×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
    امروز  چهارشنبه - ۲۴ مهر - ۱۳۹۸  
true
true
حزب نهضت اسلامی سد بزرگی مقابل افراط‌گرایی بود/ ایران و تاجیکستان باید کنار هم باشند


به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تهران پرس، پس از کودتای نافرجام در سپتامبر سال ۲۰۱۵ در تاجیکستان توسط «عبدالحلیم نظرزاده»، معاون سابق وزیر دفاع این کشور و مرتبط  دانستن وی با حزب نهضت اسلامی تاجیکستان به عنوان معتدل‌ترین حزب اسلامی در آسیای مرکزی، فعالیت این حزب در تاجیکستان ممنوع و رفته‌رفته دستگیری مقامات ارشد این حزب آغاز و در ادامه نیز برخی حوادث و اتفاقات در این کشور نیز به حزب مذکور منتسب شد.

این در حالی است که به اذعان صریح مقامات ارشد حزب نهضت اسلامی، این حزب در هیچ کدام از موارد و اتهامات وارد شده به آن نقشی نداشته است.

در تاریخ ۲۹ اردیبهشت سال جاری نیز در زندان «وحدت» تاجیکستان بر اثر شورش گروههای افراطی از جمله اعضای داعش علاوه بر کشته شدن ۳ مامور زندان ۳ نفر از اعضای حزب نهضت اسلامی نیز توسط این گروه کشته شدند.

با گذشت زمان نیز روابط بین تهران و دوشنبه به دلایل واهی تا حدودی به سردی گرایید.

هر چند در این ۴ سال سفر وزرای خارجه دو کشور و دیگر وزرا به تاجیکستان و ایران صورت گرفت اما این سفرها به نزدیکی روابط پس از استقلال تاجیکستان منجر نشد اما شب گذشته «سراج الدین مهرالدین» سفر وزیر خارجه تاجیکستان به تهران سفر کرد که دارای پیام های متعدد از طرف «دوشنبه» است.
بر همین اساس با توجه به حوادث گذشته بر آن شدیم تا ارتباطی با رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان گرفته و موضوعات را از وی پیگیر و جویا شویم که در ادامه می‌خوانید.

فارس: تحلیل شما از حادثه زندان وحدت چیست؟ شما کدام جریان یا نفرات را مقصر این حادثه می دانید؟ قصور دولت؟ جریانات ایدئولوژیک؟ فردی خاص؟

کبیری: با استفاده از این فرصت بار دیگر تسلیت خود را به خانواده شهدای این حادثه بیان می‌کنم. این حادثه و کشتار دسته‌جمعی دیگری که ۶ ماه قبل در یکی از زندانهای شمال کشور رخ داد، بیانگر بحران فرهنگی و سیاسی عمیقی است که جامعه ما در آن فرو رفته است. خشونتی که سالها قبل وجود داشت، اکنون بار دیگر و قدم به قدم به خیابانها، مدرسه‌ها، خانواده‌ها و زندانها رسیده است.

این حادثه نمونه‌ای از خشونت محور شدن جامعه تاجیکستان است. این روند از حکومت آغاز و کم کم به سطح جامعه راه یافته است. پس از رسیدن به صلح، جامعه ما یک جامعه گفتگومحور بود اما رفته رفته حکومت درهای گفتگو را بست، نیروهای معتدل را از صحنه بیرون کرد و برعکس، میدان را به تندروها واگذاشت که نتیجه‌اش آن چیزی است که امروز می‌بینیم. جدا از آنکه این جنایت به دست چه کسی انجام شد، مقصر حکومت است.

بازی تاکتیکی با نیروهای تندرو و استفاده آنها علیه مخالفین سیاسی، از جمله علیه حزب نهضت اسلامی طرح خطرناکی بود که حکومت تقریبا ۱۰ سال قبل آغاز کرد. حتی، آن زمان که بنده نماینده مجلس و رهبر یک حزب رسمی کشور بودم، یک مرتبه هم امکان صحبت از طریق تلویزیون دولتی به ما داده نشد.

در صورتی که رهبران جریان سلفی و تندور تاجیکستان مهمان همیشگی شبکه‌های تلویزیون رسمی بودند و علیه حزب ما و دیگر دگر‌اندیشان کشور حرف می‌زدند.
این اتحاد تاکتیکی حکومت با جریانهای تندرو نتیجه‌اش رشد خشونت، نفرت و از بین رفتن فرهنگ گفتگو شده است.

وقتی حکومت میدان تبلیغات را به یک جریان تکفیری تندرو می‌دهد و بعدا مقامات کشور رسماً نهضت اسلامی را به شیعه گرایی متهم می‌کند، آیا نتیجه دیگری را جز کشتن افراد نزدیک به نهضت از طرف تندروها خواهیم داشت؟

نام قیام‌الدین غازی در سخنان رسمی رئیس جمهور تاجیکستان همچون یک فرد دین‌ فروش در ازای پول نام برده شد و قیام الدین متهم به پذیرفتن مذهب شیعه شد و قرار دادن این نفر در یک زندان در کنار افراد نزدیک به داعش جز حکم قتل این انسان چیز دیگری نیست.

در صورتی که نهضت اسلامی یک حرکت اسلامی معتدل است و ایجاد فضای نفرت علیه نهضت و پیروان آن راه‌اندازی یک فتنه مذهبی می‌باشد.  حکومت، نهضت و دیگر نیروهای سیاسی و معتدل فکری را همچون رقیب می‌شناسد و علیه آنها مبارزه می‌کند، بی‌خبر از آنکه ملت را در برابر هجوم ایدئولوژیک و فرهنگی ملت خلع سلاح کرده است.

نداشتن تفکر و استراتژی ملی درازمدت، قدرت‌طلبی نامحدود و اسلام ستیزی تند نخبگان حاکم باعث پیدایش این وضعیت شده است. از این رو، گروههای تندرو را بنده تنها وسیله می‌دانم، عامل اصلی سیاست‌ها و اتفاقات، خود حکومت است.

 فارس: جدای از موضوعات تبلیغاتی که کشورها و برخی شخصیتهای ارشد سیاسی در خصوص خطر داعش عنوان می کنند، به نظر شما خطر جریان افراط و بطور مشخص داعش به چه میزان است؟

کبیری: خطر جریانهای افراطی در کشور ما بالقوه وجود دارد. شرایط سیاسی، فرهنگی و اقتصادی موجود بستر مناسبی برای پیدایش همه گونه افراط‌گرایی است. در چنین وضعیتی اگر افراط‌گرایی شکل نمی‌گرفت، جای تعجب بود، نه آنکه این خطر درحال حاضر وجود دارد.

اما، این خطر بالقوه از طرف دایره‌های منفعت‌جو، به ویژه، دایره‌های حاکم برای بهره ‌گیری تبلیغاتی و سرپوش گذاشتن بر طرحهای دیگر سیاسی استفاده می‌شود. حکومت از وجود چنین خطری، نفع می‌برد و اگر نمی‌بود هم، آن را ایجاد می‌کردند.

داشتن یک خطر مدیریت شده از طرف گروههای تندرو، هم در بازار داخلی و هم خارجی خریدار دارد. نه ملت و نه دایره‌های خارجی، موضوعاتی چون حقوق بشر، مردم‌سالاری و آزادی‌ها را در برابر خطر افراط‌گرایی مهم نمی‌دانند. حتی، مشکلات اقتصادی و اجتماعی فراوان که ملت از آنها رنج می‌کشند، در برابر امنیت و آرامش کمرنگ می‌شوند.

سال گذشته کشته شدن چند گردشگر غربی رخ داد که حکومت بلافاصله مخالفین خود، از جمله نهضت اسلامی را مسئول این حادثه اعلام کرد. این اتهام را کسی جدی نگرفت و حتی به تمسخر کشیده شد. حکومت تا لحظه آخر تلاش کرد اسم داعش در رابطه با آن حادثه آورده نشود، اگرچه داعش مسئولیت آنرا بر عهده گرفت.

این بدان معنی است که حتی داعش مدیریت شده در کشور را حاکمان تاجیکستان خطر نمی‌دانند. بلکه به آن همچون یک فرصت نگاه می‌کنند تا با استفاده از اینگونه حوادث هم مخالفین خود را سرکوب کنند و هم تحت پوشش مبارزه با تروریسم، فساد اداری و مالی و سرکوبگری خود را ادامه‌ بدهند.

باید به یک نکته توجه شود که حکومت تاجیکستان تا امروز هیچ دلیل و مدرکی برای همکاری نهضت با گروههای افراطی ارائه نکرده است. برعکس، تهدید شدن نهضت از سوی گروههای افراطی را نادیده می‌گیرد. حالا اگر روایت حکومت درباره دست داشتن هواداران داعش در شهادت چند تن از رهبران امروز و یا سابق نهضت در زندان درست باشد، پس این خود همه اتهامات  قبلی مقامات درباره همکاری نهضت و داعش را زیر سوال می‌برد.

ولی، احتمال دست کشیدن حکومت از اتهامات قبلی خود علیه نهضت بسیار ضعیف است و این مسئله، شناخت گروههای واقعا افراگرا در منطقه را مشکل می‌کند. به نظر ما، اگر جلو این روند در این مرحله گرفته نشود، خطر افراط‌گرایی به یک واقعیت فاجعه بار تبدیل خواهد شد که مبارزه با آن هزینه بیشتری خواهد داشت.

هنوز هم فرصت هست، اگرچه بسیاری فرصت ها را از دست دادیم اما، حکومت تاجیکستان آماده نیست اشتباهات خود را بپذیرد و اصلاحاتی در رفتار و سیاستهای خود انجام دهد. تنها راه باقی ماندن در قدرت را ادامه‌ خشونت، سرکوبگری و ایجاد تنش و اختلافات بین مردم می‌داند.

 فارس: ظرفیت و لزوم حضور جریانات معتدل اسلامی همانند حزب نهضت اسلامی در مواجهه با خطر افراط‌گرایی چیست؟

کبیری: لزوم وجود چنین یک سازمان قوی ملی با داشتن افکار و راهکارهای منطقی و معتدل را کارشناسان و سیاستمداران منطقه و جهان از قبل گفته‌اند و این حرف جدیدی نیست. تا زمانی که ما در کشور حضور داشتیم، شمار اندکی از تاجیکان در صف گروههای تندرو، مثل داعش یا القاعده وجود داشتند.

پس از ممنوعیت فعالیت نهضت، این تعداد به هزارها نفر رسید. این بدان معنا است که ما دیوار مستحکم فرهنگی در برابر هجوم اندیشه‌های تند ساخته بودیم و جامعه آن را وقتی درک کرد که آن دیوار برداشته شد آن هم در شرایطی که نهضت آن زمان هم تحت فشار حکومت بود.
امروز که تقریبا همه نیروی ما برای دفاع از خود، برای آزادی زندانیان و مبارزه علیه نظام خودکامه صرف می‌شود، گروههای افراطی دیگر رقیب ایدئولوژیک قوی و مؤثری ندارند.

دایره‌های رسمی کشور و به خصوص، نهادهای دینی رسمی این مبارزه ایدئولوژیک را با گروههای تندرو چه در گذشته و چه امروز باخته‌اند و توان رقابت ندارند. تنها نیرویی که می‌توانست و هنوز هم می‌تواند در برابر رشد افکار افراطی بایستد، نهضت اسلامی و روحانیت مستقل و معتدل کشور است که هر دو را حکومتداران از صحنه بیرون کردند.

اما، چه حکومت بخواهد چه نخواهد، ما مبارزه با افراطگرایی را یک مسئولیت ایمانی و سازمانی خود می‌دانیم و در این سمت پیکار را ادامه‌ خواهیم داد. درست است که فعلا امکانات ما مثل سالهای قبل نیست و بخشی از امکانات ما خرج مبارزه با حکومت ظالم و فاسد می‌شود. ما مجبوریم که علیه افراط‌گرایی و سکولار همزمان مبارزه کنیم. چون این دو تکمیل کننده و بوجود آورنده یکدیگر هستند و یکی بدون دیگری نمی‌تواند وجود داشته باشد.

افراط‌گرایی سکولار همیشه نیاز به یک افراط‌گرایی مذهبی دارد و برعکس. جامعه ما را این دو گروه بین خود می‌خواهند تقسیم کنند و نیروهای معتدل دنیوی و دینی برای هر دو جناح مانند رقیب محسوب می‌شود. همین است که امروز یک هجوم تبلیغاتی بزرگ علیه شخصیتها و سازمانهای معتدل در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی راه‌اندازی شده است و هدف هم دور کردن آنها از نهضت و دایره‌های مذهبی معتدل است.

ما برخی از کارهای فرهنگی و فکری خود را از داخل کشور به خارج، بین مهاجرین منتقل کردیم. چون روند گرایش به افرط گرایی بین مهاجرین به مراتب قویتر است. ۸۰ درصد حاضران در صف داعش از مهاجرین بوده است. بنابراین، نهضت و سایر نیروهای معتدل مسئولیت ‌دارند در چند سمت کار کنند که هر کدام اهمیت خود را دارد.

 فارس: آیا می‌توان امیدوار بود نزدیکی دوباره دو دولت ایران و تاجیکستان، برخی ابهامات موجود در مسئله حزب نهضت را برطرف کند؟

کبیری: ایران و تاجیکستان محکوم به آن هستند که همیشه با هم نزدیک باشند. اگر کسی مخالف نزدیکی این دو کشور باشد، مخالف منافع کلان هم تاجیکستان و هم ایران است.  حالا که اشاره‌ هایی به احتمال بهتر شدن رابطه ها می‌شود، ما کاملا از این روند پشتیبانی می‌کنیم.

اگر ابهاماتی مربوط به نهضت در این بین وجود دارد، این برمی‌گردد به اتهامات بی‌اساس حکومت تاجیکستان و سیاستهای اشتباه آنها در چند سال آخر. و برای ما هم اکنون روشن نیست، چرا بحث نهضت بین ایران و تاجیکستان تا این حد داغ شده است، در صورتی که ما فعالیتمان در اروپا است، نه در ایران.

ایران، همچون یک کشور کفیل صلح و پشتیبان از نهضت در سالهای مقاومت به خاطر حفظ رابطه با دوشنبه حتی حاضر نشد یک گروه کوچک از نمایندگان ما را بپذیرد. در صورتی که ما در همه کشورهای اروپا به طور آزاد و رسمی عمل می‌کنیم و دوشنبه حتی جرأت نمی‌کند این موضوع را با این کشورها مطرح کند. چون، کشورهای اروپایی به کسی اجازه نمی‌دهند در برخی مسائل از خطوط قرمز عبور کنند.

در برقراری صلح در تاجیکستان، نقش ایران بسیار بزرگ است و حفظ و پشتیبانی آن باید ارزش داشته باشد. به خصوص که یک طرف این صلح یک نیروی اسلامی بود و ایران هم به طور آشکار از آن حمایت می‌کرد. اگر در وقت جنگ پشتیبانی از یک نیروی اسلامی ارزش و اهمیت دارد، انجام مسئولیت کفیلی،  پشتیبانی از صلح و از طرف مظلوم ارزش بیشتری باید داشته باشد. در اینجا نه دولت دوشنبه، بلکه تهران باید طلبکار باشند، چون ایران کفیل این صلح است.

انتظار دوشنبه هم از ایران در باره نهضت که باید همچون یک سازمان افراطی و تروریستی شناخته شود،  یک انتظار بی‌اساس است. کدام کشور جهان این کار را کرده است که حالا ایران کند؟

 فارس: چه راهکارهایی برای خروج از بن بست همکاری ایران و تاجیکستان خصوصا در مسئله حزب نهضت پیشنهاد می کنید؟

کبیری: راهکاری که ما پیشنهاد می‌کنیم خیلی ساده و روشن است. همان راهکاری که همه کشورهای جهان، به خصوص اروپایی در باره نهضت کرده‌اند. به دوشنبه شفاف فهماندند که هیچ کدام از ادعاهای آنها را علیه نهضت قبول ندارند و نباید موضع این کشورها در باره نهضت موضوع گفت‌وگو و همکاریهای این کشورها با دوشنبه باشد.

چرا سفیر آلمان در تاجیکستان بتواند با یک صحبت رسانه‌ای آشکار این بحث را در خود دوشنبه نه تنها برای کشور خود، بلکه برای همه اروپا ختم کند، ولی موضوع نهضت تا تهران و سطح رهبران دو کشور کشانده شود؟ برخی واقعیتها وجود دارند که همه آن را باید بپذیرند و برای همه یکسان باشد. یکی از واقعیتها این است که نهضت، یک حرکت سیاسی معتدل است و همه جهان این را اعتراف دارد، جز یک عده خاص در تاجیکستان.

این مشکل باید برای همان یک عده باقی بماند، نه مشکل ایران یا اروپا. این واقعیت باید به طور رسمی و آشکار رسانده شود و نباید همچون یک موضوع داغ همیشه روی میز گفت‌وگوی دو جانبه باشد. ایران تا امروز مثل یک برادر در یک خانواده، خویشتنداری کرده است.

 فارس:  بعنوان رهبر حزب نهضت، چه انتظاراتی از ایران دارید؟

کبیری: انتظارما از جمهوری اسلامی ایران همان انتظاری است که یک نیروی مردمی، ولی مظلوم در یک کشور مسلمان از جمهوری اسلامی دارد. نه کمتر و نه بیشتر. نهضت در صف اول مبارزه علیه ظلم و استبداد و افراط‌گرایی در منطقه قرار دارد و هنوز هم شهید می‌دهد.

شرایط وادار کرده است که ما هم پرچمدار مبارزه برای حقوق بشر باشیم، هم برای رسیدن به یک جامعه آزاد و دموکراتیک تلاش کنیم و هم در سنگر دفاع از ارزشهای معتدل ملی و مذهبی قرار بگیریم. این هم در شرایط سخت منطقه ای و بین‌المللی که برای یک نیرو به تنهایی انجام این همه وظیفه ‌هارا همزمان تقریبا غیرممکن کرده است.

در زمان بی‌تفاوتی کشورهای اسلامی و غیراسلامی ما مجبوریم برخی مسئولیت های کشورهای منطقه و سازمانهای بین‌المللی را هم به دوش بگیریم و گرفته‌ایم. ما در مبارزه خود تکیه به خداوند و ملت مؤمن تاجیک کرده‌ایم، اما انتظار داریم که همه کشورها و ملت های آزادیخواه و ظلم ستیز ما را تنها نخواهند گذاشت. طبیعی است که انتظارات ما از جمهوری اسلامی ایران همچون کشور کفیل صلح بیشتر از دیگر کشورها است و باید چنین هم باشد.

مصاحبه فوق بیانگر مواضع رئیس حزب نهضت اسلامی تاجیکستان در موضوعات پرسش‌شده است. بدیهی است خبرگزاری تهران پرس این آمادگی را دارد که در صورت تمایل و آمادگی مقامات تاجیکستان، به ایفای نقش حرفه‌ای خود در بازتاب نقطه‌نظرات و مواضع آنان در موضوعات مذکور بپردازد.

انتهای پیام/ح

خبرگزاری تهران پرس را با جدیدترین و به روزترین اخبار دنبال نمایید

سردبیرتهران پرس

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد