‌آموخته‌های خارج کشور مانند فارغ‌التحصیلان داخلی

اخیرا آیین نامه مقابله با تخلفات پژوهشی و علمی در هیات دولت به تصویب رسید که سخت‌گیری درباره بررسی پایان‌نامه ها و مقالات را افزایش داد.

پیرو این آیین نامه اداره کل امور دانش آموختگان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هم از افزایش نظارت بر پایان نامه و مقالات دانش آموختگان خارج از کشور خبر داد و اعلام کرد: تمامی پایان نامه ها و رساله ها و مقالات دانش آموختگان خارج از کشور مانند دانش آموختگان داخلی هنگام ارزشیابی مدارک تحصیلی همانندجویی خواهد شد و درصد شباهت و کپی برداری کارهای پژوهشی دانشجویان به طور مستند مشخص می‌شود که اگر تخلف مشاهده شود طبق مجازات اعلام شده با متقاضی برخورد خواهد شد.

*کپی‌برداری دانشجوهای کشورهای فارسی زبان از مقالات ایرانی

درباره الزام همانند‌جویی پایان‌نامه‌ها و مقالات دانش‌آموخته‌های ایرانی در خارج از کشور با فرهاد شیرانی راهبر سامانه همانند‌جو و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) ‌وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گفت‌وگو کرده‌ایم.

وی درباره چرایی همانند جویی پایان‌نامه‌های دانشجویان، گفت: ارزشیابی مدرک تحصیلی در برخی رشته‌ها با سخت‌گیری بیشتری انجام می‌شود؛ برای مثال درباره پایان‌نامه‌های رشته پزشکی سخت‌گیری بیشتری اعمال می‌شود و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مدارک کسب‌شده توسط فارغ‌التحصیلان در دانشگاه‌های خارجی را به دقت بررسی و سپس تایید می‌کند.

وی ادامه داد: حتی در بسیاری از مواقع دانشجو ملزم به طی دروسی در دانشگاه‌های داخل برای تکمیل فرایند تحصیل می‌شود. به دلیل اهمیت بررسی دقیق مدرک در برخی رشته ها، همانند‌جویی پایان‌نامه‌ها و مقالات خارجی ضروری شده است.

شیرانی خاطر نشان کرد: اما نتیجه همانند‌جویی برای جلوگیری از کپی‌برداری در کارهای پژوهشی فقط جلوگیری از تخلف توسط دانشجویان و فارغ‌التحصیلان ایرانی نیست.

به گفته وی، در کارهای پژوهشی برخی از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های خارجی هم مواردی از کپی‌برداری گزارش شده است و دانشجویان فارسی زبان دانشگاه‌های برخی کشورها مواردی از کپی‌برداری از پایان‌نامه‌های دانشجویان ایرانی را داشته‌اند. از آنجا که فارغ‌التحصلان و دانشجویان ایرانی دانشگاه‌های ایران از سطح علمی خوبی در منطقه برخوردار هستند، مواردی دیده شده که دانشجویان در دیگر کشورهای فارسی زبان از ماحصل کار دانشجویان ایرانی کپی‌برداری کرده‌اند. در نتیجه این موارد، همانندجویی مقالات دانشجویان برای همه کشورهای فارسی زبان اهمیت دارد.

* پایان‌نامه‌ و مقالات زبان انگلیسی و زبان فارسی دانش‌آموختگان داخل و خارج کشور تشابه‌یابی و همانند جویی می‌شود

شیرانی درباره وضعیت همانندجویی پایان‌نامه‌ دانش‌آموخته‌های خارجی در ایرانداک، گفت: دو سامانه برای این کار در ایرانداک وجود دارد که در یک سامانه مجموعه پایان‌نامه‌ها ثبت و نگهداری می‌شود و سامانه دیگر کار تشابه‌‌یابی و همانندجویی را انجام می‌دهد.

وی ادامه داد: در سامانه ثبت از سال‌های پیش دانشجویانی که از دانشگاه‌های خارج از کشور فارغ‌التحصیل می‌شدند، موظف بودند یک نسخه از پایان‌نامه خود را در آرشیو ایرانداک قرار دهند. در گذشته نسخه‌ها را به صورت کاغذی ارسال می‌کردند.

به گفته وی، در مرحله دوم این سیستم آنلاین شد و با هماهنگی صورت گرفته با معاونت امور دانشجویی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ارزیابی به صورت الکترونیکی توسط آنها انجام می‌شود و این دو سازمان در این زمینه با هم همکاری دارند. به این ترتیب همه فارغ‌التحصیلان و دانشجویان خارج از کشور پایان‌نامه خود را در ایرانداک ثبت می‌کنند.

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) ادامه داد: مسئله دیگر این است که این پایان‌نامه‌ها باید همانندجویی شود. این پایان‌نامه‌ها به زبان‌های مختلفی هستند و فقط به زبان فارسی نیستند. دانشجوها در همه جای دنیا توزیع شده‌اند و بنابراین پایان‌نامه‌ها به زبان‌های فارسی، انگلیسی، اسپانیولی، چینی، کره‌ای و … نوشته می‌شوند.

وی افزود: سامانه همانندجو به زبان فارسی است و برای پایان‌نامه‌های فارسی‌زبان دانش‌آموختگان خارج از کشور همانند‌جویی در این سامانه انجام می‌‌شود.

شیرانی اضافه کرد: درباره پایان‌نامه‌هایی که به زبان لاتین و به زبان انگلیسی است با همکاری سازمان امور دانشجویان، سامانه‌‌ای را برای این پایان‌نامه‌ها تدارک دیده شده و در اختیار معاونت امور دانشجویی قرار گرفته که پایان‌نامه‌هایی که دریافت می‌کنند را از طریق این سامانه‌ها بررسی می‌کنند. 

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران خاطر نشان کرد: این سامانه‌ها توسط دیگر کشورها برای همانندجویی و تشابه‌یابی متون لاتین ایجاد شده است؛ البته ممکن است برخی زبان‌ها هم هنوز سامانه‌‌ای وجود نداشته باشد که پایان‌نامه‌ها و مقاله‌هایی که به این زبان‌ها نوشته شده قابل بررسی باشد.

وی ادامه داد: بنابراین در حال حاضر برای پایان‌نامه‌ها و مقاله‌های به زبان انگلیسی و به زبان فارسی دانش‌آموختگان داخل و خارج کشور با هماهنگی سازمان امور دانشجویی وزارت علوم تشابه‌یابی و همانند جویی انجام می‌شود.

*تفاوتی بین ضرورت همانندجویی و مشابه‌یابی پایان‌نامه‌های داخل و خارج از کشور نیست

شیرانی در‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ پاسخ به سوالی درباره ضرورت همانندجویی پایان‌نامه‌های خارجی در کشور، گفت: همانند‌جویی حتما ضروری است، همچنان که دانشگاه‌های معتبر دنیا این کار را انجام می‌دهند و دانشجویان را قبل از دفاع موظف به همانند‌جویی می‌کنند، اغلب دانشگاه‌ها هم از نرم‌افزارهای موجود برای این کار استفاده می‌کنند.

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران افزود: ابزار همانندجویی مانند چراغ قوه‌ای است که در اختیار متخصصان قرار می‌گیرد که با دقت بیشتری یک موضوع را بررسی کنند؛ بنابراین در اختیار داشتن ابزار برای بررسی بهتر موضوع نه تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند بلکه حتی مناسب است، در نتیجه تفاوتی بین ضرورت همانندجویی و مشابه‌یابی پایان‌نامه‌های داخل و خارج از کشور نیست.

وی تاکید کرد: بنابراین این ابزار در دانشگاه‌های معتبر دنیا دنیا پذیرفته شده است و طبیعی است که دانشگاه‌های ایران هم از این ابزار استفاده کند.

*همانند‌جویی ۵۲۷ پایان‌نامه از دانش‌آموخته‌های ایرانی در خارج از کشور 

شیروانی در پاسخ به این سوال که تشابه‌یابی و همانند‌جویی پایان‌نامه‌‌های دانش‌آموختگان خارج از کشور از چه زمانی اجرایی شد، گفت: این سامانه از اوایل امسال یا اواخر پارسال در اختیار سازمان امور دانشجویی وزارت علوم قرار گرفته است و این سازمان همانند جویی را آغاز کرده است.

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران درباره آمار تعداد پایان‌نامه‌هایی که تاکنون همانندجویی شده، گفت: ما در پژوهشگاه ایرانداک سرویس را تهیه کرده‌ایم و سرویس برای استفاده در اختیار سازمان امور دانشجویی وزارت علوم قرار داده شده است که از این‌رو اکنون آماری نداریم، اما ۵۲۷ پایان‌نامه از خارج از کشور در سامانه جدید ثبت شده و قاعدتا همه این پایان‌نامه‌ها که ثبت شده‌اند فرآیند همانندجویی را گذرانده‌اند که توانسته‌اند مدرک تحصیلی خود را اخذ کنند.

شیرانی در‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ پاسخ به این سوال که آیا پایان‌نامه‌هایی که متعلق به فارغ‌التحصیلان خارجی است باید یک نسخه فارسی داشته باشند، گفت:‌ این موضوع در حیطه مسئولیت‌های ما نیست اما اطلاع دارم که هر دانشجویی در هر دانشگاهی با هر زبانی تحصیل کند و پایان‌نامه تنظیم کند، همان را برای ارزیابی به سازمان امور دانشجویی ارائه می‌دهد و نظام آموزش عالی دستورالعملی برای دانشگاه‌های مورد تایید دارد که براساس دستورالعمل موجود پایان‌نامه‌های این دانشگاه‌ها را به همان زبان اصلی ارزیابی می‌‌کنند.

*در صحت همانندجویی پایان‌نامه‌های به زبان لاتین تردیدی نیست

شیرانی در پاسخ به این سوال که درباره همانند‌جویی متون فارسی اطمینان ۱۰۰ درصدی داده می‌شود، درباره متون لاتین با توجه به اینکه مبنای همانندجویی سامانه‌های خارجی است، همانند جویی متون لاتین در این سامانه چقدر قابل اطمینان است، گفت: متون لاتین با پایگاه‌های اطلاعات خارجی همانندجویی می‌شوند که این پایگاه‌های اطلاعاتی توسط دانشگاه‌های معتبر دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ بنابراین در صحت همانندجویی متون خارجی تردیدی وجود ندارد.

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران تصریح کرد: حجم دیتابیس پایگاه‌های اطلاعات خارجی بسیار غنی و خوب است. اطلاعات ISI ، واس و اسکوپوس پشت این دیتابیس‌ها وجود دارد و با توجه به اینکه مطابق استانداردهای نظام جهانی انجام می‌شود، کاملا قابل اطمینان است.

وی توضیح داد: ISI، واس و اسکوپوس از معتبرترین نمایه های استنادی در جهان هستند که انتشارات علمی در سراسر جهان را جمع آوری کرده‌اند.

شیرانی تاکید کرد: دیتابیس‌هایی که پشت سرویس مشابه‌یابی پایان‌نامه‌های لاتین وجود دارد بسیار قوی‌ هستند زیرا آنها زودتر از ما این کار را آغاز کرده اند و تجربه بیشتری دارند؛ از این رو تصور شخصی من این است که هم اکنون در بخش لاتین در حوزه پایان‌نامه‌های فارغ‌التحصیلان خارج از کشور صد درصد طبق شرایط بین‌المللی کار انجام می‌شود و مشکلی وجود ندارد.

*باوجود تایید پایان‌نامه فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های خارج از کشور، وزارت علوم هم باید از مدرکی که تایید می‌کند مطمئن شود

شیرانی در‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ پاسخ به این سوال که وقتی پایان‌نامه فارغ‌التحصیلان و دانشجویان ایرانی در دانشگاه‌های خارج از کشور مورد ارزیابی و همانندجویی قرا ر می‌گیرد چه نیازی است که این ارزیابی بار دیگر در ایران هم انجام شود، گفت: هر نظام آموزشی دارای ویژگی خاص خود است و نظام‌های آموزشی در کشورهای مختلف متفاوت است.

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران ادامه داد: حتی ممکن است یک نظام آموزشی در کشوری نظام‌های دیگر کشورها را قبول نداشته باشد. بنابراین وزارت علوم برای اطمینان حاصل کردن از صحیح شدن فرایند آموزشی و صحت نتیجه فرایندها و بدون تخلف بودن فرایندها، مدارک کسب شده را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و یکی از موضوعاتی که ارزیابی می‌شود، خروجی کار دانشجویان است که برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی همان پایان‌نامه است. همان‌طور که وزارت علوم فرایند تحصیل شامل ریز نمرات و حضور دانشجو را به طور کامل کنترل می‌کند، محصول نهایی تحصیل که همان پایان‌نامه است را هم کنترل می‌کند که مطمئن شود مدرکی که مورد تایید قرار می‌دهد فرایند دقیق و صحیحی را طی کرده باشد.

وی در پاسخ به این سوال که آیا از دانشجویان دراین باره هزینه گرفته می‌شود، گفت: از دانشجویان خارج از کشور برای ارزیابی مدارک هزینه‌ای دریافت نمی‌شود و ارزیابی پایان‌نامه جزء یکی از فرایند ارزیابی مدرک است.

*هماهنگی بین مجموعه‌های مختلف نظام آموزش عالی بزرگ‌ترین چالش طرح

شیرانی در‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ واکنش به اینکه الزام همانندجویی پایان‌نامه‌های فارغ‌التحصیلان خارج از کشور در راستای اجرای آیین‌نامه مبارزه با تخلفات پژوهشی انجام می‌شود، چه موانعی بر سر اجرای صحیح این دستورالعمل وجود دارد و چه پیشنهادی برای انجام بهتر فرآیندها دارید، گفت: بزرگ‌ترین چالش در اجرای این آیین‌نامه در ایرانداک هماهنگی بین مجموعه‌ها است.

وی توضیح داد: آیین‌نامه مبارزه با تخلفات پژوهشی دارای بخش‌های مختلفی است که یکی از بخش‌های کار به عهده ایرانداک گذاشته شده است؛ در این آیین‌نامه دیده شده که این کار باید با همکاری مشترک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه آزاد اسلامی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حوزه‌های علمیه و دادستانی انجام شود.

راهبر سامانه همانند‌جوی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران ادامه داد: هماهنگی بین بخشی یکی از مشکلات و معضلات در اجرای این آیین‌نامه است؛ زیرا مجموعه‌هایی زیر مجموعه آموزش عالی نیستند اما زیر نظر آموزش عالی فعالیت می‌کنند که باید در این طرح مشارکت داشته باشند؛ به معنی که دانشگاه‌ آزاد اسلامی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و حوزه‌های علمیه به تولید علم در سطح ملی در نظام آموزش عالی کشور مشغول هستند و این مجموعه‌ها هم باید رساله‌های خود را در ایرانداک بارگزاری کنند.

شیرانی تاکید کرد: هماهنگی بین بخش‌های درگیر با این موضوع یک چالش اساسی است و علاوه بر این، هر یک از این مجموعه‌ها در داخل خود هم چالش‌های مخصوص به خود را دارند. هر چه هماهنگی بین بخشی بیشتر شود کار بهتر انجام می‌شود که با توجه به روند رو به رشد افزایش مشارکت و هماهنگی بین بخشی مجموعه‌ها در این طرح، امیدواریم طرح ظرف چند سال آینده به بلوغ خود برسد.

انتهای پیام/

خبرگزاری تهران پرس را با جدیدترین و به روزترین اخبار دنبال نمایید

آرمان صالحی سردبیرتهران پرس

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد